นโยบายนำเข้าพืชสวน ของอินโดนีเซีย

โดย...กลุ่มงานยุทธศาสตร์ภูมิภาคอาเซียน กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ

เป็นที่น่าสนใจว่า การประกาศนโยบายผ่อนคลายกฎระเบียบ หรือ Deregulation Policy ของรัฐบาลอินโดนีเซีย เมื่อเดือน ก.ย.ที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบันนั้น ในข้อเท็จจริงมีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นหรือไม่

ดิฉันได้ติดตามกฎระเบียบการนำเข้าสินค้าพืชสวนของอินโดนีเซีย เนื่องจากเป็นหนึ่งในมาตรการที่ส่งผลกระทบต่อการส่งออกผักและผลไม้สดของไทยไปยังอินโดนีเซียอย่างมีนัยสำคัญ

การติดตามความคืบหน้าในเรื่องนี้ค่อนข้างลำบาก เนื่องจากกฎระเบียบต่างๆ ของอินโดนีเซียจะเป็นภาษาอินโดนีเซีย จึงได้ใช้ช่องทางการติดตามคำแปลภาษาอังกฤษจากหน่วยงานภาครัฐของประเทศพัฒนาแล้ว เนื่องจากกฎระเบียบดังกล่าวส่งผลกระทบต่อหลายๆ ประเทศไม่เพียงแต่ประเทศไทย เพราะเป็นมาตรการนำเข้าที่อินโดนีเซียใช้กับทุกประเทศ

ซึ่งดิฉันสรุปได้ดังนี้ กระทรวงการค้าอินโดนีเซียได้ออกระเบียบการนำเข้าสินค้าพืชสวนฉบับใหม่ เลขที่ 71/2015 มาแทน ระเบียบฉบับเดิมที่ 16/2013 ฉบับที่ 47/2013 และฉบับที่ 40/2015 โดยมีการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยในสาระสำคัญ ซึ่งยังกำหนดให้ผู้นำเข้าต้องขอใบอนุญาตนำเข้า ปริมาณการนำเข้าต้องสอดคล้องกับความจุของห้องเย็นของผู้นำเข้า และผู้นำเข้าต้องยื่นขอ Import Recommendation จากกระทรวงเกษตรอินโดนีเซียก่อน จึงจะยื่นขอใบอนุญาตนำเข้าจากกระทรวงการค้าได้

ทั้งนี้ ได้ยกเลิกข้อกำหนดให้ผู้นำเข้าต้องนำเข้าไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 ของปริมาณที่ได้รับจัดสรร ภาพดังกล่าวสะท้อนว่า อินโดนีเซียน่าจะยังไม่ปรับเปลี่ยนมาสู่นโยบายการค้าเสรีสำหรับสินค้าพืชสวน และนโยบายพึ่งพาตนเอง (Self-sufficiency) ด้านอาหารยังคงเป็นนโยบายหลักของอินโดนีเซียต่อไป 

ในชั้นนี้เมื่อดูสถิติการส่งออกสินค้าพืชสวนของไทยไปอินโดนีเซีย เห็นได้ว่า อินโดนีเซียซึ่งเคยเป็นตลาดส่งออกสำคัญอันดับ 2 ของไทยสำหรับผักสดหรือแช่เย็นในปี 2554 ด้วยมูลค่าการส่งออก 16.88 ล้านเหรียญสหรัฐ

แต่ปัจจุบันอินโดนีเซียกลายเป็นตลาดส่งออกอันดับที่ 14 ของไทย ด้วยมูลค่าการส่งออก 1.49 ล้านเหรียญสหรัฐในปี 2558 และสำหรับผลไม้สด ไทยเคยส่งออกไปอินโดนีเซียสูงถึง 102.72 ล้านเหรียญสหรัฐในปี 2555 แต่ในปี 2558 มีมูลค่าการส่งออก 48.82 ล้านเหรียญสหรัฐ

ทั้งนี้ สหรัฐ ซึ่งได้รับผลกระทบจากกฎระเบียบการนำเข้าของอินโดนีเซียทั้งในส่วนสินค้าพืชสวนและผลิตภัณฑ์จากเนื้อสัตว์ ได้ยื่นฟ้องต่อองค์การการค้าโลก (WTO) ให้มีการจัดตั้งคณะผู้พิจารณา

และเมื่อวันที่ 13 พ.ย. 2558 สหรัฐได้ยื่นคำฟ้องเป็นลายลักษณ์อักษรฉบับแรก ระบุข้อเท็จจริงและข้อกฎหมาย เพื่อขอให้คณะผู้พิจารณาตัดสินว่า การใช้มาตรการที่กำหนดให้ต้องขอใบอนุญาตนำเข้าสินค้าพืชสวนและผลิตภัณฑ์จากเนื้อสัตว์ของอินโดนีเซียนั้น เป็นการห้ามและจำกัดการนำเข้าซึ่งขัดกับความตกลง WTO

ในการนี้คงต้องรอผลการพิจารณาของ WTO ว่าจะออกมาเช่นไร ซึ่งหากคณะผู้พิจารณาตัดสินว่าผิด อินโดนีเซียก็จะต้องดำเนินการให้สอดคล้องกับความตกลง WTO ต่อไป