โอกาสธุรกิจ ผลิตคอนเทนต์ร่วม

ปิยนุช ผิวเหลือง

เวทีการประชุม "NBTC International Conference on Co-Production Opportunities in Thailand" โดยสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียงกิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) เมื่อวันที่ 7 ธ.ค.ที่ผ่านมา ได้มีผู้เชี่ยวชาญระบบนานาชาติบรรยายถึงโอกาสการพัฒนาคอนเทนต์และแนวทางความร่วมมือระหว่างประเทศ

ภักดี มะนะเวศ รองเลขาธิการ กสทช. เปิดเเผยว่า เนื้อหาหรือ คอนเทนต์ คือ หัวใจสำคัญของอุตสาหกรรมกิจการกระจายเสียงและโทรทัศน์ โดยความร่วมมือสร้างสรรค์เนื้อหาระหว่างประเทศ สามารถเพิ่มจำนวนผู้ชมทั้งในประเทศไทยและประเทศคู่ธุรกิจ นอกจากนี้พบว่าประเทศเพื่อนบ้าน ได้แก่ กัมพูชา สปป.ลาว เวียดนาม บริโภคคอนเทนต์จากประเทศไทย การร่วมมือกับประเทศไทยจึงสามารถเพิ่มกลุ่มผู้ชมในประเทศอาเซียนด้วย

จักรกฤษณ์ สังกิตติวรรณ์ หุ้นส่วนบริษัท TIME Consulting ผู้เชี่ยวชาญด้านธุรกิจโทรคมนาคม และธุรกิจโทรทัศน์ แบ่งปันประสบการณ์ว่า รูปแบบอุตสาหกรรมโทรคมนาคมและโทรทัศน์ในประเทศ เปลี่ยนแปลงไปตามเทคโนโลยี แต่เดิมการออกอากาศจะผ่านระบบอะนาล็อก มีทีวีสาธารณะ 6 ช่อง แปลงผ่านสู่การออกอากาศผ่านช่องดิจิทัลบนโทรศัพท์เคลื่อนที่ และบนบริการโอทีที (โอเวอร์ เดอะท็อป) ซึ่งเปิดโอกาสให้กับผู้ผลิตคอนเทนต์รายใหม่ๆ เนื้อหาจึงเป็นสิ่งสำคัญที่สุดในการดึงดูดผู้รับชม

ทั้งนี้ จากการรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับพฤติกรรมการบริโภคสื่อของผู้ชมชาวไทย ระบุว่า ผู้ชมส่วนใหญ่ยังใช้เวลารับชมผ่านโทรทัศน์ ตามด้วยการใช้งานโซเชียลมีเดีย และตามด้วยการใช้งานอินเทอร์เน็ตบนโทรศัพท์เคลื่อนที่ โดยกลุ่มตัวอย่างผู้บริโภคสื่อชาวไทยที่มีการรับชมวิดีโอรูปแบบออนไลน์ พบว่า 45% รับชมทุกวัน 28% รับชมทุกสัปดาห์ 17% รับชมทุกเดือน และ 4% ไม่เคยรับชมวิดีโอออนไลน์เลย

แม้ว่าการรับชมโทรทัศน์ของผู้ชมชาวไทยจะลดลงตามการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี แต่โทรทัศน์ยังเป็นช่องทางหลักที่ผู้บริโภคเข้าถึงคอนเทนต์ ทั้งนี้ในปี 2559 พบว่าไทยมีมูลค่าเม็ดเงินโฆษณารวม 3,082 ล้านบาท โดยกระจายไปยังสื่อต่างๆ ดังนี้ อันดับ 1 สื่อโทรทัศน์ครองส่วนแบ่ง 62% ตามด้วยอันดับ 2 หนังสือพิมพ์ครองส่วนแบ่ง 13% อันดับ 3 การโฆษณากลางแจ้ง (Outdoor) 7% อันดับ 4 สื่ออินเทอร์เน็ตครองส่วนแบ่ง 6% อันดับ 5 สื่อวิทยุ 5% อันดับ 6 การโฆษณาในภาพยนตร์ 4% และอันดับ 7 นิตยสารครองส่วนแบ่ง 3%

