คิดให้รอบคอบ

ร่างพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. ... นับเป็นร่างกฎหมายเกี่ยวกับเศรษฐกิจและการเงินที่ใช้เวลาในการพิจารณายาวนาน เมื่อเทียบกับกฎหมายอื่นๆ เนื่องจากเป็นกฎหมายใหม่และมีผลกระทบต่อประชาชนทุกระดับชั้น โดยเฉพาะผู้ที่ครอบครองที่ดินมาก

ร่างกฎหมายฉบับนี้มีปัญหามาตั้งแต่ร่างแรก โดยมีการแสดงความคิดเห็นกันอย่างกว้างขวาง และได้มีการเสนอแก้ไขหลายรอบ เพื่อให้สมบูรณ์ที่สุด ดีที่สุดและมีปัญหาน้อยที่สุด

ล่าสุด คณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างเสนอต่อที่ประชุมสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ขอให้ลดเพดานอัตราภาษีลง 40% ทุกกลุ่ม และกำหนดในร่างกฎหมายให้มีความเหมาะสมและลดผลกระทบต่อการจัดเก็บโดยรายละเอียดภาษีที่ประชาชนควรทราบ ประกอบด้วย ที่อยู่อาศัยใช้ประโยชน์เพื่อเกษตรกรรมลดเหลือ 0.15% จากเดิมร่างที่รัฐบาลเสนอ 0.2% กรณีที่อยู่อาศัยเหลือ 0.3% จาก 0.5% อื่นๆ นอกจากเกษตรและที่อยู่อาศัย (พาณิชยกรรม อุตสาหกรรม) เหลือ 1.2% จาก 2%

สำหรับที่รกร้างเหลือ 1.2% แต่เก็บเพิ่ม 0.3% ทุก 3 ปี แต่ไม่เกิน 3% จากเดิมจัดเก็บ 2% แต่เก็บเพิ่ม 0.5% ทุก 3 ปี แต่ไม่เกิน 5% หากไม่มีการพัฒนา โดยคำนวณจากมูลค่าจริงตามราคาประเมินของกรมธนารักษ์ หากเทียบกับภาษีเก่าที่ใช้ราคาประเมินปี 2521-2524 มูลค่าที่ดินเพิ่ม 28 เท่า จะทำให้รายได้รัฐเพิ่ม 38 เท่า ขณะเดียวกันกรณีที่ดินแปลงไหนที่อยู่ในข่ายเกษตร เช่น ต้องมีต้นไม้กี่ต้นหรือสัดส่วนเท่าไรของพื้นที่ แต่หากปลูกอำพรางตาเจ้าพนักงาน เฉพาะ ขอบๆ แปลงที่ดินแต่ด้านในกลางที่ดินเป็นพื้นที่โล่งก็ไม่ถือว่าเป็นที่เกษตร

โดยเจตนารมณ์ของกรรมาธิการที่เสนอให้ลดอัตราภาษีลงมา ก็เพราะอยากให้อัตราภาษีที่ออกมามีผลบังคับใช้เป็นไปได้ในทางปฏิบัติ ไม่เป็นภาระให้ประชาชน และให้อัตราภาษีสะท้อนการใช้ประโยชน์ที่แท้จริงของที่ดิน ซึ่งก็ได้คิดเห็นกันว่าที่ดินประเภทปล่อยว่างหรือไม่ใช้ประโยชน์ก็จะถูกจัดเก็บในมาตรการภาษีที่สูงขึ้น ที่เรียกอัตราก้าวหน้าเป็นขั้นบันได ลักษณะเดียวกับการจัดเก็บภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา คือ ถ้ามีรายได้น้อยก็เสียน้อย ถ้ามีรายได้จำนวนมากก็เสียมากขึ้น ก็เช่นเดียวกันกับเจ้าของที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง

ความแตกต่างของภาษีที่กระทรวงการคลังเสนอผ่านความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรี (ครม.) กับความเห็นของชั้นกรรมาธิการนั้น เป็นเรื่องที่น่าค้นหาว่าทำไมจึงมีความเห็นแตกต่างสวนทางขนาดนั้น เพราะรัฐบาลตั้งใจจะใช้กฎหมายนี้แทนกฎหมายเก่า 2 ฉบับ คือ พ.ร.บ.ภาษีโรงเรือนและที่ดิน พ.ศ. 2475 และ พ.ร.บ.ภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ. 2508 มาเป็นเก็บภาษีส่วนนี้ไปใช้ ซึ่งยังไม่แน่ว่าจะทำให้รายได้ท้องถิ่นเพิ่มขึ้นจริงหรือไม่ หากให้จัดเก็บภาษีที่ดินแทน จากเดิมที่มีรายได้จากภาษีและเงินอุดหนุนของรัฐบาล ซึ่งมีเพียง 10% ของรายได้ทั้งหมดเท่านั้นที่ท้องถิ่นจัดเก็บได้ด้วยตัวเอง อันมาจากภาษีบำรุงท้องที่ ภาษีทรัพย์สิน ภาษีโรงแรม เป็นต้น

การกระจายอำนาจให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นดำเนินการจัดเก็บ ในทางปฏิบัติยังมีปัญหาว่าต้องมีความชัดเจน และการที่รัฐต้องการดึงการลงทุนทั้งจากต่างประเทศและในประเทศการออกภาษีที่ซ้ำซ้อนจะเป็นข้อจำกัด เพราะยังมีภาษีจะทยอยออกมาอีก เช่น ภาษีลาภลอย เป็นต้น

เรื่องนี้ทางกระทรวงการคลังจะต้องทักท้วงให้ สนช.พิจารณาให้รอบคอบ เพราะหากกฎหมายออกมามีผลบังคับใช้แล้วคงยากจะแก้ไข n