‘ขยะ’ เจ้าปัญหา

หลายคนอาจไม่เคยรู้ว่า การจัดเก็บขยะมูลฝอยตามบ้านเรือนของเจ้าพนักงานท้องถิ่น

มีการระบุเป็นกฎหมายชัดเจนตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข[1] พ.ศ. 2535 ซึ่งให้คำจำกัดความ “มูลฝอย” ไว้ว่า เศษกระดาษ เศษผ้า เศษอาหาร เศษสินค้า เศษวัตถุ ถุงพลาสติก ภาชนะที่ใส่อาหาร เถ้า มูลสัตว์ ซากสัตว์ หรือสิ่งอื่นใดที่เก็บกวาดจากถนน ตลาด ที่เลี้ยงสัตว์ หรือที่อื่น และหมายความรวมถึงมูลฝอยติดเชื้อ มูลฝอยที่เป็นพิษหรืออันตรายจากชุมชน

ในหลายครั้งจึงจะเห็นได้ว่า บ้านเรือนที่มีต้นไม้ใหญ่ แล้วตัดใบไม้ ใบหญ้ารวบรวมไว้บริเวณหน้าบ้าน รอให้เจ้าพนักงานท้องถิ่นมาจัดเก็บแล้วเจ้าพนักงานท้องถิ่นไม่ได้จัดเก็บนั้น หากพูดกันตาม พ.ร.บ.ดังกล่าวแล้ว ก็ถือว่าไม่ใช่ความผิดที่เจ้าพนักงานท้องถิ่นไม่ได้จัดเก็บ เพราะต้นไม้ ใบหญ้า มิใช่มูลฝอยตามนิยามที่ต้องจัดเก็บ

นั่นจึงกลายเป็นที่มาของ “ขยะเจ้าปัญหา” ในหลายโครงการหมู่บ้านจัดสรร

สำหรับโครงการที่อยู่อาศัยที่ไม่มีการจัดตั้งนิติบุคคล และไม่มีการเรียกเก็บค่าส่วนกลาง เจ้าของบ้านที่ปลูกต้นไม้ใบหญ้า จะจัดการต้นไม้เหล่านี้ด้วยตัวเอง ทั้งในลักษณะจ้างคนมาตัด แล้วผู้รับจ้างจะจัดการนำไปทิ้งให้ หรือตัดเอง แล้วเสียค่าบริการเพิ่มเติมจากค่าจัดเก็บขยะมูลฝอยปกติให้เจ้าพนักงานท้องถิ่น ที่ผ่านมาเจ้าของบ้านบางรายจึงมีปากเสียงกับเจ้าพนักงานท้องถิ่น ด้วยเข้าใจว่าได้จ่ายค่าขยะแล้ว ทำไมเจ้าพนักงานท้องถิ่นจึงต้องเรียกเก็บค่าจัดเก็บเศษต้นไม้ ใบหญ้าเพิ่มด้วย

ทางด้านหมู่บ้านจัดสรร ที่มีการจัดตั้งนิติบุคคล และมีการเรียกเก็บค่าส่วนกลางกับผู้อยู่อาศัย วิธีการจัดการกับเจ้าต้นไม้ ใบหญ้าเหล่านี้ ก็จะแตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับการตกลงกันเองภายในหมู่บ้าน ไม่ได้มีกฎตายตัว แม้จะเป็นหมู่บ้านที่พัฒนาโดยบริษัทยักษ์ใหญ่ของตลาดก็ดี ทุกอย่างล้วนเป็นไปตามมติของลูกบ้าน โดยบางโครงการตัดสินใจแทนลูกบ้านทุกราย ด้วยการนำเงินส่วนกลางเหมาจ่ายค่าจัดเก็บต้นไม้ ใบหญ้าให้กับทางเจ้าพนักงานท้องถิ่นเพิ่มขึ้นจากค่าจัดเก็บขยะมูลฝอย ซึ่งเป็นจำนวนไม่น้อย

ขณะที่บางโครงการเลือกที่จะให้ลูกบ้านจัดการเรื่องนี้ด้วยตัวเอง เพราะมองว่าค่าใช้จ่ายส่วนนี้ เป็นหน้าที่ของแต่ละครัวเรือนต้องรับผิดชอบเอง ล่าสุด จึงมีลูกบ้านในโครงการบ้านเดี่ยวชื่อดังแห่งหนึ่ง ร้องถามมาว่า เขาได้จ่ายค่าส่วนกลางไปแล้ว เหตุไฉน โครงการจึงไม่นำค่าส่วนกลางไปจ่ายค่าจัดเก็บต้นไม้ ใบหญ้าด้วย ซึ่งฝั่งเจ้าของโครงการเองก็ให้เหตุผลว่า ปกติแล้ว เจ้าพนักงานท้องถิ่นไม่มีหน้าที่เก็บขยะประเภทต้นไม้ ใบหญ้าให้ เป็นสิ่งที่ลูกบ้านแต่ละหลังต้องจัดการเอง

กรณีนี้จึงเหมือนการเล่นตีปิงปองโต้กันไปมา เพราะทุกฝ่ายต่างยืนพูดในมุมของตัวเอง ซึ่งท้ายที่สุดแล้ว เจ้าของโครงการควรสื่อสารกับลูกบ้านให้เข้าใจอย่างชัดเจน และอาจให้มีการโหวตกันว่า ลูกบ้านแต่ละหลังต้องการให้จัดการกับเรื่องนี้อย่างไร

แต่สิ่งที่น่าสนใจจากกรณีนี้ คือ ทำไมภาครัฐ จึงไม่มีกฎหมายที่ชัดเจนเกี่ยวกับการกำจัดต้นไม้ใบหญ้า ตามบ้านเรือนต่างๆ อย่างถูกวิธี ให้ผู้อยู่อาศัยได้ทำตามอย่างถูกต้อง เมื่อปัจจุบันเจ้าพนักงานท้องถิ่น ได้มีการจัดเก็บค่าบริการเก็บต้นไม้ ใบหญ้าเพิ่มเติมอยู่แล้ว ซึ่งหากออกมาเป็นกฎหมายที่ชัดเจนดังเช่นการจัดเก็บขยะมูลฝอย เชื่อว่าเจ้าของโครงการและผู้อยู่อาศัยพร้อมจะเดินไปตามแนวทางนั้น และอยู่ร่วมกันอย่างปราศจากความไม่เข้าใจ