อย่าให้ลาภปากลอยนวล

โดย...ณ กาฬ เลาหะวิไลย

โครงการรถไฟความเร็วสูงไทย-จีน เป็นโครงการที่จะขาดทุนอย่างแน่นอน

และเป็นการขาดทุนแบบปลายเปิดคือ ขาดทุนไปเรื่อยๆ โดยไม่รู้ว่าจะหยุดขาดทุนได้เมื่อใด

ทั้งหมดเป็นไปตามธรรมชาติของโครงการรถไฟความเร็วสูงที่จะต้องขาดทุนเป็นส่วนใหญ่

ต้นทุนของโครงการเริ่มตั้งแต่ค่าก่อสร้างระบบรางไปถึงค่าหัวรถไฟฟ้า ตู้ขนส่งผู้โดยสาร เป็นการลงเงินไปก่อนทั้งนั้น

ถัดมาการเดินรถก็มองไม่ออกจะทำกำไรอย่างไร

เพราะเฉพาะตัวระบบรถไฟฟ้าไทย-จีน ไม่มีความเป็นไปได้ในด้านเชิงธุรกิจ

ในโลกนี้ระบบการคมนาคมขนส่งจะแบ่งเป็นระบบรถไฟฟ้าเป็นพื้นฐาน ส่วนใหญ่อยู่ในญี่ปุ่น และยุโรปที่มีประชากรหนาแน่น กระจุกในเมืองใหญ่ พื้นที่ก่อสร้างขยายถนนมีน้อย จึงต้องใช้ระบบรถไฟฟ้ารองรับ

อีกระบบมีเครื่องบินเป็นโครงสร้างพื้นฐาน ส่วนใหญ่เป็นประเทศขนาดใหญ่ เมือง ประชากรกระจายออกไป อาทิ สหรัฐที่ใช้เครื่องบินต้นทุนต่ำเป็นกลไกเดินทางในประเทศสนับสนุนด้วยโครงข่ายถนน

เมืองไทยก็อยู่ในข่ายสหรัฐคือ เมืองกระจายออกไป ประชาชนไม่ได้แออัดในเมืองใหญ่มากนัก จึงต้องใช้เครื่อบินเป็นพื้นฐานสนับสนุนด้วยระบบถนน

การก่อสร้างรถไฟฟ้า จึงมีปัญหาแน่นอนในแง่รายได้ และการขาดทุนแบบปลายเปิด

ไม่ต้องคิดถึงโครงการรถไฟฟ้าไทย-จีน เอาแค่รถไฟฟ้าใต้ดิน กทม. หรือรถไฟฟ้าแอร์พอร์ต ลิงค์ ไปดูเถอะว่าขาดทุนกันเท่าใด เพราะค่าเดินรถแพง แซงหน้ารายได้ค่าโดยสาร

ในโลกนี้จะมีรถไฟฟ้า 2-3 สายเท่านั้นที่ได้กำไร หลักๆ จะต้องอยู่ในระยะไข่แดง มีคนหนาแน่น มีอัตราความถี่ในการเดินทางที่สูง

แม้ในจีนก็เถอะ โครงการรถไฟฟ้าไปยังเมืองต่างๆ ก็ขาดทุน

แต่ถ้าโครงการรถไฟฟ้าไทย-จีน เป็นยุทธศาสตร์สำคัญต้องดำเนินการ การก่อสร้างต้องหวังพึ่งพาอย่างอื่นมาชดเชย

สิ่งสำคัญก็คือการสร้างเมืองใหม่และกระจายความเจริญออกจาก กทม.

ตัวอย่าง เช่น ที่ญี่ปุ่นมีรถไฟฟ้าหลายสายที่ให้เอกชนดำเนินการและขาดทุน แต่สุดท้ายรายได้จะถูกชดเชยจากการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ที่ตามมาถึงชดเชยการขาดทุนได้

ดังนั้น ในเมื่อรัฐบาลไทยจะเป็นผู้ลงทุนสร้างโครงการรถไฟไทย-จีน ประเด็นสำคัญก็คือรัฐจะต้องเป็นผู้รับประโยชน์จากการพัฒนาพื้นที่

ที่ผ่านมาโครงการสาธารณูปโภคไม่ว่าจะเป็นถนน หรือรถไฟฟ้ารัฐบาลก็เป็นผู้ลงทุน แต่ผลประโยชน์ไปตกกับคนที่รู้ล่วงหน้าในเส้นทางการก่อสร้างจุดขึ้น-ลงสถานี ฯลฯ ซึ่งเกินกว่าคำว่าลาภลอย แต่เป็นลาภปากเสียมากกว่า

ทำอย่างไรจะเอาลาภปากเหล่านี้ กลับคืนมาเป็นของรัฐ อย่าปล่อยผลประโยชน์เข้ากระเป๋าเพียงคนบางกลุ่ม

และสุดท้ายกลับทิ้งหนี้สินให้ชาวบ้านต้องจ่ายคืน