ลัดโพธิ์โมเดล

โดย...ณ กาฬ เลาหะวิไลย

ปัญหาน้ำท่วมก่อให้เกิดความเสียหายอย่างหนัก และโดยเฉพาะอย่างยิ่งพื้นที่รับน้ำสุดท้ายก่อนไหลสู่อ่าวไทยอย่างกรุงเทพมหานคร ก็ต้องนอนผวา เมื่อน้ำจะไหลบ่าเข้ามาถึง

ทว่า คนกรุงทำท่าจะนอนหลับได้ เนื่องจากมีโครงการต่างๆ มากมายเข้าป้องกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งโครงการคลองลัดโพธิ์

คลองลัดโพธิ์ เป็นคลองบริเวณเขต จ.สมุทรปราการ และกรุงเทพมหานคร เดิมตื้นเขิน ต่อมาได้จัดสร้างเป็นโครงการตามแนวพระราชดำริ เป็นการบริหารจัดการน้ำเพื่อแก้ปัญหาน้ำท่วมกรุงเทพมหานคร โดยยึดหลักการ “เบี่ยงน้ำ” (Diversion) ภายใต้การดูแลของหน่วยงานหลัก 3 หน่วยงาน คือ กรมชลประทาน กรุงเทพมหานคร และคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (กปร.)

หลักการสำคัญของคลองลัดโพธิ์คือ แก้ไขสภาพของแม่น้ำเจ้าพระยาเดิมที่มีลักษณะไหลวนคดเคี้ยวถึง 18 กิโลเมตร ในบริเวณบางกระเจ้า ทำให้การระบายน้ำที่ท่วมพื้นที่ชั้นในของกรุงเทพมหานครเป็นไปได้ช้า ไม่ทันเวลาน้ำทะเลหนุน

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว จึงมีพระราชดำริให้พัฒนาใช้คลองลัดโพธิ์ ซึ่งเดิมตื้นเขินมีความยาวราว 600 เมตร เพื่อระบายน้ำหลากให้ลงสู่ทะเลได้ทันทีช่วงก่อนที่น้ำทะเลหนุน

วิธีเช่นนี้ จึงเท่ากับเป็นการลัดเวลา ให้น้ำไหลลงทะเลได้อย่างรวดเร็วขึ้น

ในทางกลับกัน เมื่อน้ำทะเลหนุนก็จะมีการปิดคลองลัดโพธิ์ เพื่อให้น้ำทะเลไหลเข้าไปในแนวแม่น้ำเจ้าพระยาเดิมที่คดโค้งถึง 18 กิโลเมตรก่อน ซึ่งต้องใช้เวลานาน ทำให้ชะลอน้ำไม่ให้เข้าไปท่วมตัวเมืองได้

หลักการของคลองลัดโพธิ์ จึงกลายเป็นสิ่งที่รัฐบาลนำไปปฏิบัติ ขยายผลป้องกันน้ำท่วมกรุงเทพฯ ซึ่งถือเป็นสิ่งที่ถูกต้อง

เพราะในแผ่นดิน ไม่มีผู้ใดจะศึกษา เอาใจใส่ และจริงจัง ปัญหาน้ำและปัญหาดินเสมอเหมือนพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่ทรงงานปัญหาน้ำ ปัญหาดินมาตลอดรัชสมัยอันยาวนาน

การแก้ปัญหาน้ำท่วม น้ำแล้ง รัฐบาลอย่าคิดอะไรใหม่ๆ เลย เพราะนอกจากมันจะผิดแล้ว ก็ยังแสดงถึงความไม่รู้อีกต่างหาก ขอให้ดำเนินตามโครงการพระราชดำริ แต่ปรับใช้ตามสภาพภูมิสังคม คือภูมิประเทศและสภาพสังคมในแต่ละพื้นที่

เดินตามรอยเท้าพ่อ ไม่หลงทางหรอก