บ้านพักปัจฉิมวัย: ปลายทางของชีวิต (ผู้หญิง) อิสระ (จบ)

โดย ธนัย เจริญกุล กองทุนบัวหลวง

(ต่อจากตอนที่แล้ว) สวางคนิเวศเกิดขึ้นเมื่อปี 2539 เป็นโครงการที่สภากาชาดไทยสร้างถวายสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในโอกาสเจริญพระชนมายุ 40 พรรษา ตั้งอยู่ติดชายทะเลบางปูบนถนนสุขุมวิทสายเก่าใกล้กับวัดอโศการาม ภายในประกอบด้วย สถานีกาชาดและศูนย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู โครงการเฟสแรกเป็นอาคารพักอาศัยสูง 8 ชั้น มีห้องพัก 163 ห้อง เมื่อได้รับการตอบรับอย่างดีจึงได้ก่อสร้างเฟสสอง เป็นกลุ่มอาคาร 9 หลัง สูง 6 ชั้น มีห้องพัก 300 ห้อง โดยมอบหมายให้หน่วยวิจัยสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุและผู้พิการ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นผู้ออกแบบ โดยมีหลักสำคัญคือ อากาศถ่ายเทอากาศ แสงธรรมชาติทั่วถึง และมีความปลอดภัย

ภายในห้องพัก ปลั๊กไฟและสวิตช์ไฟจะสูงจากพื้น 90 ซม. จึงไม่จำเป็นต้องก้ม วัสดุทำพื้นต้องไม่ลื่น ไม่มีพื้นที่ต่างระดับและไม่มีธรณีประตู เพื่อมิให้สะดุดล้ม ประตูเป็นบานเลื่อนกว้าง 90 ซม. เพื่อให้เข้า-ออกได้สะดวก ห้องน้ำปูกระเบื้องชนิดกันลื่น มีที่นั่งอาบน้ำ มีราวจับที่อ่างล้างหน้าและโถส้วม เพื่อช่วยทรงตัว พร้อมทั้งทางลาดจากชั้น 8 ลงมาถึงชั้นล่างไว้สำหรับรถเข็นและเตียงผู้ป่วย

ที่สำคัญคือ “ปุ่มฉุกเฉิน” ที่หัวเตียงและห้องน้ำไว้ขอความช่วยเหลือจากเจ้าหน้าที่กรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน และยังมีนักกายภาพบำบัดมาประจำทุกวัน และมีพยาบาลจากกาชาดไทยมาอยู่เวรสม่ำเสมอ ส่วนเจ้าหน้าที่ผู้ดูแลประจำโครงการก็ได้รับฝึกอบรมให้มีทักษะพร้อมดูแลผู้สูงอายุ

หากเกิดเจ็บป่วยฉุกเฉินก็จะมีระบบส่งต่อจากสวางคนิเวศไปยังหน่วยแพทย์ในเครือสภากาชาดไทย โดยมีกองทุนรักษาพยาบาลฉุกเฉินที่ผู้สูงอายุที่นี่จัดตั้งกันเอง ให้สมาชิกนำไปใช้จ่าย เมื่อเกิดเหตุจำเป็นต้องเข้าโรงพยาบาลเอกชน หลังจากหายป่วยจึงค่อยส่งเงินกลับคืนกองทุน

นอกจากสภาพที่พักซึ่งออกแบบไว้อย่างดีแล้ว ชีวิตความเป็นอยู่ก็เป็นไปในลักษณะชุมชน มิใช่ต่างคนต่างอยู่ แต่ได้สร้างกิจกรรมร่วมกัน โดยเฉพาะเดินทางท่องเที่ยวกว่า 10 ปีที่ผ่านมา สวางคนิเวศได้จัดทริปทั้งในและต่างประเทศมากกว่า 100 ทริปเฉลี่ยเดือนละครั้ง โดยทุกครั้งจะมีเจ้าหน้าที่และพยาบาลร่วมเดินทางด้วย

ที่สำคัญข้อมูลระบุว่าชาวสวางคนิเวศมีอายุระหว่าง 55-90 ปี ส่วนใหญ่เคยเป็นครูอาจารย์หรือข้าราชการมาก่อน และเป็นโสดถึง 70% เป็นคู่สามีภรรยาที่ไม่มีบุตร 10% เป็นม่าย 10% ที่เหลือนั้นมีบุตรแต่ก็ต้องการชีวิตอิสระ หรือเป็นภาระกับลูกหลาน ที่น่าสนใจคือเป็นเพศหญิงกว่า 70% ทีเดียว

ในยุคแรกเริ่มของธุรกิจแขนงนี้ เราอาจคุ้นชินว่าเป็นบริการที่จัดไว้สำหรับชาวต่างชาติกระเป๋าหนัก ไม่ว่าจะยุโรป อเมริกา หรือญี่ปุ่น ที่ตัดสินใจมาใช้ชีวิตบั้นปลายในบ้านเรา แต่ในวันนี้ไม่ใช่อีกแล้ว

หากลองค้นหาข้อมูลจากอินเทอร์เน็ตจะพบธุรกิจที่พักสำหรับผู้สูงอายุมากมายหลายแห่งอยู่ในทำเลที่ดี หรือเป็นแหล่งท่องเที่ยวหรือต่างอากาศชั้นนำ ไม่ว่าเชียงใหม่หรือชลบุรี เป็นต้น

สำหรับคนโสดหรือผู้รักชีวิตอิสระ หากเตรียมการหรือวางแผนทางการเงินกันไว้ตั้งแต่ยังมีกำลังสติและกำลังกายอย่างสมบูรณ์ ก็จะยังคงไลฟ์สไตล์ที่ตนเองปรารถนาโดยพึ่งพิงผู้อื่นให้น้อยที่สุด ได้อย่างมีความสุขเช่นเดียวกัน

...เงื่อนไขที่จะเป็นหนึ่งใน “สวางคนิเวศ” ผู้ได้สิทธิจองเข้าพักต้องมีสัญชาติไทยและอายุ 55 ปีขึ้นไป แม้ต้องจ่าย “ค่าห้อง” ราคาตั้งแต่ 8.5 แสนบาท ไปจนถึงหลักล้านบาทก็ตาม แต่จะถือเป็น “เงินบริจาค” ผู้อาศัยไม่ได้รับกรรมสิทธิแบบซื้ออาคารชุดทั่วไป เพียงแต่ได้รับสิทธิพักอาศัยไปตลอดชีวิต โดยจะพักคนเดียวหรืออยู่กับสามี/ภรรยาหรือพี่น้องก็ได้ หลังเสียชีวิตสิทธิในห้องพักจะกลับคืนสู่สภากาชาดไทย เพื่อนำไปจัดสรรให้แก่ผู้อื่น

ทั้งนี้ยังต้องมีค่าใช้จ่ายรายเดือน ได้แก่ ค่าส่วนกลางเดือนละ 2,500 บาท พร้อมกับค่าสาธารณูปโภคที่ใช้ตามจริง รวมทั้งค่าใช้จ่ายส่วนตัว เช่น ค่าอาหาร ค่าซักรีด ค่ากิจกรรมท่องเที่ยว หรือทำบุญ เป็นต้น ประเมินว่าผู้พักควรมีรายได้ขั้นต่ำเดือนละ 1.5 หมื่นบาท จึงจะดำเนินชีวิตได้อย่างสมอัตภาพ