ปัญหาธุรกิจครอบครัวไทยกับแนวทางแก้ไข ทฤษฎี 3 วงกลม
...กิติพงศ์ อุรพีพัฒนพงศ์
บทความตอนที่แล้วการปรับตัวของธุรกิจครอบครัวไทย และได้ระบุถึงปัญหาของธุรกิจครอบครัวไทยอาจสรุปหลักได้อยู่ 10 ปัญหา และผมจะนำแนวทางการแก้ไขปัญหามาเล่าสู่กันฟัง เพื่อท่านผู้อ่านจะได้นำไปดูว่าจะนำไปใช้กับธุรกิจของท่านได้หรือไม่
ความจริงแล้วปัญหาของธุรกิจครอบครัวไทย 10 ประการข้างต้นนั้น ถ้าหากจะแยกออกได้เป็น 3 กลุ่ม หรือหากเปรียบเทียบทฤษฎี 3 วงกลม ที่ผมได้พัฒนาจากทฤษฎี 3 วงกลม ของศาสตราจารย์ Tagiuri & Davis ของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด เป็นดังนี้คือ วงกลมเรื่องกฎหมาย วงกลมเรื่องครอบครัว และวงกลมของธุรกิจ ดังนี้
วงที่ 1 เรื่องของกฎหมาย
ในอดีตที่ผ่านมาผู้ประกอบธุรกิจครอบครัวมักไม่ค่อยให้ความสำคัญกับกฎหมาย เพราะคิดว่าเป็นเรื่องไม่สำคัญ แต่พบว่าปัญหาที่เกิดขึ้นส่วนหนึ่งก็เกิดจากกฎหมาย ไม่ว่าการมีข้อพิพาทกับเจ้าหนี้ (ธนาคารเจ้าหนี้การค้า) ข้อพิพาทกับสมาชิกในครอบครัว และการฟ้องร้องของเจ้าหน้าที่ของรัฐผู้บังคับใช้กฎหมาย (เช่น กรมสรรพากร ตำรวจ) ซึ่งนำไปสู่การฟ้องร้องคดีแพ่ง อาญา ล้มละลาย และภาษีอากร อันทำให้ธุรกิจครอบครัวต้องล่มสลายไป ซึ่งส่วนใหญ่ก็จะเกี่ยวข้องกับการจัดโครงสร้างที่ไม่สมบูรณ์ (ข้อ 1) การขาดมาตรการในการระงับข้อพิพาท หรือข้อโต้แย้ง รวมทั้งการขาดมาตรการหรือข้อตกลงในการจัดสรรผลประโยชน์ (ข้อ 3, 4)
วงที่ 2 เรื่องของครอบครัว
การนำประเด็นของธุรกิจครอบครัวภายในเองซึ่งมักจะมาจากข้อขัดแย้งมาปนกันจนไม่สามารถแยกเรื่องธุรกิจกับครอบครัวออกจากกันได้ และไม่มีการจัดกระบวนแยกระหว่างธุรกิจกับครอบครัวและระงับข้อขัดแย้งในการจัดสรรหุ้น ผลประโยชน์ ไม่มีกระบวนการโดยชัดเจนในการจ้างงานของสมาชิกในครอบครัว (ข้อ 7) หรือกระบวนการสรรหามืออาชีพมาบริหาร ขาดการสื่อสารของสมาชิกในครอบครัว (ข้อ 6) และขาดกลไกเมื่อเกิดข้อขัดแย้งระหว่างประเด็นธุรกิจกับครอบครัว (ข้อ 9)
วงที่ 3 เรื่องของธุรกิจ
หมายถึงการที่ธุรกิจครอบครัวขาดการวางแผนกลยุทธ์ ทั้งธุรกิจการเงิน การลงทุน การไม่สามารถรองรับการเปลี่ยนแปลงได้ (ข้อ 2) การที่ขาดบุคลากรมืออาชีพ ไม่ว่ากรรมการอิสระหรือที่ปรึกษา หรือการจะนำมาบริหารจัดการธุรกิจครอบครัว (ข้อ 5, 8) รวมตลอดถึงการวางแผนในการถ่ายโอนอำนาจ และการเลือกผู้บริหารของธุรกิจครอบครัว (ข้อ 10)
