ตลาดหุ้นเกาหลีร่วงหนัก! ไม่ลามวิกฤตเศรษฐกิจ กระทบไทยแค่ Sentiment

ในช่วงปลายเดือน ก.ค.2569 ตลาดหุ้นเกาหลีใต้ (KOSPI) ต้องเผชิญกับสภาวะที่ผันผวนรุนแรงราวกับ “รถไฟเหาะ” ซึ่งสร้างความตื่นตระหนกให้กับนักลงทุนทั่วโลก

 

ปรากฏการณ์นี้ไม่ได้เป็นเพียงผลจากปัจจัยพื้นฐานทางเศรษฐกิจเท่านั้น แต่ยังสะท้อนให้เห็นถึงความเสี่ยงเชิงระบบที่เกิดจากเครื่องมือทางการเงินสมัยใหม่ และความกังวลต่อมูลค่าของกลุ่มเทคโนโลยีที่พุ่งสูงเกินไป

 

ลำดับเหตุการณ์ความผันผวน

 

ตลาดหุ้นเกาหลีใต้ (KOSPI) ในช่วงปลายเดือน ก.ค.2569 มีความผันผวนหนักราวกับรถไฟเหาะ โดยดัชนี KOSPI ดิ่งลงรุนแรงกว่า 30% ในเดือน ก.ค. โดยเฉพาะในวันที่ 28 และ 29 ก.ค.2569 ปรับตัวลงแรง จนต้องใช้มาตรการหยุดการซื้อขายชั่วคราว (Circuit Breaker) 2 วันติดต่อกัน 

 

อย่างไรก็ตาม ในวันที่ 31 ก.ค.2569 ตลาดกลับมามีความหวังอีกครั้งด้วยแรงหนุนจากหุ้นกลุ่มชิปและเทคโนโลยีที่ดันดัชนีพุ่งกลับขึ้นมากว่า 17% ก่อนที่จะกลับเข้าสู่แดนลบอีกครั้งในวันที่ 3 ส.ค.2569 โดยดัชนีปรับตัวลงกว่า 5% จากแรงขายทำกำไรในหุ้นยักษ์ใหญ่อย่าง Samsung Electronics และ SK Hynix ที่ร่วงลงประมาณ 9% ในช่วงเช้าวันดังกล่าว

 

ฟองสบู่ AI-กับดัก Leveraged ETF ต้นตอปัญหา

 

สาเหตุความผันผวน มาจากตลาดเผชิญแรงเทขายอย่างหนักก่อนหน้านี้จากความกังวลเรื่องฟองสบู่ในภาคการลงทุนปัญญาประดิษฐ์ (AI) และผลกระทบจากกองทุนประเภท Single-Stock Leveraged ETF

 

กองทุน Single-Stock Leveraged ETF ตัวแปรสำคัญที่ขยายความรุนแรงของตลาด โดยกองทุนประเภทนี้จะอ้างอิงกับหุ้นเพียงตัวเดียว (เช่น Samsung หรือ SK Hynix) ต่างจาก ETF ปกติที่เน้นการกระจายความเสี่ยงในหุ้นหลายตัว

 

กลไก Daily Rebalancing ตัวเร่งปฏิกิริยาการดิ่งเหว

 

สิ่งที่ทำให้กองทุน Single-Stock Leveraged ETF กลายเป็นเครื่องมือที่เขย่าตลาด คือกลไกที่เรียกว่า “Daily Rebalancing” หรือการปรับสมดุลพอร์ตรายวัน

 

กองทุนเหล่านี้มุ่งหวังสร้างผลตอบแทนเป็นเท่าตัว เช่น 2 เท่า ของหุ้นอ้างอิง หากหุ้นแม่ขึ้น 1% กองทุนจะบวก 2% ในทางตรงกันข้ามหากหุ้นแม่ตก 1% กองทุนจะติดลบ 2% เช่นกัน

 

กองทุนนี้มีเป้าหมายต้องรักษาอัตราทด 2 เท่าให้คงที่ในทุกเช้าวันใหม่ เมื่อราคาหุ้นอ้างอิงตกลงในระหว่างวัน กลไกของกองทุนจะบังคับให้ต้อง “เทขายหุ้น” ออกในช่วงสิ้นวัน เพื่อรักษาสัดส่วนความเสี่ยงตามนโยบาย

 

เมื่อกองทุนเหล่านี้มีขนาดใหญ่และเข้าถือครองหุ้นที่มีอิทธิพลต่อดัชนีมหาศาล แรงขายอัตโนมัติในช่วงท้ายวันจึงกลายเป็นการซ้ำเติมราคาหุ้นให้ดิ่งลึกกว่าความเป็นจริง

 

ปรากฏการณ์นี้ไม่ได้ส่งผลกระทบแค่หุ้นตัวนั้น ๆ แต่ยังฉุดให้ดัชนีตลาดหุ้นทั้งกระดานร่วงลงตามไปด้วย กลายเป็นวงจรความผันผวนที่ยากจะควบคุม

 

ตลาดหุ้นเกาหลีใต้ดิ่ง ลามวิกฤตเศรษฐกิจหรือแค่การปรับฐาน?

