เอไอสนทนา ก่อนจะเป็นผู้ช่วยคนใหม่ของมนุษย์

เรื่อง : กั๊ตจัง ภาพ : รอยเตอร์ เอเอฟพี

มนุษย์เป็นสัตว์สังคมที่มีความต้องการการยอมรับของสังคมเป็นพื้นฐานของมนุษย์ เราจึงใช้ชีวิตอาศัยอยู่ร่วมกันสื่อสารและมีกิจกรรมร่วมกันในสังคม

แม้มนุษย์จะเข้าสู่ยุคดิจิทัล เราก็ไม่สามารถละทิ้งความต้องการพื้นฐานนี้ไปได้ นับตั้งแต่ยุคอินเทอร์เน็ตเริ่มได้รับความนิยม เราก็เริ่มมีโปรแกรมสำหรับการติดต่อสื่อสารมากมาย ตั้งแต่อีเมล วิดีโอคอล และโปร แกรมแชต ที่ยังคงใช้เป็นเครื่องมือพื้นฐานใช้งานกันจนถึงปัจจุบัน

ไม่เพียงแต่จะใช้ในกระบวนการสื่อสารเท่านั้น เรายังใช้ในการทดลองกับระบบเอไอ (AI-Artificial Intelligence) เพื่อการสื่อสารอีกด้วย ซึ่งเป็นหนึ่งในการค้นคว้าทดลองระบบเลิร์นนิ่ง แมชีน ที่สำคัญในสายวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์ ที่ต้องการให้คอมพิวเตอร์สามารถเรียนรู้สิ่งต่างๆ ได้เหมือนมนุษย์ โดยสร้างระบบโครงข่ายประสาทเทียมเลียนแบบการทำงานสมองของมนุษย์ขึ้นมา และจัดกลุ่มโปรแกรมข้อมูลให้แมชีนเลิร์นนิ่งเรียนรู้และแยกแยะสิ่งต่างๆ

เพื่อช่วยให้มนุษย์ทำงานได้รวดเร็วขึ้น ที่ผ่านมาเอไอที่ประสบความสำเร็จและมีชื่อเสียงได้แก่ อัลฟาโกะ ของกูเกิล ที่เอาชนะนักเล่นโกะระดับโลกได้ถึง 2 คนแบบขาดลอย แต่สิ่งนั้นคือเกมที่มีกฎกติกาชัดเจน

แม้ระบบเอไอที่สามารถควบคุมรถให้วิ่งบนถนนร่วมกับรถคันอื่นๆ แต่เหลือความท้าทายที่ระบบเอไอยังต้องพัฒนาอีกมาก คือเรื่องการสื่อสาร ให้มีความใกล้เคียงมนุษย์ และดูเหมือนจะเป็นสิ่งที่พัฒนาได้ยากที่สุด เพราะมีทั้งการพูด การฟัง การอ่าน และเขียน ไม่นับรวมสำนวนของแต่ละภาษา ลักษณะนิสัยในการตอบคำถาม แม้จะเป็นประโยคเดียวกันแต่อยู่คนละสถานการณ์ รูปแบบการตอบคำถามก็ต้องแตกต่างกันออกไป

ทำให้การสนทนาระหว่างเรากับคอม พิวเตอร์ เป็นเหมือนการถามตอบที่เป็นไปตามรูปแบบที่โปรแกรมวางเอาไว้ ไม่สามารถหลุดไปจากนี้ ไม่สามารถตั้งคำถามได้หลากหลายเท่ากับมนุษย์ และมีลักษณะเฉพาะกับการใช้งานเป็นผู้ช่วยจดบันทึกรับคำสั่งมากกว่า

แตกต่างจากหุ่นยนต์ในภาพยนตร์ไซ-ไฟ ที่สามารถตอบโต้กับมนุษย์และคิดประโยคสนทนาได้เหมือนมนุษย์จริง ซึ่งกว่าจะพัฒนาไปได้ถึงระดับนั้นอาจจะต้องใช้เวลาในการพัฒนาอีกหลายปี

