ภาพถ่ายวิถีชนเผ่า
...อัคร เกียรติอาจิณ
ขึ้นเหนือไปแอ่วเชียงใหม่ตามคำเทียบเชิญของศิลปินชาวอเมริกัน
“วิคทอเรีย วอร์ไรเทอร์” เพื่อร่วมเปิดนิทรรศการชุดล่าสุด “Patterns, Passage & Prayers : Traditional Cultures of the Golden Triangle”อากาศที่เชียงใหม่ดีมากๆ ไม่หนาวไม่ร้อน เหมาะกับการเดินชมนิทรรศการอย่างยิ่ง ภาพถ่ายราว 30 ชิ้นถูกแขวนเรียงรายไว้ตามทางเดิน โรงแรมแทมมาริน วิลเลจ ซึ่งจำลองมาจากระเบียงคด อันเป็นเอกลักษณ์สำคัญของงานสถาปัตยกรรมวัดวาอาราม
“
ชนเผ่าที่อยู่บนภูเขาที่ยากจะเข้าไปถึงในดินแดนสามเหลี่ยมทองคำนี้ มีชีวิตผ่านมานับร้อยปี โดยการถ่ายทอดความรู้ ประวัติศาสตร์ ประเพณี และความเชื่อต่างๆ ด้วยการบอกเล่าปากต่อปากจากรุ่นสู่รุ่น แต่ก็ไม่รู้ว่าวัฒนธรรมเหล่านี้จะคงอยู่ต่อไปได้อีกนานเท่าไหร่ เป้าหมายในการทำงานของดิฉัน คือ ช่วยรักษาความยิ่งใหญ่ของขนบธรรมเนียมประเพณีชนเผ่าเหล่านี้ไว้ก่อนจะสูญหายไป” วิคทอเรีย พูดถึงแรงบันดาลใจผลงานที่วิคทอเรียนำมาจัดแสดงครั้งนี้ สะท้อนเรื่องราวชนเผ่าที่เธอเข้าไปศึกษา มีตั้งแต่กะเหรี่ยง เมี่ยน ม้ง อาข่า ลัวะ จนถึงชนเผ่าที่ไม่ค่อยคุ้นชื่อแลนแตน ที่อาศัยอยู่บริเวณสามเหลี่ยมทองคำ ไทย ลาว พม่า และบางส่วนของจีน
“
มันเป็นส่วนหนึ่งของบันทึกประสบการณ์ส่วนตัวที่ดิฉันใช้เวลา 4 ปี ท่ามกลางชาวเขาและวัฒนธรรมเฉพาะตัวแต่ละชนเผ่า ที่ถูกสืบทอดกันมาจากบรรพบุรุษ”แนวคิดหลักของภาพถ่ายมุ่งนำเสนอวิถีชีวิต วัฒนธรรม ประเพณี อันเรียบง่ายและงดงาม โดยอาศัยกิจวัตรประจำวัน การทอผ้า การเก็บเกี่ยว การเลี้ยงสัตว์ การทำเกษตรกรรม รวมทั้งพิธีกรรมต่างๆ ที่เชื่อมโยงชีวิตกับความเชื่อไว้เป็นส่วนเดียวกัน
Patterns เล่าเรื่องลวดลายที่แสดงออกผ่านเครื่องแต่งกาย เครื่องประดับของแต่ละชนเผ่าที่สร้างสรรค์ขึ้น บ่งบอกถึงสถานะเศรษฐกิจและชนชั้นผู้สวมใส่
Passage คือช่วงชีวิตของชนเผ่าที่ดำรงอยู่ภายใต้เงื่อนไขธรรมชาติ ฤดูกาล จนก่อเกิดเป็นความผูกพันกับผืนแผ่นดิน อันนำมาซึ่งพิธีกรรมที่มีความเป็นเฉพาะตัวสูง
Prayers หมายรวมถึงบทสวดที่แฝงทั้งจังหวะดนตรี ความลี้ลับ วิญญาณ และศาสนา ซึ่งยังสืบทอดไว้ได้อย่างเหนียวแน่นตามความเชื่อโบราณ
“
