กระทรวงพาณิชย์ แบบอย่างการต้านโกง

ดร.มานะ นิมิตรมงคลเลขาธิการ องค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย)

ผมได้ฟังอดีตข้าราชการชั้นผู้ใหญ่หลายท่านแสดงความชื่นชมว่า"สามปี มานี้ที่กระทรวงพาณิชย์ไม่มีคอร์รัปชั่นขนาดใหญ่หรือคอร์รัปชั่น ระดับนโยบายเกิดขึ้นเลย" บรรยากาศการทำงานของข้าราชการก็ดีขึ้นจากอดีตอย่างมาก

ท่านอธิบายว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง คือ ผู้บริหารระดับสูงตั้งแต่ปลัดกระทรวงและอธิบดี มีการรวมตัวกันทำงานและตรวจสอบซึ่งกันและกันอย่างเข้มงวดมาก ขณะเดียวกันก็ทำตัวเป็นแบบอย่างที่ดีทำให้บุคลากรในกระทรวงเกิดความเชื่อมั่น

ฟังแล้วเห็นคล้อยตามด้วย เพราะที่ผ่านมาก็ได้รับฟังจากนักธุรกิจที่กล่าวถึงกระทรวงฯ เกี่ยวกับความพยายามที่จะพัฒนาระบบงานและการบริการประชาชนให้ง่ายขึ้นสะดวกขึ้นหลายอย่าง มีการผลักดันระบบการบริหารและการบริการประชาชนเข้าสู่ระบบดิจิทัลที่ก้าวหน้าขึ้น มีการปรึกษาหารือและสร้างความร่วมมือกับประชาชน นักธุรกิจและผู้เกี่ยวข้อง ทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนความรู้เพื่อนำไปใช้ปรับปรุงระบบงานหรือการออกกฎระเบียบใหม่ที่คล่องตัวและเป็นที่ยอมรับร่วมกัน

ที่น่าจับตามาก คือ การที่ผู้บริหารของกระทรวงฯ และรัฐมนตรีคนปัจจุบันได้ให้การสนับสนุนและลงมือเป็นผู้นำการรณรงค์เพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมองค์กรในการทำงานอย่างโปร่งใสและร่วมต่อต้านคอร์รัปชั่นอย่างต่อเนื่องจริงจัง ด้วยคำขวัญร่วมกันว่า MOC Zero Corruption หรือ "คนพาณิชย์ไม่คิดคอร์รัปชั่น" ทำให้คนนอกที่ติดตามเรื่องนี้มาตลอดเห็นว่า เป็นการรณรงค์ที่มีพลังและได้ผลตามสมควร เพราะเป็นการดึงให้ทุกหน่วยงาน ข้าราชการทุกระดับเข้ามามีส่วนร่วมและมีตอกย้ำตรวจสอบกันตลอดเวลา

ซึ่งเมื่อรวมกับความพยายามที่จะพัฒนาระบบงานให้โปร่งใส มีประสิทธิภาพดังที่กล่าวมาข้างต้นแล้ว ก็ทำให้เข้าใจได้ว่า ความตื่นตัวของคนกระทรวงพาณิชย์ครั้งนี้กำลังทำให้เกิดการรณรงค์ที่จริงจังมิใช่แค่การติดป้าย กล่าวคำขวัญหรือจัดพิมพ์เอกสารแจกเท่านั้น และหากความจริงจังนี้ยังมีอย่างต่อเนื่อง จะทำให้บรรยากาศการทำงานและสภาพแวดล้อมด้านคุณธรรมในกระทรวงดีขึ้นจนต่อไปใครที่คิดจะโกงกินคงทำไม่ได้ง่ายๆ สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีทั้งสิ้น

