ปฏิรูปสหกรณ์

โดย...ปริญญา ชูเลขา

ปมความล้มเหลวของสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนคลองจั่น จนนำมาสู่การดำเนินคดียักยอกทรัพย์สินของสมาชิกผู้ฝากเงินหลายหมื่นล้านบาท สาเหตุของปัญหาคือความไม่เป็นประชาธิปไตยภายในสหกรณ์ระหว่างผู้บริหารกับสมาชิก

เป็นไปได้อย่างไร ประธานสหกรณ์เพียงผู้เดียวมีอำนาจเซ็นเช็คเบิกเงินของสมาชิกสหกรณ์ได้นับร้อยนับพันล้านบาทโดยไม่ต้องขอมติจากกรรมการ หรือแจ้งให้สมาชิกสหกรณ์รับทราบ จนกลายเป็นช่องโหว่ให้ผู้บริหารนำเงินไปปั่นหุ้น ปล่อยกู้ หรือซื้อที่ดินเก็งกำไร ด้วยวิธีการใช้สหกรณ์เป็นเครื่องมือในการฟอกเงิน

ที่สำคัญระบบการตรวจสอบภายนอกสหกรณ์อ่อนแอ โดยเฉพาะกรมส่งเสริมสหกรณ์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ที่ไม่มีระบบตรวจสอบที่เข้มแข็งและทั่วถึง เพราะสหกรณ์ปัจจุบัน 8,161 สหกรณ์ สมาชิก 11.27 ล้านครอบครัว ปริมาณธุรกิจรวม 2.25 ล้านล้านบาท หรือคิดเป็น 16% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (จีดีพี) ที่สำคัญเงินสหกรณ์ส่วนใหญ่ฝากไว้กับธนาคารพาณิชย์ประมาณ 3-4 หมื่นล้านบาท

แน่นอนหากสหกรณ์ทั้งระบบล่มย่อมกระทบต่อสถาบันการเงินด้วยเช่นกัน

แค่สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนแห่งเดียวตั้งขึ้นตั้งแต่ปี 2522 มีสหกรณ์สาขา 1,232 แห่ง สมาชิก 1.3 ล้านคน สินทรัพย์ 5.8 หมื่นล้านบาท เป็นสหกรณ์ใหญ่ที่สุดในประเทศ หากล้มลงผลกระทบย่อมเกิดขึ้นเป็นลูกโซ่ กล่าวคือกลายเป็นหัวเชื้อทำลายความเชื่อมั่นสถาบันสหกรณ์ทั้งระบบ

จึงทุบโต๊ะว่าถึงเวลาแล้วที่รัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ต้องนำความล้มเหลวของสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนมาเป็นบทเรียนด้วยการรื้อระบบใหม่ทั้งหมด ด้วยการให้ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) หรือสถาบันคุ้มครองเงินฝากเข้ามาดูแลและจัดระบบความเข้มแข็งภายในและภายนอกใหม่ เพราะสหกรณ์เป็นเครื่องมือทุนสำคัญของเกษตรกรและประชาชนผู้มีรายได้น้อย