สำหรับเทรนด์คอนเทนต์ที่คนไทยนิยมรับชมในละครหรือซีรี่ส์ คือ ละครแนวดราม่าและแอ็กชั่น เนื่องจากไม่สามารถแสดงอารมณ์นั้นๆ ในชีวิตประจำวันได้ นอกจากนี้คนไทยยังนิยมรับชมเกมโชว์ รายการโชว์ความสามารถพิเศษ รายการโชว์ความสามารถในการร้องเพลง เนื่องจากช่วยผ่อนคลายความเครียดหลังจากชีวิตการทำงานในแต่ละวัน โดยแต่ละเนื้อหาที่ได้รับความนิยม มีทั้งการผลิตของผู้ประกอบการไทยและการนำเข้าเนื้อหาจากต่างประเทศ

ทั้งนี้ ไทยได้ส่งออกเกมโชว์ และภาพยนตร์ในต่างประเทศเช่นกัน ยกตัวอย่างเช่น การฉายภาพยนตร์ Bed Genius หรือฉลาดเกมโกง ของประเทศไทย ในประเทศจีนพบว่า 9 วันแรกที่เข้าฉายภาพยนตร์สามารถกวาดรายได้ทั้งสิ้น 200 ล้านหยวน หรือประมาณ 1,000 ล้านบาท ไม่ใช่ตัวอย่างแรกที่คอนเทนต์จากไทยประสบความสำเร็จในต่างประเทศ ดังนั้นจุดแข็งของผู้สร้างเนื้อหาของไทย คือ คุณภาพของเนื้อหาและจำนวนผู้รับชม แต่จุดอ่อน ของไทย คือ เงินทุนในการพัฒนาเนื้อหามีไม่มาก การร่วมมือระหว่างประเทศสามารถอุดช่องว่างนี้ได้

ขณะที่รูปแบบความร่วมมือการพัฒนาเนื้อหาในอุตสาหกรรมกิจการกระจายเสียงและโทรทัศน์ระหว่างประเทศ มี 4 รูปแบบหลัก ได้แก่ 1.ความร่วมมือจาก 2 ประเทศ เพื่อทำตลาดในประเทศใดประเทศหนึ่ง 2.ความร่วมมือระหว่างสองประเทศเพื่อทำตลาดทั้งสองแห่ง 3.ความร่วมมือระหว่างสองประเทศที่มุ่งทำตลาดในประเทศที่ 3 และ 4.ความร่วมมือระหว่างประเทศที่ต้องการสร้างเนื้อหาเจาะตลาดสากล

ปัจจุบันภาครัฐหลายหน่วยงานให้ การสนับสนุนการร่วมพัฒนาคอนเทนต์ระหว่างประเทศตามเกณฑ์ที่กำหนด ทั้งการสนับสนุนเงินทุนและการอำนวยความสะดวก ได้แก่ กระทรวงวัฒนธรรม กรมการท่องเที่ยว และกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์

สำหรับต่างประเทศ เช่น สาธารณรัฐ เกาหลี มีหน่วยงานชื่อว่า Korea Communications Standards Commission (KCSC) ซึ่งจะสนับสนุนทุนพัฒนาคอนเทนต์ระหว่างประเทศ สูงสุด 100 ล้านวอน หากผู้ผลิตมีคุณสมบัติตรงตามที่กำหนด ด้านประเทศจีนเดิมการพัฒนาเนื้อหาร่วมกันระหว่างประเทศไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา รัฐบาลจีนสนับสนุนมากขึ้น อีกทั้ง ผู้บริโภคในจีนเปิดรับเนื้อหาที่หลากหลายมากขึ้นด้วย n