สภาผู้บริโภคค้านเลือกบอร์ดประกันสังคมใหม่ ชี้ตัดมือตัดเท้าตัวแทนลูกจ้าง

จากกรณีที่สำนักงานประกันสังคม (สปส.) กำลังเปิดรับฟังความคิดเห็น (ประชาพิจารณ์) เพื่อปรับปรุงร่างระเบียบการเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคมฉบับใหม่ ซึ่งมีประเด็นสำคัญคือการเปลี่ยนเกณฑ์การลงคะแนน จากเดิมที่ผู้ประกันตน 1 คน สามารถเลือกผู้แทนได้ 7 คน เหลือเพียง 1 คนเท่านั้น สภาผู้บริโภคสะท้อนว่าเป็นการลดทอนอำนาจการถ่วงดุลของฝั่งลูกจ้างอย่างมีนัยสำคัญ และอาจส่งผลกระทบต่อสิทธิประโยชน์ของผู้ประกันตนในระยะยาว

นางสาวสารี อ๋องสมหวัง เลขาธิการสำนักงานสภาผู้บริโภค เปิดเผยว่า การปรับเปลี่ยนวิธีการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมของผู้ประกันตนใหม่ ให้เป็นแบบหนึ่งคนหนึ่งสิทธิ์ลงคะแนน ถือเป็นการตัดทอนอำนาจของผู้ประกันตนทางอ้อม โดยเปรียบเทียบว่าวิธีการดังกล่าวไม่ต่างจากการ “ตัดมือ ตัดขา” ของตัวแทนผู้ประกันตน ทั้งที่ตามหลักการบริหารที่สมดุล สัดส่วนตัวแทนลูกจ้างควรมีถึง 1 ใน 3 ของคณะกรรมการ เพื่อทำหน้าที่ถ่วงดุลอำนาจเคียงข้างตัวแทนภาครัฐและนายจ้างอย่างมีประสิทธิภาพ

ทั้งนี้ สภาผู้บริโภคขอชื่นชมบทบาทของ “กลุ่มประกันสังคมก้าวหน้า” ในฐานะผู้ยืนหยัดรักษาประโยชน์ของผู้ประกันตนอย่างแท้จริง พร้อมชี้ให้เห็นว่า แม้ระบบประกันสังคมจะมีตัวแทนผู้ประกันตนมาตั้งแต่ปี 2534 แต่เมื่อกฎหมายได้รับการแก้ไขให้ตัวแทนมาจากการ “เลือกตั้ง” และมีตัวแทนที่มาจากผู้ประกันตนจริง ๆ เข้าไปทำหน้าที่ จึงทำให้หลายประเด็นที่เคยถูกปิดเงียบถูกเปิดเผยต่อสาธารณะ ยกตัวอย่างเช่น การผลิตปฏิทินประกันสังคมที่มีการใช้งบประมาณจำนวนมากจัดทำต่อเนื่องทุกปี แต่ผู้ประกันตนแทบไม่เคยรับรู้หรือทราบถึงประโยชน์ที่ได้รับอย่างชัดเจน

แต่ปัญหาที่ใหญ่กว่านั้นคือ การเข้าถึงการรักษาพยาบาลที่ผู้ประกันตนเป็นประชาชนกลุ่มเดียวที่ต้องจ่ายเงินสมทบเข้าระบบประกันสังคมเพื่อสิทธิการรักษาพยาบาลของตนเอง แต่ในขณะเดียวกันประชาชนกลุ่มที่เหลือใช้ระบบประกันสุขภาพ (บัตรทอง) หรือ ระบบสวัสดิการข้าราชการที่ใช้เงินภาษีจากประชาชนทั้งประเทศอุดหนุน

“หลายคนยังเข้าใจผิดว่าระบบประกันสังคมไม่มีตัวแทนผู้ประกันตน ทั้งที่ในความเป็นจริงมีตัวแทนมาตั้งแต่ปี 2534 และด้วยเหตุนี้จึงนำไปสู่การแก้ไขกฎหมายปี 2558 ให้ตัวแทนผู้ประกันตนมาจากการเลือกตั้ง เมื่อมีตัวแทนที่มาจากผู้ประกันตนจริง หลายเรื่องที่เคยเงียบก็เริ่มถูกเปิดเผย และหลายปัญหาที่ไม่เคยถูกตั้งคำถามก็ถูกหยิบยกขึ้นมา” นางสาวสารี กล่าว

สำหรับส่วนของการลงทุนของกองทุน ผู้ประกันตนไม่เคยได้รับข้อมูลที่ชัดเจนว่าการลงทุนมีกำไรหรือขาดทุนมากน้อยเพียงใด โดยเฉพาะกรณีการลงทุนซื้อตึก Skyy 9 ที่ไม่มีการเปิดเผยรายละเอียดที่แท้จริง รวมถึงการใช้เงินที่ไม่ตรงตามวัตถุประสงค์ เช่น การนำเงินกองทุนไปปรับปรุงห้องอาหาร หรือการตัดสูทให้เจ้าหน้าที่ ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญที่ต้องได้รับการตรวจสอบความเหมาะสม อีกทั้งยังมีการใช้งบประมาณอย่างไร้ประสิทธิภาพ เช่น การจัดซื้อจัดจ้างเพื่อพัฒนาระบบคอมพิวเตอร์มูลค่าเกือบ 850 ล้านบาท แต่กลับไม่สามารถใช้งานได้จริง

“ผู้ประกันตนควรได้ตัวแทนที่เป็นของผู้ประกันตนอย่างแท้จริง ไม่ใช่ผู้ที่เข้าไปทำหน้าที่เป็นคนรับใช้สำนักงาน หรือเข้าไปแสวงหาประโยชน์จากระบบ เพราะสิ่งที่ผู้ประกันตนต้องการ คือ ตัวแทนที่ยืนหยัดรักษาประโยชน์ของผู้ประกันตนอย่างแท้จริง” นางสาวสารี กล่าว

อย่างไรก็ตาม สภาผู้บริโภคขอเชิญชวนผู้ประกันตนสามารถเข้าไปแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับร่างระเบียบการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมฉบับใหม่ ผ่านระบบออนไลน์ที่ https://law.go.th/listeningDetail?survey_id=NjQyMURHQV9MQVdfRlJPTlRFTkQ= ตั้งแต่วันที่ 15 มกราคม – 14 กุมภาพันธ์ 2569 เพื่อปกป้องสิทธิในการมีตัวแทนที่พร้อมยืนหยัดรักษาประโยชน์ของผู้ประกันตนอย่างแท้จริง