แก้ล็อกโทษอาญาเช็คเด้ง

ทีดีอาร์ไอพบต้นทุนฟ้องพันล้าน หนุนเข้าเครดิตบูโรสกัดชักดาบ

ดังนั้น ที่สำคัญหากมองในแง่เศรษฐศาสตร์ถือว่าการติดตามหนี้ทางอาญามีต้นทุนที่สูงมาก แถมประสิทธิผลในการติดตามหนี้คืนยังต่ำ กระบวนการต้องใช้ระยะเวลานาน

คณะผู้วิจัยประมาณการต้นทุนขั้นพื้นฐานที่เกิดขึ้นจริงจากการดำเนินคดีเช็ค อาทิ ต้นทุนของรัฐ ผ่านทางอัยการและศาล ต้นทุนคู่กรณี ที่แจ้งความเจ้าหน้าที่ตำรวจและดำเนินการฟ้องร้องคดีเองโดยไม่รวมการจ่ายเงินในกระบวนการพิเศษหรือเงินใต้โต๊ะ รวมแล้วประมาณ 9091,351 ล้านบาทต่อปี เมื่อเทียบกับประสิทธิภาพในการติดตามหนี้คืนได้ประมาณ 6580% ของมูลค่าหน้าเช็ค ในระยะเวลาเฉลี่ยกว่าจะสิ้นสุดคดีประมาณ 21 เดือน ถือว่าไม่คุ้มค่า

นายสมเกียรติ เห็นว่าการใช้โทษอาญาเพื่อทำให้เช็คมีความน่าเชื่อถือจึงเป็นวิธีการที่ไม่มีประสิทธิภาพทางเศรษฐกิจหรือไม่ เพราะคนฟ้องต้องการได้หนี้คืน แต่กฎหมายเอาโทษอาญาไปบังคับให้ใช้หนี้ ทั้งที่บางคนไม่ได้มีเจตนาฉ้อโกง

นอกจากนั้น อาจจะใช้วิธีเหมือนที่ประเทศฝรั่งเศสทำอยู่ คือยกเลิกกฎโทษอาญา โดยที่เช็คก็ยังมีความเชื่อถืออยู่ ถ้าใครออกเช็คเด้งให้เลิกใช้เช็ค และบัตรเครดิตด้วยเป็นเวลา 5 ปี จนกว่าจะหาเงินมาชำระได้ หรือหากมาใช้คืนได้ก็ต้องระงับเครดิตระยะหนึ่งเช่น 6 เดือน หรือ 1 ปีก่อน โดยให้ธนาคารพาณิชย์ต้องนำส่งข้อมูลการใช้เช็คแบบเรียลไทม์ เพื่อผู้ออกและผู้รับเช็คตรวจเครดิตกับศูนย์ข้อมูลเช็คได้

แนวทางนี้พอจะดำเนินการได้ แต่มีต้นทุนเพิ่มกับธนาคารพาณิชย์ในการส่งข้อมูลเพิ่ม วิธีการดังกล่าวถือว่าน่าสนใจ เพราะไม่ต้องใช้คุกใช้ตะรางมาบังคับการชำระหนี้ เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ในหลักการยกเลิกหลายฝ่ายเห็นด้วย แต่ในการทดแทนในแนวปฏิบัติจริงวิธีใดจะเหมาะสมยังต้องศึกษาต่อไป

นายสมเกียรติ กล่าวว่า ในการนำเสนองานวิจัยไปสู่การปฏิบัติจริงในการยกเลิกโทษอาญาเกี่ยวกับเช็คมีความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติถ้ามีการชงจากหน่วยงาน อย่างกระทรวงยุติธรรมขอแก้ไข พ.ร.บ.เพื่อการตระหนักถึงเศรษฐกิจที่มีการเปลี่ยนแปลงเปลี่ยนผ่านได้ หรืออีกช่องทางคือธนาคารแห่งประเทศไทย(ธปท.) ใช้ พ.ร.บ. ธปท. ในการบังคับใช้ให้ธนาคารพาณิชย์ตรวจสอบเครดิตการใช้เช็ค

ปัจจุบันการใช้เช็คมีวงเงินประมาณ 6 หมื่นล้านบาท ซึ่งคิดเป็น 7% ของธุรกรรมทั้งประเทศ โดยเป็นการใช้ในธุรกรรมขนาดใหญ่ ซึ่งมีมูลค่าเฉลี่ย 4.5 แสนบาทต่อใบ ขณะที่เช็คเด้งมีประมาณ 1%