แต่วันนี้เท่าที่ระบบเอไอสนทนา ก็สามารถนำมาใช้งานระดับผู้ช่วยที่สามารถรับคำสั่งเสียงของผู้ใช้งาน ในการค้นหาข้อมูล ตั้งเตือนความจำ บอกเล่าข้อมูลที่น่าสนใจประจำวัน เช่น ข่าวเด่นตอนเช้า สภาพภูมิอากาศ และสภาพการจราจรบนท้องถนน ที่เราใช้กันอยู่เป็นประจำโดยไม่รู้ตัว ก็คือแอพ กูเกิล อัลโล (Google Allo) ในระบบแอนดรอยด์ และแอพสิริ (Siri) ของไอโอเอส

ส่วนโปรแกรมบอตแชตซึ่งกำลังเป็นที่นิยมอย่างมากในเวลานี้ ก็คือ "บอตน้อย" ที่พัฒนาโดยคนไทยใช้งานในแอพพลิเคชั่นไลน์ ซึ่งสามารถโต้ตอบการสนทนาและสร้างคำถามคำตอบให้ผู้ใช้งาน

ย้อนกลับไปที่นักวิทยาศาสตร์ซึ่งกำลังพัฒนาโปรแกรมสำหรับการสนทนา ซึ่งเราอาจจะเคยได้ยินข่าวถึงการปิดตัวของโปรแกรมสนทนาของเฟซบุ๊ก 2 ตัว ที่สนทนาโดยสร้างภาษาของตัวเอง ซึ่งที่จริงแล้วข่าวนี้ไม่เป็นความจริงแต่อย่างใด (สามารถค้นบทความอ้างอิงได้จากเว็บเฟซบุ๊กโดยตรงที่ https://code.facebook.com และพิมพ์ในช่องค้นหาว่า Deal or no deal? Training AI bots to negotiate)

เพราะเป็นกระบวนการพัฒนาเอไอที่สามารถเจรจาต่อรองสินค้า 2 ตัวมาคุยกัน และไม่มีใครที่ต้องกลัวเรื่องหุ่นยนต์จะสร้างภาษาของตัวเองขึ้นมา เพราะสุดท้ายแล้วสิ่งที่นักวิทยาศาสตร์ต้องการ ก็คือเอไอที่สามารถคุยด้วยภาษาของมนุษย์ ไม่ใช่คุยด้วยภาษาที่ไม่รู้เรื่อง หรือพูดอย่างง่ายๆ ก็คือเป็นแค่ความผิดพลาดของโปรแกรม

สิ่งที่นักวิทยาศาสตร์จะต้องเก็บไปพัฒนา คือการเรียนรู้องค์ประกอบทั้งหมดของ มนุษย์ในการสนทนา เช่น ความสามารถเรื่องความจำระยะสั้น ในการจดจำบทสนทนาที่เพิ่งพูดจบไป ไม่ใช่ถามซ้ำในคำถามเดิมก็ยังคงตอบในคำถามเดิม ในขณะที่มนุษย์เราจะ ตอบว่าคุณเพิ่งถามไปไม่ใช่เหรอ ความสามารถเรื่องความจำระยะยาว ที่สามารถเอาเรื่องเก่าๆ มาคุยกันเหมือนเพื่อน เพื่อระลึกความหลัง

ความสามารถในการแยกแยะคำพูดในแต่ละสถานการณ์ รวมทั้งอารมณ์ขันในการเปรียบเปรยและมารยาทในการสนทนาที่ดี แต่หากจะว่ากันตามตรงแล้ว คนเราก็ไม่ได้มีครบไปเสียทั้งหมดหรอก บางคนก็ความจำดีแต่ขาดอารมณ์ขัน บางคนก็มีแต่อารมณ์ขันจนขาดมารยาท แต่นี่ล่ะคือเสน่ห์ของมนุษย์ที่เครื่องจักรยากจะทดแทน n