‘รชดาภิเษก’ ตู้ทองของการเล่าเรียนสมัย ร.5

โดย สมาน สุดโต 

เมื่อพูดถึงหนังสือเก่า หายากแล้ว ผมว่า “รชดาภิเษก” เป็นหนึ่งในจำนวนนั้น แต่ฉบับที่ผมมีในครอบครองนั้น เป็นฉบับที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 ทรงโปรดเกล้าฯ ให้จัดพิมพ์ในงานออกพระเมรุพระศพสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ
เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ เมื่อวันที่ 15 พ.ย. 2551

หนังสือ “รชดาภิเษก” พิมพ์เพื่อเป็นที่ระลึกตามพระราชพิธีรัชดาภิเษกในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อ ร.ศ. 112 มีกำหนดออก 6 คราว เดือนละครั้ง การพิมพ์แต่ละครั้งแบ่งออกเป็นเล่มเล็กประมาณ 100 หน้า แบ่งเรื่องเป็นตอนๆ เพื่อให้ทันแก่การศึกษาเล่าเรียนของนักเรียนในสมัยนั้น แล้วจึงนำมารวมเป็นเล่มใหญ่

รองปกหน้าพิมพ์ว่า RAJATABHISHEKA เปนตู้ทองของการเล่าเรียน รวมศึกษานุกรม ทั้งชั้นต้น ชั้นกลาง ชั้นสูง เล่ม ๑ ขุนวรพิทย์พิจารณ์ นายเวรรายงานกระทรวงธรรมการเป็นผู้รวบรวม กรมศึกษาธิการพิมพ์ประกาศ ทั้งภาษาไทยแลภาษาอังกฤษ มีรูปด้วย ราคา ๒๕ อัฐ

คำนำของหนังสือตอนหนึ่งว่า ความประสงค์ที่ได้พิมพ์สมุดนี้ขึ้น เพราะจะรวบรวมระเบียบการเล่าเรียน ทั้งชั้นต้น ชั้นกลาง และชั้นสูง ให้รวมอยู่ในนี้ เปรียบเหมือนเป็นตู้ทองของวิชาความรู้ และรวมการเล่าเรียนต่างๆ สำหรับที่นักเรียนจะได้เลือกศึกษาเป็นลำดับชั้นขึ้นไป ตามชอบใจของตนที่จะเล่าเรียนโดยสอนตัวเอง หรือมีครูบาอาจารย์แนะนำให้ก็ได้ เพราะว่าแบบแผนตำราสำหรับศึกษาเล่าเรียนนั้นมีอยู่น้อยนัก กองแต่งตำราในกรมศึกษาธิการ แต่ทำขึ้นกว่าจะได้แต่ละเรื่อง และทั้งจะจ้างพิมพ์ขึ้นกว่าจะสำเร็จได้ก็ช้า ตั้งเดือนจึงจะแล้ว และบางเรื่องก็ถึงปีไม่ทันเวลากับนักเรียนที่อยู่ในอายุเล่าเรียนซึ่งศึกษาอยู่ทุกๆ วัน

พร้อมกันนั้น อธิบายถึงเรื่องที่จัดพิมพ์ตำรานี้ เพื่อสะดวกแก่นักเรียนที่ตำราค่อนข้างจะแพง นักเรียนจะซื้อได้ทั้งจบก็น้อยตัว เพราะขัดสน และแบบแผนตำราเรียนภาษาต่างประเทศ มีภาษาอังกฤษเป็นต้น ก็ไม่มีที่จะซื้อได้สะดวก ไม่มีร้านค้าขาย ผู้ที่บริบูรณ์จึงสั่งมาจากต่างประเทศ นักเรียนผู้ศึกษาภาษาอังกฤษจะมีหนังสือเล่าเรียนจะเป็นของตัวเองก็เพียงบันไดให้เรียน Ladder of Knowledge Series 4 เล่ม หรือ 5 เล่ม และหนังสืออ่านที่เรียกว่าริเดอร์ Reader ชนิดหนึ่ง (ชนิด) ใด ตามหลักสูตร คือ สแตนดาร์ดตั้งแต่ที่ 1 ขึ้นไปถึงที่ 6-7 บ้าง กับหนังสือตำราจำนวนเลข หรือภูมิศาสตร์และอังกฤษพยากรณ์ และปทานุกรม อังกฤษกับไทย สมุดตำราอื่นที่จะศึกษาความรู้ขึ้นเป็นชั้นกลาง สูง ก็หาได้โดยยาก ทั้งราคาก็แพงด้วย ผู้ที่จะแต่งตำรับตำราการศึกษาเล่าเรียนก็ไม่มีเวลา กรมศึกษาธิการจึงได้เริ่มคิดพิมพ์สมุดเรื่องนี้ขึ้นให้ชื่อว่า“รชดาภิเษก” เพื่อให้เป็นที่ระลึกของพระราชพิธีใหญ่ ซึ่งมีในรัชกาลปัจจุบันนี้ พึ่งล่วงไปแล้วนั้น

สมุดเรื่องนี้เป็นเรื่องระเบียบศึกษานุกรมรวมลำดับแบบแผนตำราและศิลปวิชาการเล่าเรียนทุกชนิด ในศก 113 นี้ กำหนดจะออก 6 คราว รวมเป็นเล่มใหญ่เล่ม 1 แต่แบ่งออกเป็นเล่มเล็กประมาณ 100 หน้า ออกเดือนละครั้ง แบ่งเรื่องเป็นตอนๆ ไป จะได้ทันแก่การเล่าเรียนศึกษาของนักเรียนที่เป็นไปอยู่ในปัจจุบันนี้ เมื่อปีต่อไปทุนที่เป็นการสำหรับอุดหนุนการศึกษาพอที่จะแบ่งออกได้ในการสร้างสมุดเรื่องนี้ ก็จะได้ทำต่อไป ราคาที่จำหน่ายนั้นได้คิดให้เป็นราคาอย่างถูกมากพอนักเรียนหรือผู้ที่ปรารถนาจะศึกษา ถึงไม่สู้จะบริบูรณ์ก็พอแก่ความประสงค์ สามารถที่จะซื้อไว้สำหรับตัวได้ เมื่อสมุดเรื่องนี้แพร่หลายมีผู้ต้องการมากขึ้นก็จะคิดลดราคาให้ถูกลงไปกว่าปัจจุบันนี้