อิสระประชามติ

โดย...ไพบูลย์ กระจ่างวุฒิชัย

วันนี้แล้วที่สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) เตรียมพิจารณาลงมติให้ความเห็นชอบกับร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว ขั้นตอนในทางปฏิบัติ พรเพชร วิชิตชลชัย ประธาน สนช. จะให้สมาชิก สนช.อภิปรายแสดงความคิดเห็นได้เต็มที่โดยไม่จำกัดเวลา

จากนั้นจะให้ตัวแทนของคณะรัฐมนตรี (ครม.) ซึ่งประกอบด้วย วิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกฯ และ รมว.กลาโหม และสุวพันธุ์ ตันยุวรรธนะ รมต.ประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ชี้แจงในบางประเด็นที่สมาชิก สนช.มีข้อสงสัย และที่สำคัญรัฐมนตรีทั้ง 3 คนมีอำนาจในนาม ครม.ทั้งคณะที่สามารถปรับเปลี่ยนเนื้อหา

อย่างที่ทราบกันดีว่าร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับนี้เป็นการเปิดทางให้มีการทำประชามติร่างรัฐธรรมนูญ เหตุผลหนึ่งที่รัฐบาลอ้างถึงความจำเป็นที่ต้องทำประชามติ คือ เพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการประชาชน แต่ถึงกระนั้นยังมีคำถามว่าการทำประชามติที่กำลังจะเกิดขึ้นเป็นไปตามหลักการประชาธิปไตยหรือไม่

กล่าวคือ รัฐบาลจะมีหลักประกันอะไรบ้างที่เอื้อให้ประชาชนทั้งฝ่ายที่สนับสนุนและไม่สนับสนุนร่างรัฐธรรมนูญแสดงความคิดเห็นได้อย่างมีอิสระ โดยไม่ถูกมองว่าเป็นภัยต่อความมั่นคงหรือเข้าข่ายก่อกวนให้เกิดความวุ่นวายในประเทศ

จริงอยู่รัฐบาลมีอำนาจตามกฎหมายแบบเด็ดขาด โดยเฉพาะกับมาตรา 44 ของรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว พ.ศ. 2557 แต่หากจะนำมาตราดังกล่าวมาใช้ควบคู่ไปกับนำบทลงโทษตาม พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการออกเสียงประชามติ พ.ศ. 2552 มาบังคับใช้อย่างเข้มข้นจนกระทบต่อการแสดงความคิดเห็นของประชาชน ก็คงเป็นเรื่องที่ไม่เหมาะสมเท่าไหร่นัก

ขอทุบโต๊ะไว้ว่า ถึงเวลาแล้วที่รัฐบาลต้องออกมาให้หลักประกันแก่สังคมว่ามีสิทธิแสดงความคิดเห็นได้อย่างอิสระตราบใดที่การแสดงความคิดเห็นนั้นยืนอยู่บนหลักการที่สุจริต

มิเช่นนั้นแล้ว การทำประชามติในครั้งนี้จะเป็นเพียงแค่กระบวนการทางธุรการเท่านั้น