การค้าขายออนไลน์ในกัมพูชา (2)

โดย ฝ่ายวิจัย ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย 

กัมพูชามีผู้ใช้โทรศัพท์มือถือสูงถึง 29.20 ล้านเลขหมาย มากกว่าจำนวนประชากรทั้งประเทศ ขณะที่จำนวนผู้ใช้อินเทอร์เน็ตที่เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะการใช้ผ่านโทรศัพท์มือถือ ซึ่งมีหลากหลายแอพพลิเคชั่นที่ชาวกัมพูชานิยม เช่น เฟซบุ๊กและอินสตาแกรม ส่งผลให้การค้าสินค้าออนไลน์ในกัมพูชาเร่งตัวขึ้นในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา

• เฟซบุ๊กและอินสตาแกรม เป็นแพลตฟอร์มที่นิยมใช้ในการซื้อขายสินค้าออนไลน์มากที่สุด ทั้งนี้ สถิติของ We are Social ณ เดือน ม.ค. 2561 พบว่า ผู้ใช้เฟซบุ๊กในกัมพูชามีจำนวนสูงถึง 7 ล้านคน เพิ่มขึ้น 43% เมื่อเทียบกับเดือน ม.ค. 2560

นอกจากนี้ ยังพบว่ารูปแบบการโพสต์บนเฟซบุ๊กที่ชาวกัมพูชาชื่นชอบและได้รับการตอบสนองมากที่สุด คือ การโพสต์ที่เป็นวิดีโอ รองลงมา คือ โพสต์ที่เป็นรูปภาพ และโพสต์ที่เป็นข้อความ ขณะที่ผู้ใช้งานอินสตาแกรมในกัมพูชาก็เริ่มมีจำนวนเพิ่มขึ้น หากพิจารณาการใช้แพลตฟอร์มพบว่า ผู้ซื้อ
ที่มีรายได้สูงส่วนใหญ่จะเป็นกลุ่มผู้ใช้อินสตาแกรม ขณะที่ผู้ซื้อที่มีรายได้ระดับปานกลางจะเป็นกลุ่มผู้ใช้เฟซบุ๊ก นอกจากนี้ยังมีแพลตฟอร์มอื่นๆ ของผู้ให้บริการท้องถิ่นให้บริการซื้อขายสินค้าออนไลน์ อาทิ Glad market, Mall855, MyPhsar และ RoseRb.com โดยสินค้าที่จำหน่ายทางออนไลน์มีหลากหลายประเภท อาทิ เครื่องสำอางและผลิตภัณฑ์บำรุงผิว อาหารเสริมเพื่อสุขภาพ สินค้าแฟชั่นและเครื่องประดับ เครื่องใช้และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ รถยนต์และรถจักรยานยนต์ เป็นต้น

• ชาวกัมพูชานิยมชำระค่าสินค้าออนไลน์ที่ปลายทางและชำระเป็นเงินสด ส่วนหนึ่งเนื่องจากปัจจุบันชาวกัมพูชาส่วนใหญ่ยังไม่มีบัตรเครดิตใช้ สะท้อนได้จากสถิติของ We are Social ณ เดือน ม.ค. 2561 ที่ระบุว่าในจำนวนประชากรกัมพูชาซึ่งมีอายุตั้งแต่ 15 ปีขึ้นไปมีเพียง 3% เท่านั้นที่มีบัตรเครดิต ทำให้ปัจจุบันการซื้อขายสินค้าออนไลน์ยังเป็นเพียงการเลือกดูสินค้าจาก เฟซบุ๊กและอินสตาแกรม อาจมีสั่งซื้อทางโปรแกรมเมสเซนเจอร์ในเฟซบุ๊ก หรือใช้การโทรศัพท์ยืนยันการซื้อขาย แต่การชำระค่าสินค้ายังนิยมวิธีการชำระด้วยเงินสดเมื่อได้รับสินค้า (Cash on Delivery:COD) มากกว่าการชำระค่าสินค้าด้วยช่องทางอื่นๆ อาทิ การโอนผ่าน Wing (Wing Cambodia Limited Specialized Bank) ผู้ให้บริการโอนเงินรายใหญ่ในกัมพูชา True Money บริษัทย่อยของค่ายมือถือยักษ์ใหญ่จากไทยและ Pi Pay ซึ่งเป็นแอพพลิเคชั่นสำหรับการชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ ขณะที่การโอนเงินผ่านธนาคารยังไม่เป็นที่นิยมมากนัก ซึ่งจากสถิติพบว่าชาวกัมพูชาซึ่งมีอายุตั้งแต่ 15 ปีขึ้นไปมีบัญชีธนาคารเพียง 22%

• วิธีการจัดส่งสินค้าออนไลน์ เนื่องจากชาวกัมพูชาไม่ชอบการรอคอย หากสั่งซื้อสินค้าวันนี้ก็มักต้องการได้รับสินค้าอย่างรวดเร็ว ยิ่งได้รับทันทีหลังจากที่สั่งซื้อเลยยิ่งดี บางครั้งแค่เพียงแจ้งว่าจะต้องส่งสินค้าวันถัดไปลูกค้าก็อาจขอยกเลิกคำสั่งซื้อทันทีอีกทั้งชาวกัมพูชาไม่นิยมชำระเงินค่าสินค้าก่อนได้รับสินค้า ผู้จำหน่ายสินค้าผ่านระบบออนไลน์จึงอาจใช้วิธีว่าจ้างผู้ให้บริการขนส่งสินค้าจัดส่งสินค้าให้กับลูกค้า หรือเลือกใช้รถจักรยานยนต์รับจ้างขนส่งสินค้า ซึ่งวิธีดังกล่าวมีความสะดวกและรวดเร็วกว่าวิธีอื่นๆ เพราะกรุงพนมเปญมักประสบปัญหารถติดเช่นเดียวกับเมืองใหญ่ๆ หลายเมืองขณะที่ระบบการจัดส่งสินค้าผ่านไปรษณีย์ของกัมพูชายังค่อนข้างล่าช้าและสินค้าอาจได้รับความเสียหายจึงไม่เป็นที่นิยม

ทั้งนี้ ปัจจุบันผู้ให้บริการสินค้าออนไลน์ส่วนใหญ่ในกัมพูชาไม่คิดค่าจัดส่งสินค้า กระแสการค้าผ่านระบบออนไลน์ซึ่งเป็นที่นิยมมากขึ้นในกัมพูชา โดยเฉพาะบนแพลตฟอร์มสำคัญอย่างเฟซบุ๊กหรืออินสตาแกรม คาดว่าจะเพิ่มโอกาสให้กับผู้ประกอบการไทยในการเข้าสู่ตลาดการค้าออนไลน์ในกัมพูชา โดยเฉพาะสินค้าในกลุ่มเครื่องสำอางและผลิตภัณฑ์บำรุงผิว อาหารเสริมเพื่อสุขภาพ และสินค้าแฟชั่น อย่างไรก็ตามการที่ชาวกัมพูชายังไม่นิยมใช้บัตรเครดิตรวมถึงระบบการขนส่งในประเทศที่ยังไม่เอื้อต่อการค้าขายผ่านทางออนไลน์ ตลอดจนภาวะการแข่งขันที่เริ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะผู้ค้าสินค้าออนไลน์จากจีน ซึ่งได้เปรียบด้านต้นทุน ปัจจัยเหล่านี้ยังคงเป็นความท้าทายสำหรับผู้ประกอบการไทยที่จะก้าวเข้าสู่การค้าออนไลน์ในตลาดกัมพูชา