เมื่อปวชประชา เสพติด ประชานิยมบทเรียนจากสยามที่โลกต้องจำ

...ทีมข่าวต่างประเทศ

แม้จะดูเป็นนโยบายที่เป็นประโยชน์ต่อคนส่วนใหญ่ แต่บรรดาประเทศที่มีประชาธิปไตยเต็มใบมากกว่าใคร โดยเฉพาะสหรัฐและในยุโรปตะวันตกนั้น กลับไม่ปรากฏนโยบายประชานิยมจ๋าสักเท่าไร

ที่เห็นได้ชัดก็เริ่มมามีขึ้นเมื่อหลังเกิดพิษเศรษฐกิจโลก รัฐบาลประธานาธิบดี บารัก โอบามา ของสหรัฐ หันมาดำเนินนโยบายเอาใจชนชั้นกลางส่วนใหญ่ในประเทศ อาทิ การพักภาษี การสร้างงาน และการปฏิรูประบบหลักประกันสุขภาพ

การปะทะนองเลือดระหว่างกลุ่มผู้ชุมนุมเสื้อแดงและทหารกลางกรุงเทพมหานคร เมื่อวันเสาร์ที่ 10 เม.ย. จนมีผู้เสียชีวิตถึง 21 คน และบาดเจ็บถึงราว 870 คน หลังการประกาศใช้พระราชกำหนดบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉินนั้น นับเป็นเหตุนองเลือดในเมืองหลวงของประเทศไทยครั้งเลวร้ายที่สุดในรอบเกือบ 20 ปี ชนิดที่แทบไม่ต่างอะไรจากสงครามกลางเมือง

และหากย้อนกลับไปเมื่อเดือน เม.ย. ปีที่แล้ว ก็จะเห็นภาพที่คล้ายคลึงกั้นเมื่อกลุ่มผู้ชุมนุมเสื้อแดงบุกเข้าโรงแรมที่จัดการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียนบวก 3 จนการประชุมต้องเลื่อนออกไป ผู้นำของ 16 ประเทศซึ่งรวมถึงประธานาธิบดี ลีมยองบัก ของเกาหลีใต้ ต้องหนีขึ้นเฮลิคอปเตอร์บนดาดฟ้าของโรงแรมไปยังที่ปลอดภัย

นับเป็นความล้มเหลวรอบ 2 หลังจากที่ก่อนหน้านี้ การประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนในเดือน ธ.ค. 2551 ก็ต้องเลื่อนไปเพราะการประท้วงเช่นกัน

ศูนย์กลางของการต่อต้านรัฐบาลคงจะเป็นใครไปไม่ได้นอกจาก พ.ต.ท.ทักษิณ อดีตนายกฯ ตั้งแต่ปี 2001 และได้รับเลือกตั้งเป็นสมัยที่ 2 ในปี 2005 ก่อนที่จะเผชิญปัญหาการขายชินแซทเทลไลท์ ให้กับกองทุนเทมาเซก แห่งสิงคโปร์ ในเดือน ม.ค. 2006 ตามมาด้วยการรัฐประหารยึดอำนาจในเดือน ก.ย. ปีเดียวกัน

และเหตุเหล่านี้ก็ได้นำมาสู่การชุมนุมของกลุ่มคนเสื้อแดงในกรุงเทพฯ เพื่อหวังให้อดีตนายกฯ ได้กลับสู่อำนาจอีกครั้ง ในปี 2010 วันนี้

หลังเข้ารับตำแหน่งในปี 2005 พ.ต.ท.ทักษิณได้ดำเนินนโยบายประชานิยมอย่างต่อเนื่อง อาทิ พักหนี้เกษตรกร 3 ปี นโยบาย 30 บาทรักษาทุกโรค และนโยบายกองทุนหมู่บ้านละล้าน เพื่อลดช่องว่างปัญหาความยากจน

ทว่านโยบายเหล่านี้กลับต้องแลกมาด้วยเงินงบประมาณมหาศาลที่ต้องจ่ายไป และสุดท้าย อดีตนายกฯ ก็ต้องพ้นออกจากตำแหน่งเมื่อเผชิญแรงต้านจากกลุ่มชนชั้นกลางในประเทศมากขึ้น ซึ่งไม่อาจรับได้กับคุณภาพการรักษาพยาบาลที่แย่ลง ทั้งที่ต้องจ่ายภาษีมากขึ้น

ไม่ได้มีเพียงประเทศไทยเท่านั้น ที่ประสบกับปัญหาเหล่านี้

อาร์เจนตินา ซึ่งเคยอยู่ในช่วงรุ่งโรจน์ที่สุดในกลุ่มอเมริกาใต้ จนขยับฐานะประเทศไปอยู่ในกลุ่มชั้นนำได้เมื่อช่วงปลายยุค 1990s เช่นเดียวกับอีกหลายประเทศในละตินอเมริกา ต้องจบลงด้วยการตกชั้นลงมาอยู่ในลีกดิวิชัน 2 หรือประเทศโลกที่ 3 หลังต้องดำเนินนโยบายต่างๆ เอาใจประชาชนที่คุ้น ชิน และติดความเป็นประชานิยมไปแล้ว

ในเกาหลีใต้เอง พรรคร่วมรัฐบาลและพรรคฝ่ายค้านต่างก็แข่งขันกันด้วยนโยบายหาเสียงประชานิยม เพื่อหวังครองใจประชาชนโสมขาวผู้กุมสิทธิในการออกเสียงเลือกตั้งไว้ในมือ

พรรคประชาธิปไตยเสนอนโยบายนำเงินภาษี 1.5 ล้านล้านวอน (ราว 4.35 หมื่นล้านบาท) เพื่อทำโครงการอาหารกลางวันฟรีให้เด็กนักเรียน 5.48 ล้านคนทั่วประเทศ ขณะที่พรรคแกรนด์ เนชันนัล เสนอเป้าหมาย 9 นโยบาย ใช้งบประมาณ 1.22 ล้านล้านวอน (ราว 3.54 หมื่นล้านบาท) เพื่อขจัดปัญหาความยากจนในประเทศ

สำหรับคนที่เคยเห็นบทเรียนการต่อสู้หลากสีของผู้ประท้วงเสื้อแดงเสื้อเหลืองในไทยมาแล้วนั้น คงตระหนักได้เป็นอย่างดีว่า คำสัญญาเหล่านี้ ก็ไม่ต่างอะไรกับแหวนเพชรต้องสาบ ที่มักจบลงด้วยคำว่า หายนะ