บทเพลงไม่ใช่ทำหน้าที่เป็นส่วนเติมเต็มชีวิตให้มีสีสันเท่านั้น แต่มันคือส่วนหนึ่งในชีวิตชนเผ่าเหล่านี้ ที่มีความไพเราะตามแบบฉบับของพวกเขาเอง”ไม่เพียงแค่ภาพถ่าย นิทรรศการของวิคทอเรียยังมีเครื่องดนตรี เครื่องประดับ ชุดประจำถิ่น และวีดิทัศน์ เนื้อหาเกี่ยวกับชนเผ่ามานำเสนอด้วย ทำให้ผู้ชมได้สัมผัสชิ้นงานอย่างใกล้ชิด เข้าใจถึงที่มาที่ไปในภูมิปัญญาที่ผสานไว้ทั้งความคิด ความงาม และความเชื่อ เพื่อบอกเล่าเรื่องราวที่ไม่ค่อยมีใครพบเห็นมาก่อน
สำหรับวิคทอเรียนั้น นอกจากจะมีความสามารถด้านถ่ายภาพ ด้านดนตรี เธอก็เชี่ยวชาญไม่เบา ยิ่งเฉพาะไวโอลินคลาสสิก เธอได้รับการยกย่องว่าเป็นต้นตำรับการเรียนการสอนไวโอลินตามตำราซูซูกิ หรือ ชินอิชิ ซูซูกิ และมีโอกาสเดินทางไปถ่ายทอดประสบการณ์ยังประเทศต่างๆ มากมาย อาทิ อังกฤษ ฝรั่งเศส สหรัฐอเมริกา นิวซีแลนด์ ออสเตรเลีย ไอร์แลนด์ ฟินแลนด์ ฮอลแลนด์ เปอร์โตริโก และแคนาดา
ขณะที่ประเทศไทย เดือนพ.ค.ปีที่แล้วเป็นครั้งแรกของเธอที่ได้นำผลงานมาจัดแสดงอย่างเต็มรูปแบบ โดยได้แรงบันดาลใจจากเครื่องดนตรีของชนเผ่า เธอมองว่าเป็นการสื่อสารอีกแขนง อันเปี่ยมด้วยบริบทเชิงวัฒนธรรมซ่อนเร้นอยู่ และนี่เองทำให้เธอริเริ่มตั้งเป็นองค์กรที่ไม่หวังผลกำไร มุ่งทำงานเพื่อทำนุบำรุงดนตรีและพิธีกรรมแบบดั้งเดิมของชนเผ่าโบราณในนาม Resonance Productions (ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ www. musicandthecyclesoflife.com และ www.tribalmusicasia.com)
ด้วยความสนใจดนตรีเป็นทุนเดิม วิคทอเรียจึงเพียรพยายามแสวงหามุมมองใหม่ๆ จากชนเผ่าที่กระจายอยู่ตามภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพื่อหวังจะค้นพบคำตอบให้แก่ตัวเอง และขยายผลสู่สาธารณะได้รู้จักกับจังหวะเครื่องดนตรีหลากหลายรูปแบบ ดีด สี ตี เป่า เคาะ
จากเสียงและจังหวะดนตรี ก็ได้นำเธอเข้าไปสู่วิถีการเรียนรู้ชีวิตผู้คน วัฒนธรรมที่ชวนหลงใหล ไม่ซ้ำใคร ทำให้เธอต่อยอดจนกลายเป็นผลงานภาพถ่ายอันบ่งบอกถึงอัตลักษณ์ชนเผ่าโดยแท้
................................................................................................
หมายเหตุ : นิทรรศการ
“Patterns, Passage & Prayers : Traditional Cultures of the Golden Triangle” จัดแสดงให้ชม ณ โรงแรมแทมมาริน วิลเลจ ถนนราชดำเนิน อ.เมือง จ.เชียงใหม่ จนถึงวันที่ 30 เม.ย.นี้ โทร. 053-418-896-9
