รถเมล์ย่างกุ้ง

โดย...กริช อึ๊งวิฑูรสถิตย์

เล่าถึงรถเมล์ในย่างกุ้งเมื่อสองอาทิตย์ที่ผ่านมา ผมได้เล่าถึงวิวัฒนาการของรถเมล์ให้ได้อ่านแล้ว ซึ่งยังไม่ละเอียดพอ แต่ก็หมดหน้ากระดาษไปเสียก่อน วันนี้ผมจะขอต่ออีกนิดนะครับ ในประมาณปี ค.ศ. 2000 ต้นๆ ก็ได้มีวิวัฒนาการที่ดีขึ้นครับ มีการนำเข้ารถเมล์เก่าจากญี่ปุ่น และเกาหลีใต้เข้ามาเดินรถโดยสารสาธารณะภายในนครย่างกุ้งครับ (ซึ่งปัจจุบันนี้มีการนำเข้ารถเมล์ติดแอร์รุ่นใหม่ของจีนเข้ามาเพิ่มอีก 45 คัน)

ตอนนั้นทางการเมียนมา ได้มีการก่อตั้งบริษัทรัฐวิสาหกิจขึ้นมา เพื่อเข้ามาดำเนินกิจการที่เป็นสาธารณประโยชน์อยู่หลายๆ กิจการ หนึ่งในนั้นก็จะมีการเดินรถเมล์สาธารณะนี้แหละครับ โดยบริษัทที่รับผิดชอบด้านนี้ คือ กลุ่มของอูไป่ หรือกลุ่มที่เป็นทหารนอกราชการครับ กลุ่มอูไป่นี้จะดำเนินกิจการในด้านธุรกิจที่หลากหลายมากครับ ที่เห็นๆ นี่เยอะมากทีเดียวมีทั้งธุรกิจน้ำเมาต่างๆ ธุรกิจเหมืองแร่ ธุรกิจค้าปลีก แน่นอนธุรกิจเดินรถเมล์สาธารณะย่อมไม่ขาดแน่นอน

การเดินรถเมล์ในยุคแรกๆ ยังไม่หลากหลายนัก มีแค่ไม่กี่สาย และครอบคลุมไม่ได้ทั้งหมด แต่พอนานวันเข้า เริ่มเพิ่มสายเดินรถมากขึ้น ปัจจุบันนี้ได้มีรถเมล์ย่างกุ้ง ซึ่งเปลี่ยนชื่อให้ดูทันสมัยว่า YBS (Yangon Bus Service) โดยความดูแลของมหานครย่างกุ้ง หรือ YCDC ซึ่งมีทั้งหมด 74 เส้นทาง หรือ 74 สายเดินรถครับ สามารถพูดได้ว่าแทบจะครอบคลุมถนนหมดทุกเส้นทางแล้วละครับ บางที่ออกไปนอกเขตความเจริญมากๆ รถเมล์สาธารณะก็ยังไปถึงเลยครับ

ล่าสุดผมไปที่เจดีย์กลางน้ำเจ้าตาน หรือไปทางทิศใต้ของมหานครย่างกุ้งทางไปเมืองปะเต็งไกลมากๆ ไปถึงเขตเลกู ทางทิศตะวันตกไกลไปถึงเขตลันตายา ก็ไม่น่าเชื่อว่ารถเมล์ของย่างกุ้งก็ยังมีให้เห็นเลยครับ ส่วนสภาพรถเมล์ในปัจจุบันนี้ แม้จะได้เริ่มมีการเดินรถได้มาก แต่การบริการก็ยังไม่ค่อยจะก้าวหน้าเท่าที่ควรครับ เพราะรถเมล์สาธารณะเก่าๆ ที่เกาหลี ญี่ปุ่นเขาโละทิ้งแล้ว ได้ขายมาให้ที่นี่ยังใช้ได้อยู่ รถเหล่านี้ยังเปิดประตูด้านซ้าย แต่พวงมาลัยรถเป็นด้านขวา แต่วิ่งเลนขวา ถ้านึกไม่ออก ก็ขอให้นึกว่าพอจอดป้ายให้คนลง คนจะต้องลงด้านกลางถนนครับ โดยมีท้ายรถหรือกระเป๋ารถเมล์คอยยืนโบกรถให้คนลง ส่วนคนขับเขาขับอยู่ข้างริมถนนด้านทางเดิน ดูๆ ไปก็น่ารักดีครับ

ส่วนการเรียกผู้โดยสารบางครั้งเขาใช้สัญลักษณ์ของมือมาช่วยครับ เช่น ถ้าจะไปที่สุเรด้านอัพเปอร์ หรือสุเรด้านบน เขาก็จะตะโกนเรียก "สุเร สุเร" พร้อมทั้งยกหัวนิ้วโป้งขึ้นบน ถ้าจะไปสุเรด้านโลเวอร์ หรือสุเรด้านล่าง เขาก็จะเรียก "สุเร สุเร" แล้วยกหัวนิ้วโป้งชี้ลงล่าง ก็เป็นที่เข้าใจกันครับ ถ้าคนที่ไม่เข้าใจขึ้นผิดคัน ก็ต้องไปคนละทิศเลยละครับ สนุกสนานไปเลย อีกเรื่องที่เป็นสีสันมากคือเสียงตะโกนเรียก ผู้โดยสารของท้ายรถหรือกระเป๋ารถเมล์ครับ เป็นที่สนุกสนานเช่นกัน

ผมมีน้องๆ ที่เป็นคนไทยมาทำงานที่บริษัทในเมียนมาของผม ชื่อน้องปู เขามาอยู่ได้ไม่ถึงเดือน เราให้เขาพักอยู่หอพักแถบเจ้าเมียว ข้างๆ จะมีศูนย์กลางป้ายรถเมล์อยู่ อยู่ได้ไม่นานสามารถท่องเสียงตะโกนเรียกลูกค้าของกระเป๋ารถเมล์ได้หมดเลยครับ แกจะมาที่บริษัทแล้วเลียนแบบเสียงตะโกนเรียก "ตะมวย เจ้าเมียว ตะมวย เจ้าเมียว ตะมวย เจ้าเมียว" เรียกเสียงหัวเราะได้อย่างมีรสชาติเลยครับ