ยูเนสโก้เสนอแผนแก้นํ้าท่วมถาวร

ยูเนสโก้ยื่นข้อเสนอช่วยแก้ปัญหาน้ำท่วมระยะยาวให้รัฐบาลไทยพิจารณา พร้อมยกเนเธอร์แลนด์-เวนิซ เป็นโมเดล

สำนักข่าวเอพี รายงานอ้างบรรดาผู้เชี่ยวชาญทั้งไทยและต่างประเทศว่า นํ้าท่วมครั้งนี้จะสร้างความเสียหายต่อโบราณสถานสำคัญหลายแห่งในจังหวัดอยุธยา ซึ่งเป็นเมืองมรดกโลกขององค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) จึงได้เสนอให้วางแผนรับมือกับปัญหาน้ำท่วมในระยะยาว รวมถึงแนวคิดย้อนอดีตหันไปหาการวางผังเมืองในสมัยโบราณด้วยการขุดคลองและการสัญจรทางน้ำ เพื่อป้องกันไม่ให้เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นซํ้าอีก

เอนก สีหามาตย์ รองอธิบดีกรมศิลปากร กล่าวว่า การป้องกันนํ้าท่วมนั้นคงไม่สามารถป้องกันได้ทั้งหมด ดังนั้น ควรที่จะต้องหันมาเรียนรู้ที่จะอยู่กับนํ้าแทนเหมือนกับคนสมัยโบราณ พร้อมให้ข้อเสนอแนะว่าควรจะมีการขุดคูคลองที่เป็นทางระบายนํ้าแต่ดั้งเดิมขึ้นมาเพื่อใช้เป็นแนวทางป้องกันนํ้าท่วมในอนาคต ทั้งนี้ในปัจจุบัน ทางนํ้าคูคลองแบบดั้งเดิมถูกเอานำไปสร้างเป็นที่อยู่อาศัยและนิคมอุตสาหกรรมเกือบหมดแล้ว

ความเห็นดังกล่าวของ เอนก สอดคล้องกับความเห็นของ มณฑิรา หรยางกูร อูนากูล  ผู้เชี่ยวชาญด้านศิลปวัฒนธรรมของยูเนสโก ว่า ภาครัฐรู้ดีว่าจำเป็นต้องเรียนรู้ที่จะอยู่กับนํ้า เพราะเป็นธรรมชาติของน้ำอยู่แล้ว ดังนั้นจึงไม่ควรฝืนต้าน แต่ต้องหันมาทำความเข้าใจและปรับเปลี่ยนการวางผังเมือง เพื่อให้เข้ากับสภาพแวดล้อมดั้งเดิมของอยุธยาซึ่งเป็นเมืองที่อยู่กับสายนํ้า

ทั้งนี้ภายในอีก 2 – 3 สัปดาห์ข้างหน้าน คณะผู้เชี่ยวชาญจากหลายประเทศ รวมถึงผู้เชี่ยวชาญจากเนเธอร์แลนด์ และเมืองเวนิซ ของอิตาลี ซึ่งเป็น 2 เมืองที่มีประสบการณ์รับมือกับปัญหาทางน้ำมาอย่างยาวนาน จะเดินทางมาร่วมประเมินความเสียหายและ ช่วยวางแผนป้องกันไม่ให้เกิดนํ้าท่วมที่เมืองมรดกโลกแห่งนี้อีกในอนาคต

ในขณะที่ เยอรมนีและญี่ปุ่นก็จะเข้ามาให้ความช่วยเหลือพร้อมทั้งมอบเงินช่วยเหลือให้อีกด้วย โดยทาง เอนก ประเมินตัวเลขที่ต้องการจะนำมาบูรณะไว้ในเบื้องต้นที่ 20 ล้านเหรียญสหรัฐ