บางท่านคงแย้งว่าเป็นเพราะช่วงนี้ไม่มีการผลักดันงบประมาณหรือโครงการขนาดใหญ่ผ่านกระทรวง นอกจากการขายข้าวจากโกดังของโครงการจำนำข้าว และยังมีพวกหากินกับโครงการประชารัฐและการจัดงานอีเวนต์บ้างจึงทำให้ไม่มีข่าวใหญ่ออกมา ซึ่งข้อนี้อาจมีส่วนจริงอยู่ก็เป็นได้

ต้องยอมรับว่าจะหวังให้กระทรวงพาณิชย์ไม่มีคอร์รัปชั่นเกิดขึ้นเลยคงเป็นไปไม่ได้ เพราะนอกจากปัญหาการจัดซื้อจัดจ้าง การใช้อำนาจใช้ดุลยพินิจในการอนุญาตอนุมัติและการวิ่งเต้นแต่งตั้งโยกย้ายที่ควบคุมได้ยากแล้ว ที่นี่ยังเป็นกระทรวงใหญ่ที่มีงบประมาณมาก มีกลไกการบริหารที่มีบทบาทอำนาจให้คุณให้โทษมากมายต่อพ่อค้านักธุรกิจรวมถึงเศรษฐกิจการค้าของประเทศ

คอร์รัปชั่นขนาดใหญ่และคอร์รัปชั่นเชิงนโยบาย จึงมักถูกผลักดันผ่านกระทรวงนี้ไม่น้อยไปกว่ากระทรวงมหาดไทยและกระทรวงเกษตรฯ ผลประโยชน์และอิทธิพลที่มากมายเช่นนี้กลายเป็นแรงจูงใจให้นักการเมืองที่ฉ้อฉลทุกยุคสมัยต่างหมายมั่นมาคุมอำนาจที่นี่ ทำให้หลายปีที่ผ่านมาข้าราชการจำนวนไม่น้อยถูกครอบงำและตกเป็นเครื่องมือ เป็นแพะรับบาป ต้องมีคดี เดือดร้อนจากความฉ้อฉลของนักการเมืองไปเป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะล่าสุดจากโครงการจำนำข้าว การแทรกแซง ของนักการเมืองยังทำให้มีการฝังรากสร้างเครือข่ายอุปถัมภ์ไว้ ด้วยการแต่งตั้งโยกย้ายข้าราชการอย่างไม่เหมาะสมบ่อยครั้ง เพื่อให้คนของ ตนได้อยู่ในตำแหน่งที่มีอำนาจและผลประโยชน์สูง จนกลายเป็นปัญหาที่สร้างความบอบช้ำให้องค์กรมาตลอด

คอร์รัปชั่นยังคงเป็นปัญหาวิกฤตที่กำจัดได้ยากไม่ว่าจะใช้กฎหมายหรือองค์กรตรวจสอบอย่าง ป.ป.ช. และ สตง. ดังนั้นวิธีที่ดีและยั่งยืนที่สุด คือ ทำให้บุคลากรทุกคนในแต่ละหน่วยงานมีค่านิยมร่วมกันว่าเราจะไม่โกงและไม่ยอมให้ใครโกง จากนั้นทุกคนจะช่วยกันทำหน้าที่ในการป้องกันและตรวจจับคนโกงหรืออย่างน้อยก็ต่อต้านไม่คบค้าไม่ร่วมมือกับคนโกง โดยผู้นำของหน่วยงานต้องเป็นแบบอย่างและให้การสนับสนุนปกป้องคนทำดี

วันนี้กระทรวงพาณิชย์กำลังเป็นต้นแบบที่ดีในการทำงานอย่างโปร่งใสของภาครัฐ เชื่อว่าด้วยความมุ่งมั่นจากระดับหัวของกระทรวงที่จะปฏิบัติหน้าที่เพื่อประเทศชาติด้วยความรับผิดชอบและซื่อสัตย์สุจริต จะทำให้การคอร์รัปชั่นของเจ้าหน้าที่ในระดับล่างๆ ลดน้อยลงตามไปด้วย

ขอปรบมือและเป็นกำลังใจข้าราชการกระทรวงพาณิชย์ทุกท่านครับ n