ถลกโสร่งชาวเมียนมา

โดย...กริช อึ้งวิฑูรสถิตย์

คนที่มาเยือนประเทศเมียนมา สิ่งแรกที่สะดุดตาคือโสร่ง ผ้าถุงของเมียนมา จะเห็นว่าทั้งชายและหญิงเมียนมามักจะนุ่งโสร่งกันโดยทั่วไป หากจะใส่ไปทำงานหรืออยู่บ้าน ใส่เล่น แม้แต่ใส่ไปงานราชการ เขาจะมีความภาคภูมิใจที่ได้ใส่โสร่งของเขามาก ซึ่งเมียนมาเรียกโสร่งว่า“ลองจี” อีกชื่อหนึ่งของโสร่งที่ผู้ชายเมียนมาจะเรียกลองจีที่ใส่ออกงานซึ่งจะมีลวดลายและงานประณีตกว่าว่า “ปะโซ่” ซึ่งจะหรูหรากว่าลองจี ส่วนโสร่งที่ผู้หญิงสวมใส่ เขาจะเรียกว่า “ตะแหม่ง” ครับ

เพื่อเป็นการให้เกียรติผู้หญิง วันนี้จึงอยากจะพูดถึงโสร่งที่ผู้หญิงใส่กันก่อนนะครับ คราวต่อไปจะเล่าเรื่องโสร่งหรือลองจีของผู้ชายครับ ผ้าถุงหรือโสร่งผู้หญิงที่เรียกว่า “ตะแหม่ง” ถ้าภาษาที่เป็นชาวบ้านทั่วๆ ไปก็จะเรียกลองจี ตะแหม่งที่ขึ้นชื่อของเมียนมามาก น่าจะเรียกได้ว่าขึ้นหน้าขึ้นตาที่สุดคือ “รุนตะย่า” เมื่อเดือนก่อนเพื่อนจะมาเที่ยวเมียนมา อยากชวนภรรยามาด้วย ภรรยามีข้อแม้ว่าจะต้องมีผ้ารุนตะย่ามาแลกเปลี่ยน ผมเลยได้โอกาสต้องเป็นธุระพาไปเลือกซื้อ เลยได้ทราบว่าแต่ละผืนราคาไม่มีต่ำกว่าสี่ถึงหกหมื่นบาท เลยทำให้เกิดแรงบันดาลใจอยากรู้เรื่องของ “รุนตะย่า” จึงถามท่านผู้รู้ จึงเข้าใจว่าผ้า “รุนตะย่า” ทำไมถึงแพงหูฉี่อย่างนี้

ผ้ารุนตะย่าจะมีลายมากมายหลายแบบ เช่นเดียวกับไทยที่มีผ้าไหมลายต่างๆ มากมายเช่นกัน ส่วนลายผ้าเขาจะเรียกว่า “อะเซะ” คำว่ารุนหมายความถึงกระสวยที่ทอผ้า ตะย่า หมายถึง หนึ่งร้อย ดังนั้นผ้ารุนตะย่า คือผ้าที่ใช้กระสวยหนึ่งร้อยอันทอขึ้นมานั่นเอง หรือจะเรียกว่า “ผ้าทอร้อยกระสวย” ก็ได้ รุนตะย่าอะเซะมีลวดลายวิจิตรมาก การทอก็ทอด้วยท่าทีที่อ่อนช้อยเป็นเกลียวคลื่นที่งดงาม เดิมทีผ้ารุนตะย่าจะใช้ในราชสำนักมัณฑะเลย์เท่านั้น โดยจะนุ่งกันแต่ชนชั้นสูง เพราะกว่าจะได้ผ้ารุนตะย่ามาหนึ่งผืนต้องใช้ช่างทอผ้าถึง 4 คนประจำที่กี่ทอผ้า เพราะกระสวยที่วิ่งไปมานั้นมีมากมาย และต้องใช้เทคนิคการทอแบบแกะ ล้วง ที่ค่อนข้างยาก จะต้องมีกระจกอยู่ใต้ผ้าเพื่อดูทั้งด้านบนล่าง จึงใช้เวลามาก มีเพียงผ้าชนิดนี้เท่านั้นที่ทอแบบนี้

ผิดกับผ้าไหมไทยที่ใช้ความประณีตที่แตกต่างกัน เพราะจะใช้แบบจก ล้วงอีกแบบ ส่วนไหมที่เลี้ยงแถบเมืองมัณฑะเลย์ก็เป็นคนละชนิดกับของเรา (เขาเล่ามานะครับ) ใยไหมจึงเหนียวและทนทาน สีที่ใช้ย้อมก็ใช้สีจากรากไม้ ดอกไม้ ใบไม้ต่างๆ ในสังคมชั้นสูงที่เมียนมา ผู้หญิงไม่ว่าจะเป็นคุณหญิงคุณนาย เวลาออกงานเราจะเห็นใส่รุนตะย่ามาในงานกันทั้งนั้นครับ อาจจะมีการนำเอาสีสันต่างๆ และอะเซะที่แปลกหูแปลกตามาใส่อวดโฉมกันน่าดูครับ ผมได้แอบไปกระซิบถามเพื่อนที่เป็นผู้หญิงเมียนมาว่า “ทำไมเวลาคุณนุ่งรุนตะย่ากันแล้ว เห็นระมัดระวังความสะอาดกันจัง” เขาบอกว่า “ไม่ได้หรอกคุณกริช ฉันกลัวผ้าเปื้อน เพราะเวลาซักยากมาก ไม่สามารถขยี้ผ้าได้ แค่ชุบๆ จุ่มๆ พอ เดี๋ยวผ้าเสีย”

เสียดายครับ กำลังสนุกกับผ้ารุนตะย่า ตอนต่อไปจะขอต่ออีกนิดนะครับ โปรดติดตาม ผมจะเล่าถึงลวดลายต่างๆ ของผ้ารุนตะย่า เพื่อจะได้ไม่แปลกใจว่าทำไมถึงแพง และจะได้เลือกหาซื้อได้ครับ