ผู้นำองค์กรการเงินโลก ชู Bangkok Blueprint ผนึกกำลังสกัดภัยฉ้อโกงไซเบอร์

ผู้นำระดับสูงจากองค์กรการเงินและการธนาคารชั้นนำของโลกได้เข้าร่วมการเสวนาบนเวทีพัทยา/กรุงเทพฯ เพื่อหารือและผลักดันความร่วมมือสู้ภัยการฉ้อโกงทางไซเบอร์ (Cyber-enabled Fraud) พร้อมประกาศสนับสนุนแผนงาน "Bangkok Blueprint" ซึ่งเป็นกรอบความร่วมมือระดับนานาชาติในการสร้างระบบการเงินดิจิทัลที่มีความยืดหยุ่นและปลอดภัย 

 

เวทีไฮไลท์การประชุมใหญ่ประจำปีสภาผู้ว่าการธนาคารโลก และกองทุนการเงินระหว่างประเทศ ปี 2569 (2026 IMF-World Bank Group Annual Meetings) ระหว่างวันที่ 12-18 ต.ค.2569 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ กรุงเทพมหานคร ในวันนี้ (14 ต.ค.2569) คือ การเปิดตัว “Bangkok Blueprint for Fraud-Resilient Financial Services” กรอบแนวทางเชิงนโยบายเพื่อรับมือกับภัยการเงินดิจิทัลทั้งการฉ้อโกง การหลอกลวง และอาชญากรรมทางดิจิทัล เพื่อส่งเสริมระบบการเงินดิจิทัลที่ปลอดภัย น่าเชื่อถือ และทั่วถึง

 

เวทีดังกล่าว มีผู้เข้าร่วมเสวนาสำคัญ ได้แก่ คริสตาลินา กอร์เกียวา (Kristalina Georgieva) กรรมการผู้จัดการ กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF), อันชูลา คานต์ (Anshula Kant) กรรมการผู้จัดการและประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายการเงิน กลุ่มธนาคารโลก (World Bank Group), แอนดรูว์ เบลีย์ (Andrew Bailey) ผู้ว่าการธนาคารกลางอังกฤษ (BoE) และ โสรยา มุนยานา ฮาคุซิยาเรเมีย (Soraya Hakuziyaremye) ผู้ว่าการธนาคารแห่งชาติรวันดา

 

คริสตาลินา กอร์เกียวา (Kristalina Georgieva) กรรมการผู้จัดการ กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ระบุว่า การฉ้อโกงทางไซเบอร์ได้กลายเป็นความเสี่ยงระดับมหภาคที่ส่งผลกระทบต่อเสถียรภาพทางการเงินและเศรษฐกิจทั้งในระดับประเทศและระดับโลกอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ 

 

ทั้งนี้ ระบบการเงินดิจิทัลขับเคลื่อนด้วย “ความเชื่อมั่น” (Trust) หากประชาชนและธุรกิจขาดความเชื่อมั่นว่าตัวตนและเงินของพวกเขาได้รับการคุ้มครอง การมีส่วนร่วมในระบบการเงินดิจิทัลก็จะหยุดชะงัก 

 

ความสำเร็จสำคัญของระบบการเงินดิจิทัล คือ การเปิดโอกาสให้ผู้คนที่เคยเข้าไม่ถึงระบบธนาคาร ได้เข้ามาอยู่ในระบบการเงิน หากความเชื่อมั่นถูกบ่อนทำลาย ผู้คนอาจปฏิเสธการใช้บริการดิจิทัลและหันกลับไปเก็บเงินสดไว้ใต้เตียง ส่งผลเสียต่อศักยภาพทางเศรษฐกิจ  

 

 

กอร์เกียวา ได้ยกตัวอย่างเหตุการณ์จริงในประเทศฝรั่งเศส ที่แฮกเกอร์ใช้เครื่องมือดิจิทัลเจาะระบบควบคุมตู้เย็นในร้านค้าและปรับอุณหภูมิขึ้นจนอาหารเน่าเสีย ต้องทิ้งทั้งหมด สะท้อนให้เห็นว่า AI และเทคโนโลยีใหม่ ๆ กำลังขยายขอบเขตและเพิ่มความรุนแรงของการฉ้อโกง   

 

สำหรับหลักการดำเนินงาน 3 ประการ ได้แก่ 1. ต้องมีการสื่อสารจากระดับบนลงล่างอย่างชัดเจนว่าภัยไซเบอร์เป็นเรื่องเร่งด่วน และต้องมียุทธศาสตร์ระดับชาติ 2. การป้องกันก่อนแก้ปัญหาที่มีประสิทธิภาพจะช่วยลดต้นทุนในการบรรเทาความเสียหายและการเยียวยาเหยื่อได้อย่างมหาศาล และ 3. ต้องร่วมมือกันออกแบบระบบชดเชยเยียวยาเหยื่ออย่างมีธรรมาภิบาลและเท่าเทียม 

