ทางม้าลาย สะท้อนวัฒนธรรม

โดย...ดิลก ถือกล้า

ผมเชื่อว่า แทบจะทุกประเทศทั่วโลกมีทางม้าลายไว้ให้คนข้ามถนน และกฎกติกาในประเทศที่มีทางม้าลาย ก็จะคาดหวังว่า คนเดินถนนจะข้ามทางม้าลาย และคนขับรถควรจะหยุดรถให้คนเดินข้ามทางม้าลายอย่างปลอดภัย แต่ในความเป็นจริงไม่เป็นอย่างนั้นทั้งหมด เพราะไม่ใช่ทุกประเทศที่มีทางม้าลายที่คนขับจะหยุดทางให้คนข้าม

สิ่งที่ผมสังเกตเห็นในประเทศแถบอาเซียน ประเทศอย่างเช่น ไทย เวียดนาม เมียนมา อินโดนีเซีย เป็นต้น คนเดินถนนไม่ได้คาดหวังว่า คนขับรถจะหยุดให้ และคนขับรถก็ไม่ได้ให้ความสำคัญกับทางม้าลายมากถึงกับจะต้องเตือนตัวเองให้หยุด คนเดินถนนจึงต้องกะจังหวะเอาเอง การเดินข้ามถนนบนทางม้าลายเหมือนเป็นเพียงเกราะป้องกันว่า หากได้รับอุบัติเหตุจะเป็นฝ่ายถูกเท่านั้น ซึ่งตรงข้ามกันกับประเทศอย่างสิงคโปร์หรือญี่ปุ่น ที่พฤติกรรมของคนขับรถบนท้องถนน จะหยุดให้คนเดินถนนข้ามทางม้าลายไปก่อนแล้วจึงออกรถ ผมมีข้อสังเกตพฤติกรรมในการหยุดรถให้คนข้ามทางม้าลายว่า ได้สะท้อนวัฒนธรรมของคนในชาติ อย่างน้อยในเรื่องเหล่านี้

1.วัฒนธรรมการเคารพกฎ กติกาการอยู่ร่วมกันอย่างเคร่งครัด

ในประเทศที่คนขับหยุดรถให้คนเดินถนนข้ามไปก่อน ได้สะท้อนถึงระดับของการยึดมั่นในกฎระเบียบ กติกาการอยู่ร่วมกันโดยไม่ต้องมีใครมากำกับ มาบังคับ แต่เป็นการทำด้วยจิตสำนึกของตัวเขาเอง เป็นการรับรู้ร่วมกันว่าบนทางม้าลายคนเดินถนนสำคัญกว่ารถยนต์

2.วัฒนธรรมการเคารพในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์

ในประเทศที่คนขับรถไม่หยุดให้คนเดินถนนข้ามไปก่อนนั้น นอกจากการที่เขาไม่ได้สนใจว่า คนเดินถนนบนทางม้าลายสำคัญกว่าคนขับรถแล้ว ยังเป็นการสะท้อนถึงความรู้สึกของคนขับรถว่า "มีความพิเศษกว่า" คนที่เดินถนน อาจเป็นความรู้สึกพิเศษกว่าเชิงพละกำลัง ความพิเศษกว่าเชิงฐานะทางเศรษฐกิจ หรือความเหนือกว่าเชิงความรุนแรง เพราะเกิดอะไรขึ้นคนเดินถนนเจ็บกว่า สะท้อนถึงการไม่ได้เคารพว่า คนเดินถนนหรือคนขับรถก็มีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ที่เท่าเทียมกัน

3.วัฒนธรรมที่ไม่ละเลยต่อส่วนรวม

ในประเทศที่คนขับหยุดรถให้คนเดินถนนข้ามไปก่อน คนข้ามถนนก็จะข้ามทางม้าลายอย่างมั่นใจ และสบายใจเพราะเชื่อว่า หากเกิดอะไรขึ้น คนข้ามถนนจะรู้สึกว่า ได้รับการปกป้องตามสิทธิของเขา การข้ามถนนบนทางม้าลายจะปลอดภัย แต่หากคนข้ามถนนอยู่ในประเทศที่ทางม้าลายไม่มีความศักดิ์สิทธิ์ การข้ามถนนบนทางปกติหรือบนทางม้าลายก็ไม่ได้มีความต่างกัน ก็จะเดินข้ามถนนทุกที่ที่มีโอกาส

น่าสนใจว่า ทางม้าลาย สะท้อนแง่มุมทางวัฒนธรรมบางอย่างได้จริงๆ