ทิม เคอร์ทิส หัวหน้าฝ่ายวัฒนธรรมประจำองค์การยูเนสโก ประเทศไทย กล่าวว่า ทางองค์กรคาดหวังว่าเหตุนํ้าท่วมครั้งร้ายแรงหนนี้จะเป็นบทเรียนครั้งสำคัญให้ไทย หันมาจัดทำแผนบริหารจัดการความเสี่ยงที่เกิดจากปัญหาอุทกภัยได้ดียิ่งขึ้น พร้อมยกตัวอย่างแนวทางป้องกันนํ้าท่วม ของเนเธอร์แลนด์และเมืองเวนิซ ประเทศอิตาลี ที่ประสบความสำเร็จในการแก้ไขปัญหานํ้าท่วมได้อย่างถาวร

เคอร์ทิส กล่าวเสริมว่า ปัญหาน้ำท่วมครั้งนี้ก็เป็นหนึ่งในหลายๆ ปัญหาที่เกิดขึ้นกับเมืองมรดกโลกหลายแห่ง เช่น การขโมยโบราณวัตถุ การทิ้งขยะจำนวนมากในโบราณสถาน ปัญหาควันจากรถที่สึกกร่อนโบราณสถาน ตลอดจนการปลูกสร้างสิ่งก่อสร้างที่ไปบดบังความสวยงานของโบราณสถานแห่งดงักล่าว

ปัจจุบัน อยุธยามีการวางผังเมืองที่ไม่ดี และเมืองแห่งนี้ที่มีประชากรอยู่กว่า 82,000 คน ก็กำลังเติบโตอย่างรวดเร็วโดยปราศจากการวางแผนที่เป็นระบบและถูกต้อง โดยเมื่อ 4 ปีก่อน มีความกังวลกันว่ายูเนสโกจะถอดถอนชื่ออยุธยาออกจากการเป็นมรดกโลก

ชัยนันท์ บุษยรัตน์ ผู้อำนวยการอุทยานประวัติศาสตร์ในจังหวัดอยุธยา แสดงความเป็นห่วงโบราณสถานหลายแห่งในจังหวัดอยุธยาว่าอยู่ในสภาวะที่เสี่ยงที่จะพังลงมามาก เพราะนํ้าที่ท่วมสูงกว่า 3 เมตร เป็นเวลาหลายสัปดาห์จะทำให้ฐานล่างของบรรดาสิ่งก่อสร้างทางโบราณสถานขนาดใหญ่อาจได้รับความเสียหายจากนํ้าได้ เช่น ก้อนอิฐ รูปหล่อจากปุนปลาสเตอร์ และภาพจิตรกรรมฝาผนังต่างๆ  นอกจจกานั้น ตัวปราสาทและโบราณสถานต่างๆส่วนมากก็ล้วนตั้งอยู่บนพื้นดินที่ไม่แข็งแรง และไม่ได้มีการตอกเสาเข็มลงไว้เหมือนกับอาคารสมัยใหม่ ทำให้มีโอกาสเสี่ยงสูงที่จะถล่มลงมา 

ชัยนันท์ ระบุต่อว่า  สถูป และ โบราณสถานต่างๆส่วนใหญ่ในอยุธยา ส่วนมากก็สร้างขึ้นมาจากอิฐ ซึ่งส่วนประกอบข้างในของอิฐนั้นเป็นทราย และเมื่อเกิดเหตุนํ้าท่วมขึ้น นํ้าเหล่านั้นก็จะสามารถแทรกซึมเข้าไปในทรายที่อยู่ในตัวอิฐ ส่งผลให้เมื่ออิฐอมนํ้าไว้อิฐก้อนนั้นก็จะหนักขึ้น ซึ่งนั่นว่าอาจทำให้อิฐเสื่อมสภาพและเกิดรอยแตกร้าวขึ้นและถล่มลงมาในที่สุด  และสื่งที่น่าวิตกอีกอย่างหนึ่งก้คือเศษซากเกลือที่มากลับนํ้าท่วมขัง โดยภายหลังจากนํ้าแห้งเกลือเหล่านี้จะซึมเข้าไปทำลายฐานล่างของโบราณสถานต่างๆให้ผุพังลงได้เช่นกัน