พลิกโฉมทัวร์ศูนย์เหรียญ ต่อลมหายใจผู้ประกอบการ

8...พีรดา ปราศรีวงค์

ความพยายามของหน่วยงานภาครัฐในการไล่ปราบปรามจับบริษัททัวร์ ที่ประกอบการทัวร์ศูนย์เหรียญ ทำให้ทัวร์ดังกล่าวเป็นผู้ร้ายในสายตาของคนไทย เพราะเป็นการบ่อนทำลายชื่อเสียงและภาพลักษณ์ที่ดีงามของประเทศไทย

ขณะที่นักท่องเที่ยวต่างชาติที่ประสบเหตุการณ์ โดยเฉพาะสาธารณรัฐประชาชนจีน ต่างเข็ดขยาดที่จะเดินทางมาเที่ยวไทย เพราะเกรงว่าราคาทัวร์ที่ถูกแบบยั่วยวนใจให้เดินทางมา จะออกฤทธิ์เดชตอนหลัง ไม่ว่าจะเป็นการข่มขู่ให้ซื้อออปชันการแสดงโชว์เพิ่ม เมื่อไม่ปฏิบัติตามหัวหน้าทัวร์จะทิ้งนักท่องเที่ยวทันที หรือบางรายโดนยึดหนังสือเดินทาง ปล่อยทิ้งตามถนนต่างๆ อย่างที่เคยเกิดขึ้นมาแล้ว

ดังนั้น ทัวร์ศูนย์เหรียญจึงเป็นปัญหาที่เรื้อรังมานาน ทั้งๆ ที่มีการกวาดล้างเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง และยังเป็นปัญหาสุดคลาสสิก ที่ทุกครั้งในการเปลี่ยนรัฐบาลใหม่ หรือเปลี่ยนผู้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ในฐานะผู้รับผิดชอบการทำงานด้านท่องเที่ยว โดยตรง ก็มักหยิบยกให้ความสำคัญนำมาแก้ปัญหาในอันดับต้นๆ เพราะสามารถสร้างความฮือฮาในแต่ละแนวคิดได้ทุกครั้งไป

เป็นเรื่องที่น่าสังเกตว่า แม้จะมีการปราบปรามอย่างเข้มงวด แต่ไม่ได้ทำให้ทัวร์ศูนย์เหรียญหายไปจากประเทศไทย ในทางกลับกัน กลับลุกลามไปยังตลาดผู้ที่มีกำลังซื้อสูง อย่างประเทศอินเดีย รัสเซีย ฝั่งยุโรป เช่น ฝรั่งเศส เหมือนยิ่งไล่จับกลับผุดขึ้นราวกับดอกเห็ด

ต่อเรื่องนี้ อภิชาติ สังฆอารี ที่ปรึกษากิตติมศักดิ์สมาคมธุรกิจท่องเที่ยวสัมพันธ์ไทยจีน สะท้อนความหมายของทัวร์ศูนย์เหรียญให้ฟังว่า ปัจจุบันทัวร์ศูนย์เหรียญได้เปลี่ยนรูปแบบดำเนินการ โดยถือเป็นอีกกลยุทธ์การขายของบริษัททัวร์ ซึ่งไม่ใช่เรื่องเสียหายอย่างที่สังคมรับรู้เกี่ยวกับทัวร์ศูนย์เหรียญ ดังนั้นการไล่ปราบปรามของเจ้าหน้าที่รัฐ เป็นการแก้ไขปัญหาที่ปลายเหตุ

แต่ปัญหาหลักที่ทำให้เกิดทัวร์ศูนย์เหรียญขึ้นในธุรกิจการท่องเที่ยว คือจำนวนนักท่องเที่ยวที่เดินทางลดน้อยลง ผู้ประกอบการจำเป็นต้องหากลยุทธ์ที่หลากหลายมานำเสนอเพื่อจูงใจนักท่องเที่ยว และวิธีที่ง่ายที่สุดคือ การขายแพ็กเกจทัวร์ราคาถูก

สมยอมทั้งนักท่องเที่ยวผู้ประกอบการ

ต้องยอมรับว่าเมื่อ 10 ปีที่ผ่านมา ทัวร์ศูนย์เหรียญเป็นปัญหาใหญ่ที่ทำลายอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวไทย เพราะการจำหน่ายทัวร์ในราคาถูก โดยเฉพาะตลาดแดนมังกร ได้สร้างความเสียหายอย่างหนักให้กับอุตสาหกรรมนี้ เนื่องจากคำว่าศูนย์เหรียญนั้น นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่จะเข้าใจว่าไม่ต้องจ่ายค่าทัวร์แต่อย่างใด ซึ่งตามความจริงต้องจ่ายทัวร์ขั้นต่ำ และที่ผ่านมาจะเป็นในลักษณะที่ถูกข่มขู่มาก กว่ายินยอม

แต่ปัจจุบันทัวร์ศูนย์เหรียญเป็นกลยุทธ์ที่ผู้ประกอบการใช้ในการดึงดูดนักท่องเที่ยว และส่วนใหญ่เป็นความพร้อมใจของทั้งสองฝ่าย ทั้งผู้ซื้อผู้ขาย ที่ตกลงค่าเดินทาง ค่าที่พักได้อย่างลงตัว โดยยินดีจะจ่ายเพิ่มในกรณีการเพิ่มโปรแกรมการเดินทางเพิ่มเติม จึงไม่มีปัญหาเรื่องการร้องเรียนหรือแจ้งตำรวจจับเหมือนที่ผ่านมา

นอกจากนี้ ปัญหาการหลอกลวงนักท่องเที่ยวก็เริ่มลดน้อยลง เนื่องจากนักท่องเที่ยวส่วนใหญ่มีความรู้ความเข้าใจต่อระบบการซื้อแพ็กเกจทัวร์ผ่านระบบออนไลน์ได้ ที่มีเครือข่ายไร้พรมแดน

เศรษฐกิจดีทัวร์ศูนย์เหรียญหมดเอง

เมื่อ 1015 ปีที่ผ่านมา ตลาดที่มีศักยภาพและกำลังซื้อสูงอย่างประเทศญี่ปุ่น ต่างมีทัวร์ศูนย์เหรียญเกิดขึ้นมา เมื่อสภาวะเศรษฐกิจของประเทศนั้นๆ ฟื้นตัว ทัวร์ศูนย์เหรียญจะหมดไปโดยอัตโนมัติ เหมือนกับตลาดญี่ปุ่น

ส่วนตลาดจีน เชื่อว่าการออกมาตรการควบคุมทัวร์ของภาครัฐจีน จะทำให้ทัวร์ศูนย์เหรียญหมดไปจากตลาดดังกล่าว โดยอาจต้องใช้ระยะเวลาอย่างน้อยไม่ต่ำกว่า 10 ปี อภิชาติ กล่าวทิ้งท้าย