 

คำถาม คือ เมื่อเกิดปัญหาดังกล่าวกับดัชนี KOSPI จนปรับตัวลงรุนแรง จะกระทบต่อภาคเศรษฐกิจของเกาหลีใต้ และจะลุกลามมายังระบบเศรษฐกิจและตลาดหุ้นในภูมิภาคเอเชีย รวมถึงไทยด้วยหรือไม่ ?

 

นายภูวดล ภูสอดเงิน ผู้จัดการ ฝ่ายกลยุทธ์การลงทุน สายงานวิจัย บล.บัวหลวง ให้มุมมองกับ “โพสต์ทูเดย์” ว่า กรณีตลาดหุ้นเกาหลีใต้ร่วงแรงมองว่า “กระทบเศรษฐกิจจริงได้ แต่ยังไม่น่าลุกลามเป็นวิกฤตเศรษฐกิจ” เพราะต้นตอหลักรอบนี้เป็นการปรับฐานของตลาดทุนจาก leverage และ crowded trade ในหุ้นชิป/AI มากกว่าเป็นปัญหาฐานะการเงินของภาคธุรกิจหรือระบบธนาคารโดยตรง

 

สิ่งที่เกิดขึ้นคือ KOSPI ขึ้นมาร้อนแรงมากจากธีม AI โดยเฉพาะ Samsung และ SK Hynix ซึ่งมีน้ำหนักสูงมากในดัชนี พอมีความกังวลเรื่อง valuation, ความยั่งยืนของ AI demand, AI capex ที่สูงเกินไป และการแข่งขันจากจีน แรงขายจึงรุนแรงกว่าปกติ เพราะมี single-stock leveraged ETF และการใช้ margin/leverage มาขยายความผันผวน 

 

“ตลาดหุ้นเกาหลีใต้ มองว่าเป็นปัญหาโครงสร้างของการเก็งกำไรทำให้ตลาดเหวี่ยงแรง ไม่ใช่สัญญาณว่าเศรษฐกิจเกาหลีใต้กำลังเข้าสู่วิกฤตทันที” 

 

อย่างไรก็ตาม ต้องยอมรับว่าเกาหลีใต้มีเศรษฐกิจผูกกับ semiconductor สูง ดังนั้นถ้าหุ้นชิปร่วงแรงและยาวนาน อาจกระทบ ความเชื่อมั่น, wealth effect และแผนลงทุนของบริษัทเทคโนโลยีได้ โดยเฉพาะถ้าราคาหุ้นที่ลดลงทำให้ต้นทุนระดมทุนสูงขึ้น หรือทำให้นักลงทุนเริ่มตั้งคำถามกับวงจร AI capex รวมทำ wealth effect ทำกำลังซื้อหาย เหมือนที่ไทยเคยโดนก่อนหน้า

 

ในระยะสั้น ภาคเศรษฐกิจจริงยังไม่ได้สะท้อนความเสียหายแบบเดียวกับราคาหุ้น เพราะผลประกอบการของบริษัทชิปใหญ่ยังแข็งแรง เพียงแต่ราคาหุ้นก่อนหน้าสะท้อนความคาดหวังไว้สูงมากเกินไป

 

ผลกระทบต่อภูมิภาคเอเชียและไทย

 

ผลกระทบต่อภูมิภาคเอเชียและไทย มองว่าจะเกิดผ่าน “ตลาดทุน และ sentiment” มากกว่า “เศรษฐกิจจริง” ในระยะสั้น เพราะเกาหลีใต้และไต้หวันเป็นตัวแทนของ AI supply chain พอหุ้นชิปถูกขาย นักลงทุนจะลด risk exposure ในตลาดเอเชียที่มีหุ้นเทคฯ หรือหุ้นที่ขึ้นมาจากธีม AI สูง รวมถึงอาจกดดันหุ้นอิเล็กทรอนิกส์ไทย เช่น DELTA, HANA, KCE และ CCET ให้ผันผวนตาม sentiment โลก

 

