เหลียวหลัง ก้าวไปข้างหน้า

ศาสตราจารย์ ดร.สุชัชวีร์ สุวรรณสวัสดิ์ประธานที่ประชุมอธิการบดีแห่งประเทศไทย

และแล้วปี 2560 ก็ผ่านพ้นไป เริ่มต้นปีใหม่ 2561 กับความหวังที่จะได้พบเจอสิ่งใหม่ๆ และได้มีความก้าวหน้าในชีวิต ประสบความสำเร็จ และมีสุขภาพแข็งแรง

ผมถือโอกาสนี้ขอกราบอวยพรให้ทุกท่านสมหวังดั่งตั้งใจ ที่จริงแล้วชีวิตเราก็เปรียบเหมือนการเดินทาง ซึ่งหากไม่คิดจะก้าวไปข้างหน้า หยุดอยู่เฉย ก็คือถูกทิ้งไว้ข้างหลัง เพราะเวลาไม่เคยจะรอใคร ไม่ถอยหลัง ไปข้างหน้าอย่างเดียว

ในช่วงวันส่งท้ายปีเก่า ผมมีโอกาสพบกับอาจารย์จุลทัศน์ กิติบุตร ศิลปินแห่งชาติสาขาสถาปัตยกรรมร่วมสมัยประจำปี 2547 ปัจจุบันท่านอายุ 74 ปีแล้วแต่ยังแข็งแรง มีความสุขกับการทำรีสอร์ทเฮือนพักบ้านสวนที่เชียงใหม่

สิ่งที่สร้างความประทับใจให้กับผมไม่ใช่เพียงเรื่องสถาปัตยกรรมล้านนาที่เป็นความถนัดของท่าน แต่กลับเป็นข้อคิดเรื่องสังคมไทย โดยเริ่มจากความกังวลว่าการที่ไม่เหลือร่องรอยสถาปัตยกรรมไทย ในงานสถาปัตยกรรมที่ออกแบบโดยสถาปนิกไทยรุ่นใหม่ในปัจจุบัน เป็นเพราะอิทธิพลของโลกตะวันตกที่เข้ามามีบทบาทในการตัดสินความเป็นสุดยอดสถาปนิก มีคณะกรรมการซึ่งก็เป็นชาวตะวันตกเป็นผู้ให้รางวัล

จนสุดท้ายหากใครไม่ไปแนวนี้ ก็คงหมดโอกาสได้รับการยกย่อง ในที่สุดกลิ่นอายของสถาปัตยกรรมไทยแท้ๆ จึงค่อยๆ หายไปในงานสถาปัตยกรรมยุคใหม่

เช่นเดียวกับอาหารไทยโบราณที่นับวันคนรุ่นใหม่ก็ไม่นิยมซื้อหรือบริโภค จากที่เคยเห็นขนมไทยตอนเราเด็กๆ วันนี้หลายชนิดแทบหารับประทานไม่ได้แล้ว แทนที่ด้วยขนมฝรั่งที่คนต้องเข้าแถวรอเป็นชั่วโมง ทั้งอาหารไทยก็ไม่เคยได้โก้หรูเหมือนกับอาหารญี่ปุ่น หรืออาหารอิตาเลียนราคาแพง ร้านปากซอยก็ค่อยๆ หายไปจนหมดสิ้น ทดแทนด้วยการซื้อ-ขายสินค้าออนไลน์ที่แสนสะดวก

ร้านหนังสือก็มีแต่จะปิดไป เพราะเด็กไทยรุ่นใหม่ไม่ชอบการอ่านหนังสือเป็นเล่มๆ แต่จะสนุกกับการอ่านข้อความสั้นๆ การโพสต์ข้อความเด็ดๆ ตามโซเชียล มีเดีย ทั้งเฟซบุ๊กและโปรแกรมไลน์ สุดท้ายแล้วปากกาก็คงจะสูญพันธุ์อีกเช่นกัน อิทธิพลเหล่านี้เห็นได้ชัดเจนมากขึ้นทุกปี หากเหลียวหลังกลับไปตรองดู ก็จะพบว่าเมื่อปีเก่าผ่านไป ของไทยๆ ก็ยิ่งเลือนหายไปด้วยเช่นกัน

การพัฒนาชาติให้ก้าวทันการเปลี่ยนแปลงโลกยุคหักศอกเป็นสิ่งจำเป็นก็จริง เพราะหากไม่วิ่งตามเขาไป เราก็จะอยู่ในสถานะถดถอย แข่งขันไม่ได้ แต่ก็ควรจะประคองความเป็นไทย ให้ก้าวไปข้างหน้าพร้อมกัน แม้จะไม่ได้ถึง 100% ก็ตาม

ไทยควรดูญี่ปุ่นเป็นแบบอย่างที่ถึงแม้จะเป็นประเทศโลกที่หนึ่ง เป็นผู้นำเทคโนโลยียุคดิจิทัลที่ล้ำหน้า แต่กลับรักษาศิลปวัฒนธรรมไว้ได้อย่างเข้มแข็ง มีเสน่ห์ มีความ งดงาม ซึ่งชาติไทยแม้จะต้องปรับเปลี่ยนตามสถานการณ์โลก แต่ก็ควรรักษาเอกลักษณ์ไทยที่งดงามไว้ ทั้งความสามัคคีเป็นหนึ่งเดียวเพื่อแก้ปัญหาสังคมร่วมกัน ทั้งความอ่อนน้อมถ่อมตน อ่อนนอกแข็งใน ไม่ดูถูกผู้อื่น ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ซึ่งกันและกัน

หากสังคมไทยยังคงมีสิ่งดีๆ เหล่านี้ ถึงแม้จะต้องก้าวไปข้างหน้าไกลแค่ไหน สังคมไทยก็ยังคงน่าอยู่

เป้าหมายหลักของโลกในปีนี้ก็คงสอดคล้องกับโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ หรือ United Nations Development Program (UNDP) ที่มุ่งการพัฒนาที่ยั่งยืน 17 ประการ โดยสรุปว่าต้องขจัดความยากจน ลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเท่าเทียม

การที่ไทยจะบรรลุเป้าหมายนี้ได้ก็ด้วยการสร้างสังคมที่มีความรู้ มีวินัย ขยัน ทำงานหนัก ขณะที่ต้องรักษามรดกทางวัฒนธรรมที่ดีของไทยไว้ด้วย การก้าวไปข้างหน้า จึงจะเป็นก้าวไปด้วยความสมดุล แม้จะเป็นการเดินทางที่ไม่ง่าย แต่ก็มีความสุข หากยังเหลียวหลังนำสิ่งที่ดีก้าวไปพร้อมๆ กัน

สวัสดีปีใหม่ครับ