 

อันศุลา กานต์ (Anshula Kant) กรรมการผู้จัดการและประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายการเงิน กลุ่มธนาคารโลก (World Bank Group) ได้สะท้อนภาพการฉ้อโกงทางไซเบอร์ในระดับย่อย และผลกระทบต่อชีวิตของประชาชนในระดับฐานราก 

 

กานต์ เล่าถึงภาพจำหลังช่วงการแพร่ระบาดของโควิด-19 ในประเทศอินเดีย ที่ผู้ค้าขายริมทางและพ่อค้าแม่ค้าขายผักเริ่มนำป้าย QR Code (ระบบ UPI) มาใช้รับเงิน สิ่งนี้ช่วยให้ประชาชนที่อ่านหนังสือไม่ออกสามารถประกอบอาชีพและหาเลี้ยงครอบครัวได้อย่างปลอดภัย แต่หากคนกลุ่มนี้ตกเป็นเหยื่อมิจฉาชีพ พวกเขาไม่มีความยืดหยุ่นทางการเงินพอที่จะรับความสูญเสีย และอาจกลายเป็นวิกฤตของทั้งครอบครัว 

 

โดยปัจจุบันประชากรวัยผู้ใหญ่ในตลาดเกิดใหม่ (Emerging Markets) ถึง 75% มีบัญชีธนาคาร และกระเป๋าเงินดิจิทัล เพิ่มขึ้นจาก 40% เมื่อ 15 ปีก่อน แต่ในทางกลับกัน กลุ่มมิจฉาชีพก็พัฒนานวัตกรรมในการหลอกลวงได้รวดเร็ว ก้าวหน้ากว่ามาตรการป้องกัน 

 

 

ไม่เพียงแต่กลุ่มผู้มีรายได้น้อยหรืออ่านหนังสือไม่ออกเท่านั้นที่เป็นเหยื่อ แต่มิจฉาชีพยังใช้กลลวงทางจิตวิทยา เช่น การโทรศัพท์หลอกลวงเอารหัส OTP จนแม้กระทั่งแพทย์หรือบุคลากรที่มีการศึกษาสูงก็ตกเป็นเหยื่อได้เช่นกัน 

 

สำหรับแนวทางป้องกัน ได้แก่ การออกแบบผลิตภัณฑ์ทางการเงินต้องใส่มาตรการป้องกันการฉ้อโกงมาตั้งแต่ต้น (Fraud Resilience by Design)  

 

นอกจากนี้ เปลี่ยนจากการตรวจสอบเพียง Know Your Customer - KYC มาเป็น Know Your Transaction โดยใช้พฤติกรรมการใช้จ่ายในการตรวจจับบัญชีม้าหรือการบุกรุก 

 

พร้อมเร่งสร้างความรู้เท่าทันทางการเงินดิจิทัล ควบคู่ไปกับการชดเชยที่รวดเร็วเพื่อสร้างความมั่นใจให้ผู้ใช้งาน 

 

แอนดรูว์ เบลีย์ (Andrew Bailey) ผู้ว่าการธนาคารกลางอังกฤษ (Bank of England) และประธานคณะกรรมการเสถียรภาพทางการเงิน - FSB) ได้ให้ความเห็นในฐานะประธานคณะกรรมการเสถียรภาพทางการเงิน (FSB) โดยเน้นย้ำถึงบทบาทขององค์กรระหว่างประเทศและการดึงภาคเทคโนโลยีเข้ามามีส่วนร่วม 

 

เบลีย์ ระบุว่า แก่นแท้ของเสถียรภาพทางการเงินคือ “ความเชื่อมั่นในเงิน” และ “ความเชื่อมั่นในเทคโนโลยี” การมาถึงของ AI Agents ที่สามารถเรียนรู้และทำซ้ำเพื่อเข้าควบคุมอุปกรณ์รายวัน เพิ่มความเสี่ยงอย่างรวดเร็ว ดังนั้นการควบคุมโดยมนุษย์ จึงยังเป็นสิ่งจำเป็น 

 

ขณะเดียวกัน เทคโนโลยีถูกมิจฉาชีพนำไปใช้เป็น “อาวุธฝั่งรุก” (Offense) ดังนั้น ฝั่งป้องกัน (Defense) ก็ต้องใช้เทคโนโลยีขั้นสูงในการตั้งรับเช่นกัน โดยออกแบบระบบความปลอดภัยใส่ไว้ในเทคโนโลยีการชำระเงินตั้งแต่วันแรก 

 

 

