บันทึกใต้ภาพ

โดย ถาวร หลีกภัย

มีภาพหนึ่ง มีข้อความเขียนไว้ใต้ภาพว่า “พ่อกับแม่อยู่ในรถ บนเส้นทางขึ้นเขากระทะใหญ่ 12 พ.ย. 2520”

รูปถ่ายภาพนี้เป็นภาพรถแลนด์โรเวอร์คันหนึ่ง จอดอยู่บนครึ่งทางจากตีนเขาสู่ยอดเขากระทะใหญ่ ในรถคันนี้มีพ่อนิยม กับแม่ถ้วน หลีกภัย พ่อแม่ของผมอยู่ในรถ

ทำไมท่านจึงมาอยู่ที่นี่ และที่ในกลางป่าเขาเช่นนี้ โปรดตามมาผมกำลังจะอธิบาย

เนื่องจากบริษัท ไทยฟลูออไรต์ พรอเซสซิ่ง ที่ผมทำงานอยู่ในขณะนั้นมีความจำเป็นต้องซื้อแร่ฟลูออไรด์จากเหมืองต่างๆ เพื่อเป็นแร่ป้อนให้กับโรงงานแต่งแร่บ้านลาด จ.เพชรบุรี ผมจึงมีหน้าที่ต้องไปสำรวจและเก็บตัวอย่างแร่จากเหมืองมาทดลองลอยแร่ก่อนจะมีการซื้อขายแร่กัน เพราะนอกจากเปอร์เซ็นต์ของ CaF2 แล้ว ประสิทธิภาพการลอยแร่มีผลต่อราคาแร่

เหมืองแร่เขาสลักพระ จ.กาญจนบุรี นับเป็นเหมืองแห่งหนึ่ง ซึ่งผมต้องเดินทางไปสำรวจบ่อยดังที่ได้กล่าวมาแล้ว ก็เพราะว่าเป็นเหมืองใหญ่ และมีแหล่งแร่อยู่หลายแห่งที่คุณภาพแตกต่างกัน

วันที่ 12 พ.ย. 2520 ก็นับเป็นอีกครั้งหนึ่งที่ผมได้เดินทางไปเขาสลักพระ จ.กาญจนบุรี แต่ว่าวันนี้ต่างจากวันก่อนๆ ที่ผมได้ขับรถแลนด์โรเวอร์คู่ใจ โดยที่มีพ่อกับแม่นั่งรถไปด้วย วันนี้ผมตั้งใจที่จะไปสำรวจฟลูออไรด์ที่เขากระทะใหญ่ ซึ่งเป็นเขาสูงที่สุดในแหล่งแร่เขาสลักพระ อันเป็นที่มาของบันทึกใต้ภาพที่ว่านั้น

แหล่งแร่เขาสลักพระ การเกิดของแร่ฟลูออไรด์ส่วนใหญ่เป็นแบบสายแร่ถ้าจำไม่ผิด ยกเว้นที่พุหวายเป็นการเกิดแร่แบบแทนที่ กล่าวคือ หินเดิมยังคงรูปทรงหินเดิมอยู่ แต่เนื้อในมีแร่ฟลูออไรด์เข้า แทนที่เป็นบางส่วนที่เรียกกันว่า การเกิดแร่แบบแทนที่ ในการเกิดแบบแทนที่หินแม่ต้องมีธาตุแคลเซียม เพื่อว่าธาตุฟลูออรีนจากหินหนืด (Magma) จะทำปฏิกิริยาเป็น CaF2 หรือฟลูออไรด์

เนื่องจากเส้นทางขึ้นเขาสลักพระในขณะนั้นยังไม่เรียบร้อย ผมจึงขับรถขึ้นไปได้แค่ครึ่งหนึ่งของทาง จึงได้ทิ้งพ่อกับแม่เอาไว้ในรถส่วนผมลงจากรถเดินต่อขึ้นเขาไปตามลำพัง เพื่อเก็บตัวอย่างแร่ตามหลักวิชาการ แต่เมื่อขึ้นไปถึงยอดเขาที่มีแร่อยู่กลับไม่ได้พบใครเลย หลังการสำรวจแล้วผมได้แบกตัวอย่างแร่ลงจากเขามาที่รถ

ทั้งๆ ที่เดินลงจากเขา แต่ผมก็ไปได้ช้ามาก เพราะแร่หนักด้วยต้องขนแร่ลงมามากให้พอสำหรับการทดลองลอยแร่ด้วย แม่คงเห็นผมแต่ไกลจึงได้เดินขึ้นมาช่วยผมหิ้วแร่ด้วยอีกแรง เสร็จงานทุกอย่างแล้วเราถึงได้เดินทางกลับ

การเดินทางกลับบนเส้นทางเลียบเขาที่มีแม่น้ำแควใหญ่วิ่งขนานไปกับถนน ช่างเป็นทิวทัศน์ที่สวยงามเสียจริงๆ มีทั้งแม่น้ำ ป่าไม้ และภูเขา

เมื่อถึงตัว จ.กาญจนบุรี ผมได้พาพ่อนิยมกับแม่ถ้วนไปชมสะพานข้ามแม่น้ำแคว พ่อเคยเป็นครูมาก่อนและมีอายุในวัยหนุ่มขณะที่เกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 ขึ้น ท่านจึงรู้เรื่องเข้าใจดีถึงเหตุการณ์ต่างๆ ที่ทหารญี่ปุ่นบังคับเชลยศึกให้สร้างสะพานรถไฟบนเส้นทางสายมรณะนี้ และท่านดีใจที่ได้มาเห็นสถานที่จริง

ส่วนแม่ถ้วนในขณะที่แม่กำลังยืนปะปนอยู่กับนักท่องเที่ยวทั่วไปที่มาชมสะพานแม่น้ำแควในวันนั้นผมได้ถ่ายภาพแม่ไว้เป็นที่ระลึก ผมรู้สึกดีใจและมีความสุข ที่ได้ทั้งงานและได้พาพ่อกับแม่มาท่องเที่ยว

การเขียนเรื่องบันทึกใต้ภาพนี้ ก็ทำให้ผมมีความสุขมาก