ส่องกฎหมายใหม่ UK ล้อมคอกแอป "ซื้อก่อน จ่ายทีหลัง" ต้องเช็กรายได้ลูกค้าก่อนอนุมัติ

สหราชอาณาจักรเริ่มบังคับใช้กฎหมายจัดระเบียบธุรกิจ "ซื้อก่อนจ่ายทีหลัง" (Buy Now, Pay Later หรือ BNPL) อย่างเป็นทางการ  ซึ่งจะช่วยเพิ่มสิทธิและยกระดับการคุ้มครองนักช็อปหลายล้านคนได้อย่างเป็นรูปธรรม ด้านกระทรวงการคลังอังกฤษระบุว่า มาตรการนี้จะช่วยสร้างความเป็นธรรมให้ผู้บริโภค และถือเป็นการทำตามสัญญาที่มุ่งมั่นจะปิดฉากยุคของบริการสินเชื่อประเภทนี้ลงอย่างถาวร

 

นับจากนี้ สำนักงานกำกับดูแลทางการเงิน (Financial Conduct Authority หรือ FCA) จะเข้ามาควบคุมดูแลธุรกิจ BNPL อย่างใกล้ชิด จากเดิมที่บริการนี้แทบไม่มีกฎเกณฑ์ใด ๆ ควบคุม จนกลายเป็นเครื่องมือทางการเงินที่เข้าถึงผู้บริโภคได้ง่ายดายที่สุด โดยเฉพาะในขั้นตอนชำระเงินออนไลน์ที่มักมีข้อเสนอ BNPL โผล่ขึ้นมาดึงดูดใจอยู่เสมอ

 

แม้เครือข่ายรณรงค์สิทธิผู้บริโภคจะขานรับกฎหมายใหม่นี้ แต่ก็ยังคงฝากเตือนประชาชนว่า ก่อนตัดสินใจคลิกปุ่ม "ซื้อก่อนจ่ายทีหลัง" ควรคิดไตร่ตรองให้รอบคอบทุกครั้ง เพื่อป้องกันไม่ให้ตกเป็นเหยื่อของความอยากได้จนเผลอสร้างหนี้สินโดยไม่จำเป็น

 

จากทางเลือกการชำระเงิน สู่ตลาดมูลค่าหมื่นล้านปอนด์

 

บริการ "ซื้อก่อนจ่ายทีหลัง" หรือ BNPL (Buy Now, Pay Later) เป็นสินเชื่อรูปแบบหนึ่งที่ให้ผู้บริโภคสามารถแบ่งชำระค่าสินค้าและบริการได้อย่างครอบคลุม ตั้งแต่เสื้อผ้า เครื่องประดับ เครื่องใช้ไฟฟ้า ตั๋วคอนเสิร์ต ตั๋วเครื่องบิน ไปจนถึงการสั่งอาหารมารับประทานที่บ้าน

 

ข้อมูลจากองค์การกำกับดูแลทางการเงินของอังกฤษ (FCA) ชี้ให้เห็นว่า ตลาด BNPL ในอังกฤษเติบโตอย่างก้าวกระโดด จากที่มีมูลค่าเพียง 60 ล้านปอนด์ในปี 2017 พุ่งทะยานทะลุ 1.3 หมื่นล้านปอนด์ในปี 2024 และยังคงมีแนวโน้มขยายตัวอย่างต่อเนื่อง โดยมีผู้ให้บริการยักษ์ใหญ่อย่าง Klarna, Clearpay และ PayPal ครองส่วนแบ่งตลาดหลัก

 

จุดเด่นที่ดึงดูดใจผู้บริโภคคือ หากชำระเงินตรงตามกำหนด (ซึ่งมักจะแบ่งจ่าย 3-4 งวดภายในระยะเวลาไม่กี่สัปดาห์หรือหลายเดือน) ผู้ซื้อจะไม่ต้องเสียดอกเบี้ยหรือค่าธรรมเนียมเพิ่มเติมใด ๆ ทำให้รู้สึกไม่ต่างจากการได้ใช้บริการฟรี แต่ในทางกลับกัน หากผิดนัดชำระหนี้ ผู้ใช้จะต้องเสียค่าปรับล่าช้า และอาจส่งผลกระทบโดยตรงต่อคะแนนความน่าเชื่อถือทางการเงิน (Credit Score)

 

สมาคมการเงินแห่งสหราชอาณาจักร (UK Finance) เปิดเผยว่า สัดส่วนวัยผู้ใหญ่ที่ใช้บริการ BNPL เพิ่มขึ้นจาก 14% เป็น 25% ภายในเวลาเพียงปีเดียว และที่น่าสนใจคือ แม้ในช่วงแรกกลุ่มคนรุ่นใหม่จะเป็นฐานลูกค้าหลักที่ช่วยขับเคลื่อนตลาด แต่ในปัจจุบัน กลุ่มผู้สูงวัยกลับกลายเป็นกลุ่มที่มีอัตราการใช้บริการเติบโตสูงที่สุด

 

ช่วงที่ผ่านมา หน่วยงานกำกับดูแลและองค์กรคุ้มครองผู้บริโภคต่างแสดงความกังวลว่า บริการซื้อก่อนจ่ายทีหลังจะกระตุ้นให้ประชาชนใช้จ่ายเกินตัวจนก่อหนี้เกินกำลังส่ง และอาจส่งผลเสียต่อประวัติทางการเงินในที่สุด 

 

ขณะเดียวกัน องค์กรให้คำปรึกษาประชาชนอย่าง Citizens Advice ชี้ให้เห็นว่า ปัจจุบันมีผู้เข้ามาขอคำปรึกษาปัญหาหนี้สินจากบริการ BNPL (Buy Now, Pay Later) เพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด เนื่องจากที่ผ่านมา บริการประเภทนี้ยังไม่มีกฎหมายเข้ามาควบคุมเหมือนกับสินเชื่อส่วนบุคคลทั่วไป

 

เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว กฎหมายฉบับใหม่จึงยกระดับมาตรการป้องกันและกำหนดสิทธิ์คุ้มครองผู้บริโภคให้เข้มงวดขึ้น ดังนี้

 

• บังคับประเมินความสามารถในการชำระหนี้: ผู้ให้บริการ BNPL ต้องตรวจสอบสถานะทางการเงินและความสามารถในการผ่อนชำระของผู้กู้ก่อนอนุมัติสินเชื่อทุกครั้ง เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้บริโภคสร้างหนี้เกินตัว

 

• เงื่อนไขต้องโปร่งใสและชัดเจน: บริษัทต้องแสดงเงื่อนไขการชำระเงินอย่างตรงไปตรงมา พร้อมทั้งระบุรายละเอียดค่าปรับและผลกระทบกรณีผิดนัดชำระหนี้ให้ชัดเจน

 

• เสนอทางออกก่อนส่งทวงหนี้: หากลูกค้าเริ่มมีปัญหาทางการเงิน บริษัทต้องแนะนำให้ลูกค้าเข้าสู่กระบวนการประนอมหนี้หรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนเป็นอันดับแรก แทนที่จะส่งเรื่องให้บริษัททวงหนี้ทันที

 

• สิทธิ์คุ้มครองตามมาตรา 75 (Section 75): ผู้ใช้บริการจะได้รับความคุ้มครองเมื่อซื้อสินค้ามูลค่าตั้งแต่ 100 ปอนด์ขึ้นไป (สูงสุด 30,000 ปอนด์) หากมีปัญหาเรื่องการจัดส่งหรือสินค้าชำรุด ผู้ซื้อสามารถเรียกร้องค่าเสียหายจากผู้ให้บริการ BNPL ได้โดยตรง รูปแบบเดียวกับสิทธิ์ของผู้ถือบัตรเครดิต

 

• ร้องเรียนหน่วยงานอิสระได้โดยตรง: หากผู้บริโภคพบปัญหา เช่น การบันทึกประวัติทางการเงินคลาดเคลื่อน หรือการยัดเยียดขายบริการพ่วง สามารถร้องเรียนไปยังหน่วยงานผู้ตรวจการแผ่นดินทางการเงิน (Financial Ombudsman Service) ซึ่งเป็นหน่วยงานอิสระและให้บริการฟรีได้ทันที

 

 

ผลกระทบกับจุดเปลี่ยนสำคัญของอุตสาหกรรม 

 

แม้กฎหมายฉบับนี้จะเจตนาดี แต่นักวิเคราะห์และผู้เชี่ยวชาญกลับมองเห็นผลกระทบและผลข้างเคียงที่อาจตามมาแตกต่างกันไป

 

เคท เพนเดอร์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ Fair4All Finance องค์กรไม่แสวงหากำไรที่สนับสนุนการเข้าถึงบริการทางการเงินอย่างเท่าเทียม กังวลว่า มาตรการตรวจสอบรายได้ที่เข้มงวดขึ้น อาจทำให้ผู้ใช้บริการเดิมถึง 30% ไม่ผ่านการอนุมัติ โดยเกือบครึ่งหนึ่งในกลุ่มนี้เป็นผู้มีประวัติชำระหนี้ดีมาโดยตลอด

 

"มีความเสี่ยงสูงมากที่ผู้บริโภคซึ่งใช้บริการ BNPL อย่างมีวินัยมาตลอด จะเสียโอกาสในการเข้าถึงระบบอย่างไม่เป็นธรรม จนอาจบีบให้กลุ่มเปราะบางเหล่านี้ต้องหันไปพึ่งเงินกู้นอกระบบหรือเจ้าหนี้ผิดกฎหมายแทน" เพนเดอร์ กล่าวเตือน

 

ด้านมุมมองของภาคธุรกิจ เบน เพลเยอร์ หุ้นส่วนจากสำนักงานกฎหมาย TLT วิเคราะห์ว่า กฎหมายใหม่นี้จะสร้างแรงกระเพื่อมต่อโครงสร้างตลาดอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ โดยผู้ให้บริการรายใหญ่ที่ผ่านการรับรองจาก FCA แล้ว จะได้เปรียบในการบริหารจัดการต้นทุนและขั้นตอนทางกฎหมายที่ซับซ้อน ส่วนผู้ให้บริการรายย่อยที่มีทุนไม่หนาพอ อาจต้องเลือกควบรวมกิจการหรือถอนตัวออกจากตลาดไปในที่สุด

 

อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์บางส่วนเชื่อว่า การจัดระเบียบครั้งนี้อาจช่วยให้ตลาด BNPL เติบโตได้อย่างมั่นคงและยั่งยืนยิ่งขึ้น เพราะยังมีผู้บริโภคและร้านค้าอีกจำนวนมากที่รอให้ภาครัฐเข้ามากำกับดูแลอย่างเป็นทางการ เพื่อสร้างความมั่นใจก่อนจะก้าวเข้าสู่ธุรกิจนี้อย่างเต็มตัว