เบลีย์ เปรียบเทียบกับสื่อสิ่งพิมพ์ในอดีตที่หนังสือพิมพ์ต้องรับผิดชอบต่อเนื้อหาและโฆษณาที่ตีพิมพ์ตามกฎหมาย แต่แพลตฟอร์มเทคโนโลยีและโซเชียลมีเดียในปัจจุบันกลับเปิดกว้างและขาดการรับผิดชอบต่อโฆษณาฉ้อโกงที่เกิดขึ้นบนแพลตฟอร์ม เขาจึงเสนอว่า บริษัทเทคโนโลยีและโซเชียลมีเดียต้องเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการแก้ปัญหาการฉ้อโกงร่วมกับภาคการเงิน 

 

ในฐานะ FSB และประธาน G20 ในปีถัดไปของสหราชอาณาจักร เบลีย์ ยืนยันว่าจะผลักดันความร่วมมือกับ FATF (Financial Action Task Force) เพื่ออุดช่องโหว่การชำระเงินข้ามพรมแดน ไม่ให้มิจฉาชีพใช้เป็นช่องทางยักยอกเงิน 

 

โสรยา มุนยานา ฮาคุซิยาเรเมีย (Soraya Hakuziyaremye) ผู้ว่าการธนาคารแห่งชาติรวันดา ได้แบ่งปันประสบการณ์ตรงจากการดำเนินงานในประเทศรวันดาและภูมิภาคแอฟริกาว่า ประเทศรวันดามีประชากรเข้าถึงบริการทางการเงินเพิ่มขึ้นจาก 21% เมื่อ 18 ปีก่อน มาเป็น 92% ในปัจจุบัน ผ่านบริการ Mobile Money สำหรับทวีปแอฟริกาที่มีประชากร 1,300 ล้านคน มีบัญชี Mobile Money ที่ใช้งานจริงถึง 1,000 ล้านบัญชี 

 

ทั้งนี้ ประชากรในแอฟริกาเพียง 30% ที่มีความรู้เท่าทันทางการเงิน มิจฉาชีพจึงใช้วิธีการสวมรอยโทรศัพท์หาชาวบ้านในพื้นที่ห่างไกลเพื่อขอรหัส PIN Code ส่งผลให้เหยื่อสูญเสียเงินออมทั้งหมดและไม่กล้าใช้บริการดิจิทัลอีก 

 

 

โดยแนวทางแก้ไขและผลลัพธ์ในประเทศรวันดา ประกอบด้วย

 

1.สร้างระบบโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลสาธารณะ (DPI) รวันดาได้พัฒนาระบบชำระเงินทันที “E-Cash” (ร่วมกับธนาคารโลก) ที่เชื่อมโยงธนาคารและผู้ให้บริการ Mobile Money ไว้ในแพลตฟอร์มเดียว ช่วยลดค่าธรรมเนียมการโอนลงถึง 8 เท่า และเปิดให้มีการติดตามธุรกรรมได้แบบเรียลไทม์ 

 

2.ระบบความปลอดภัยและการแลกเปลี่ยนข้อมูล จัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการภาคการเงิน (FinSOC) และเวทีป้องกันการฉ้อโกง (Fraud Prevention Forum) ร่วมกับค่ายโทรคมนาคม (Telecoms) ตำรวจ และ Fintech เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลและใช้วิเคราะห์ภัยคุกคามด้วย AI 

 

3.ลดการฉ้อโกงสำเร็จ หลังการทำงานร่วมกันอย่างเข้มข้น ในช่วง 6 เดือนแรกของปี 2569 รวันดาสามารถลดเคสการฉ้อโกงที่ได้รับรายงานลงได้ถึง 30%

 

ในช่วงท้ายของการเสวนา กานต์ ได้ยกตัวอย่างประเทศไทยขึ้นมาชื่นชม โดยระบุว่าประเทศไทยมีศูนย์ปฏิบัติการแก้ไขปัญหาอาชญากรรมออนไลน์ (AOC 1441) ที่ทำงานตลอด 24 ชั่วโมง ดึงเอาตำรวจ ธนาคาร ค่ายมือถือ และสำนักงาน ปปง. มาร่วมมือกัน ซึ่งสามารถลดความเสียหายของเหยื่อลงได้มากกว่า 42%

 

กอร์เกียวา กล่าวปิดท้ายด้วยการยืนยันว่า IMF, World Bank และ FSB จะร่วมมือกันผลักดันกรอบ Bangkok Blueprint นี้ไปสู่การปฏิบัติจริงในระดับประเทศอย่างเป็นระบบ

 

พร้อมกล่าวเตือนอย่างอารมณ์ดีทิ้งท้ายแก่ผู้ร่วมฟังว่า “หากคุณได้รับอีเมลจาก คริสตาลินา กอร์เกียวา บอกว่าคุณมีเงิน 5 ล้านดอลลาร์รอให้คุณไปรับ...อย่าได้หลงเชื่อเป็นอันขาด!”