ขณะที่ผลต่อเศรษฐกิจไทยโดยตรงยังจำกัด เพราะไทยไม่ได้พึ่งพา semiconductor cycle เท่าเกาหลีหรือไต้หวัน ตลาดหุ้นไทยจึงมี “แหล่งพักเงิน” ในกลุ่มอื่น เช่น ธนาคาร พลังงาน ปิโตรเคมี ท่องเที่ยว ค้าปลีก และหุ้น local play หากเงินไม่ได้ไหลออกจากเอเชียทั้งภูมิภาค เป็นเพียง rotation ออกจากหุ้น AI/ชิป 

 

ไม่ใช่ว่าตลาดหุ้นไทยต้องลงทั้งตลาด สิ่งที่ต้องดูคือแรงขายในหุ้นชิปโลกเริ่มนิ่งหรือไม่ และตลาดหุ้นไทยมีแรงซื้อหมุนไปหุ้นกลุ่มอื่นได้หรือไม่ หากเห็นธนาคาร พลังงาน ปิโตรเคมี หรือ local play ยังพยุงตลาดได้ แปลว่าเป็นการ rotation มากกว่าการลดความเสี่ยงทั้งตลาด

 

สรุปคือ ปัญหาตลาดหุ้นเกาหลีใต้รอบนี้มองเป็นปัญหาจาก leverage และการเก็งกำไร AI สูงไป มากกว่าวิกฤตเศรษฐกิจ 

 

อย่างไรก็ตาม ต้องติดตามใกล้ชิด เพราะเกาหลีใต้กลายเป็นตัวชี้นำ sentiment หุ้น AI ของโลกไปแล้ว หากแรงขายยังไม่หยุด อาจกดดันหุ้นเทคฯ และอิเล็กทรอนิกส์ทั่วเอเชีย

 

 

ความเหมือนและแตกต่างของ leveraged ETF กับ Forced Sell 

 

นายภูวดล ยังอธิบายถึงความเหมือนและความแตกต่างของกลไกการบังคับขายของกองทุน single-stock leveraged ETF ของเกาหลีใต้ กับการ Forced sell ในตลาดหุ้นไทย ว่า มี “กลไกคล้ายกัน” ตรงที่เป็นแรงขายที่เกิดจากการลดความเสี่ยงแบบบังคับ 

 

กรณีเกาหลีใต้ แรงขายมาจาก single-stock leveraged ETF ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ที่ขยายผลตอบแทนของหุ้นรายตัว เช่น 2 เท่า หรือมากกว่านั้น เมื่อหุ้นอ้างอิงอย่าง SK Hynix หรือ Samsung ปรับลงแรง กองทุนต้องปรับพอร์ตตามกลไกของ leverage และ rebalancing ทำให้ต้องขายหุ้นอ้างอิงเพิ่มในช่วงที่ราคาลงอยู่แล้ว กลายเป็นแรงขายซ้ำเติมตลาด

 

ส่วน Force sell ตลาดหุ้นไทย ส่วนใหญ่มักเกิดจากบัญชี margin ของนักลงทุนรายใหญ่หรือรายย่อย เมื่อมูลค่าหลักประกันลดลงต่ำกว่าเกณฑ์ โบรกเกอร์จะเรียกเติมเงิน หรือหากเติมเงินไม่ได้ก็จะถูกบังคับขายหุ้นออกมา ดังนั้นแรงขายของไทยจะโยงกับ “สถานะการกู้ยืมของนักลงทุน” มากกว่า “กลไกของ ETF”

 

ความแตกต่างสำคัญ คือ เกาหลีใต้เป็นแรงขายผ่านหุ้นรายตัวขนาดใหญ่ และมี leverage สูง มีน้ำหนักในดัชนี

 

ส่วนไทยแม้ Force sell จะทำให้หุ้นบางตัวลงแรงได้ แต่โดยทั่วไปจะกระจายตามหุ้นที่นักลงทุนเอาไปวาง margin ไม่ได้เกิดจาก ETF ที่ต้อง rebalancing เป็นระบบเหมือนเกาหลีใต้

 

“พูดง่าย ๆ คือ ทั้ง 2 กรณี เป็น forced selling เหมือนกันในแง่แรงขาย แต่โครงสร้างผลิตภัณฑ์ต่างกัน จึงมีขนาดผลกระทบต่อดัชนีต่างกัน”

 

วิกฤต KOSPI ในครั้งนี้คือบทเรียนสำคัญของการใช้เครื่องมือ Leverage ในช่วงที่ตลาดมีความคาดหวังต่อเทคโนโลยีใหม่สูงเกินไป แม้ในระยะสั้นจะดูเหมือนปัญหาของตลาดทุน แต่การติดตามความเสถียรของหุ้นกลุ่มชิปโลกยังคงเป็นปัจจัยสำคัญที่นักลงทุนไทยต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด