อาหารแพง หนุนส่งออกโตแต่ต้นทุนพุ่ง

วิกฤตอาหารโลกราคาแพง ส่งผลให้หลายประเทศเกิดภาวะขาดแคลน

เป็นปัญหาที่เริ่มก่อตัวขึ้นอีกครั้ง ภายหลังราคาน้ำมันปรับตัวสูงขึ้น

รายงานจาก Oxfam องค์กรเพื่อการกุศล ระบุว่า เฉพาะเดือน เม.ย. 2554 ราคาอาหารพุ่งขึ้นสูงถึง 36% เนื่องจากราคาน้ำมันที่แพงขึ้น ประกอบกับภัยธรรมชาติที่รุมกระหน่ำ ทั้งภัยแล้ง น้ำท่วม ทำให้ผลผลิตด้านการเกษตรได้รับความเสียหาย ผลผลิตลดลง ส่งผลให้ความต้องการบริโภคและผลผลิตไม่สมดุลกัน ยิ่งเป็นตัวผลักดันให้ราคาอาหารขยับขึ้นไม่หยุด

ประเทศไทยในฐานะผู้ส่งออกอาหารรายใหญ่ของโลกดูเหมือนจะเป็นผู้ที่ได้รับประโยชน์ แต่ก็ยังต้องระวังและบริหารจัดการการผลิตภายในประเทศให้ดี หากเข้าสู่วิกฤตอาหารโลกอีกครั้งโดยไม่มีการเตรียมพร้อม แม้แต่คนในประเทศเองก็จะเดือดร้อนต้องบริโภคของแพงเกินจำเป็น เพราะผู้ประกอบการมุ่งส่งออกทำกำไรหมด

พรศิลป์ พัชรินทร์ตนะกุล ประธานคณะกรรมการธุรกิจเกษตรและอาหาร สภาหอการค้าแห่งประเทศไทย กล่าวว่า ข้อควรระวังเมื่อเกิดปัญหาราคาอาหารโลกแพง แม้ไทยจะได้รับประโยชน์จากการส่งออก แต่ปัจจัยด้านการผลิตอาหารก็จะสูงขึ้นตามไปด้วย เช่น ปุ๋ย เครื่องมืออุปกรณ์เกษตร เมล็ดพันธุ์พืช เป็นต้น เนื่องจากราคาน้ำมันเป็นตัวผลักดันให้วัตถุดิบเหล่านี้ต้องปรับราคา รวมถึงต้นทุนด้านการขนส่งที่จะพุ่งตามด้วย

ปัญหาดังกล่าวสำคัญมากต่อการผลิตสินค้าเกษตรบ้านเรา หากบริหารจัดการไม่ดี ปัญหาจะสะท้อนออกมาในราคาสินค้าที่แพงขึ้น ทั้งพืชผลการเกษตร ปศุสัตว์

นอกจากนี้ การขายสินค้าได้ราคาดี ต้องเปรียบเทียบกับคู่แข่ง หากต้นทุนผลิตของไทยสูงกว่า อำนาจต่อรองกับตลาดก็น้อยลง

ที่สำคัญเมื่อราคาอาหารโลกสูง ประเทศผู้นำเข้าที่มีกำลังซื้อน้อย จะลดปริมาณนำเข้าโดยปริยาย โดยเฉพาะประเทศยากจนเปิดช่องให้ประเทศพัฒนาแล้วเข้ามาควบคุมการค้าขายเพื่อรักษาสมดุล

ดังนั้น ไทยต้องใช้โอกาสจากการที่ราคาอาหารอยู่ในช่วงขาขึ้น ลงทุนเพิ่มเติมในภาคการเกษตร สร้างมาตรฐานการผลิตให้มีคุณภาพ นำมาพัฒนาธุรกิจให้มีประสิทธิภาพการผลิตสูงที่สุด เพราะในอนาคตการแข่งขันด้านคุณภาพอาหารจะมีความรุนแรงมากขึ้น

ชูเกียรติ โอภาสวงศ์ นายกกิตติมศักดิ์สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย กล่าวว่า หากวิกฤตราคาอาหารปรับขึ้นรุนแรง ไทยก็คงเลี่ยงได้ยากที่จะประสบปัญหาค่าครองชีพสูงขึ้น เพราะเมื่อราคาอาหารแพง จะแพงขึ้นตั้งแต่ต้นทาง คือ เริ่มจากราคาข้าวเปลือก แม้ว่าไทยจะเป็นผู้ส่งออกข้าวรายใหญ่ของโลกก็ตาม

ผลกระทบที่ตามมาคือ เงินเฟ้อ เพราะข้าวเป็นดัชนีสำคัญในการคำนวณตัวเลข จึงต้องดูแลอย่างดี เพราะจะส่งผลกระทบในวงกว้างต่อเศรษฐกิจในประเทศได้

อย่างไรก็ดี สถานการณ์ส่งออกข้าวน่าจะได้รับผลดี เกษตรกรจะมีรายได้เพิ่มมากขึ้นจากการขายข้าวได้ในราคาสูง เพราะไทยสามารถผลิตข้าวได้มากกว่าการบริโคภายในประเทศ โดยปลูกได้ทั้งสิ้น 20 ล้านต้น บริโภคภายในประเทศ 10 ล้านต้น ที่เหลือส่งออก

“วิกฤตอาหารโลกยังเป็นไปได้ยาก ถ้าราคาน้ำมันยังยืนอยู่ที่ระดับ 100 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล แต่หากพุ่งถึง 150 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล เกษตรกรส่วนหนึ่งจะหันไปปลูกพืชพลังงานแทนพืชอาหาร จึงจะส่งผลกระทบต่อราคาอาหารโลก”

อย่างไรก็ดี ในปี 2551 ที่เกิดวิกฤตอาหารแพงขึ้นนั้น ส่วนหนึ่งมาจากการตื่นตระหนก เกิดแรงซื้อเกินความจำเป็นและเก็งกำไร โดยราคาสินค้าที่แพงขึ้นเกิดแค่ในช่วงสั้น 23 เดือน เริ่มจากเดือน มี.ค. ถึง พ.ค. แล้วค่อยๆ ปรับลดลง

วิกฤตในครั้งนั้นถือเป็นบทเรียนสำคัญ ทำให้ทุกประเทศตระหนักถึงเรื่องความมั่นคงด้านอาหาร มีการวางแผนพึ่งพาตนเองมากขึ้นจากประเทศผู้นำก็หันมาพัฒนาการผลิตเพื่อการบริโภคภายในประเทศ

สภาพการณ์ที่แปรเปลี่ยนไป หากไทยไม่เร่งพัฒนาตัวเอง ดูแลการผลิต สร้างมาตรฐานให้สินค้ามีคุณภาพ สุดท้ายผลกระทบอาจตกถึงตัว จึงต้องเตรียมพร้อมแต่เนิ่นๆ เพื่อหลีกเลี่ยงผลกระทบในอนาคต