ถกเบร็กซิตช่วงสอง 'การค้า' กำแพงใหญ่

ชญานิศ ส่งเสริมสวัสดิ์

ในที่สุดตัวแทนจากทั้งฝั่งสหภาพยุโรป (อียู) และอังกฤษ ก็สามารถบรรลุข้อตกลงใน "ขั้นแรก" สำหรับการลาออกจากอียูของสหราชอาณาจักรที่นำโดยอังกฤษ หรือ "เบร็กซิต" ได้ไปเมื่อวันที่ 8 ธ.ค.ที่ผ่านมา โดยปราศจากการพูดคุยในประเด็นหนักอย่าง "การค้า" ซึ่งจะกลายเป็นงานหนักสำหรับทั้งอังกฤษและอียูในการเจรจาขั้นต่อไป

ในขั้นแรกนั้น อียูและสหราชอาณาจักรสามารถบรรลุข้อตกลงร่วมกันใน 3 ด้าน ได้แก่ ค่าธรรมเนียมในการลาออกจากสหภาพ ซึ่งยังไม่เปิดเผยมูลค่า แต่สื่ออังกฤษต่างรายงานว่าอาจอยู่ที่ราว 4-4.5 หมื่นล้านปอนด์ (ราว 1.7-1.9 ล้านล้านบาท) และยังตกลงกันในด้านสิทธิพลเมืองอียูและอังกฤษ รวมถึงรับประกันว่าจะไม่มีการกั้นพรมแดนถาวรกับไอร์แลนด์เหนือ ส่วนหนึ่งของสหราชอาณาจักร และไอร์แลนด์ ซึ่งเป็นสมาชิกอียู

การสามารถตกลงกันได้ดังกล่าว นับเป็นการ "ฝ่าทางตัน" หลังเจรจามาร่วม 6 เดือน และเปิดประตูไปสู่การเจรจาในขั้นต่อไป ซึ่งมีประเด็นที่ใหญ่กว่ารออยู่ โดยเฉพาะ "ข้อตกลงการค้า" ระหว่างอังกฤษและอียู หรือระหว่างอังกฤษและประเทศอื่นๆ ในขณะที่เวลาก่อนถึงกำหนดเส้นตายที่ สหราชอาณาจักรจะต้องถอนตัวจาก อียูไปกำลังใกล้เข้ามาทุกที่

ตามมาตรา 50 ของสนธิสัญญาลิสบอน กำหนดระยะเวลาการเจรจาถอนตัวจากสหภาพเอาไว้แค่ 2 ปี เท่ากับว่าอังกฤษจะต้องเจรจาการค้า ให้ลุล่วงก่อนจะถึงวันที่ 29 มี.ค. 2019 ซึ่งจะเป็นวันที่อังกฤษจะเสียข้อตกลงการค้าเสรีกับทั่วโลกที่เคยได้รับในนามของสมาชิกอียูไป พร้อมด้วยสถานะตลาดเดียวที่เคยช่วยให้การค้าและการเคลื่อนย้ายแรงงานอย่างอิสระ หากไม่มีข้อตกลงใหม่ขึ้นแทนที่

อย่างไรก็ตาม อังกฤษยังปราศจาก ความชัดเจนในเรื่องของข้อตกลงการค้า ซึ่งทำให้การเจรจาดังกล่าว เดินหน้าต่อไปไม่ได้ แม้ภาคธุรกิจของอังกฤษจะเร่งให้รัฐบาลเปิดเผยความชัดเจนโดยเร็ว

พอล เดรสเลอร์ ประธานสมาพันธ์อุตสาหกรรมอังกฤษ (ซีบีไอ) กล่าวว่า รัฐบาลอังกฤษจะต้องรีบเปิดเผย รายละเอียดเบร็กซิตที่ชัดเจนมากกว่านี้ เพื่อรั้งไม่ให้เอกชนพากันย้ายสำนักงานไปต่างประเทศเพราะไม่มั่นใจในอนาคตหลังเบร็กซิต

สอดคล้องกับความต้องการของยูเคไฟแนนซ์ เครือข่ายสถาบันการเงินของอังกฤษ ที่ต้องการให้รัฐบาลเปิดเผยความแน่ชัด และเรียกร้องให้พนักงานของสถาบันการเงินยังสามารถเดินทางไปมาระหว่างอังกฤษ-อียูอย่างเสรี หลังภาคธนาคารระบุว่า จะย้ายการจ้างงานออกจากอังกฤษภายในต้นปีหน้า หากยังไม่มีความคืบหน้าด้านการเจรจา โดย เดวิด เดวิส รัฐมนตรีด้านเบร็กซิตได้รับข้อเสนอดังกล่าว

นอกจากประเด็นดังกล่าว ข้อเสนอในเรื่องการค้าหลังเบร็กซิตยังมีบ้างประปราย เช่น บอริส จอห์นสัน รัฐมนตรีต่างประเทศ และไมเคิล โกฟ รัฐมนตรีสิ่งแวดล้อม เสนอให้ปรับลดการกำกับดูแลภาคธุรกิจลงเพื่อดึงดูดการลงทุนจากต่างชาติในบางภาคส่วน ขณะที่ยังคง "ข้อตกลงการค้าอย่าง ราบรื่น" กับยุโรปและไอร์แลนด์ต่อไป แต่ข้อเสนอส่วนใหญ่ยังไม่ได้รับการประกาศอย่างเป็นทางการจากรัฐบาล

การขาดข้อเสนอเป็นรูปธรรม ทำให้การเจรจาล่าช้าออกไปอีก โดยหนังสือพิมพ์เดอะการ์เดี้ยน รายงานอ้างเอกสารจากทางการอียูว่า การเจรจาการค้าอาจล่าช้าไปถึงเดือน ก.พ.-มี.ค. เนื่องจากการขาดรายละเอียดจากฝั่งสหราชอาณาจักร ขณะที่แหล่งข่าวเจ้าหน้าที่อียูยังเปิดเผยอีกด้วยว่าข้อเสนอต่างๆ ในด้านการค้าของอังกฤษย้อนแย้งและไม่อาจทำได้จริง

มิเชล บาร์นิเยร์ หัวหน้าผู้แทนทีมเจรจาของอียู เคยเปิดเผยมาก่อนหน้านี้ว่า อังกฤษไม่สามารถออกจากตลาดร่วมของอียูไปโดยที่ยังคงได้ผลประโยชน์เหมือนเดิมอยู่ โดยอังกฤษ ไม่สามารถรักษา "การค้าราบรื่น" ระหว่างกันได้ หากต้องการออกจากสหภาพยุโรป

นอกจากนี้ การ์เดี้ยนยังรายงานอ้างแหล่งข่าวว่า อียูยังเจอการล็อบบี้อย่างหนักจากหลายประเทศนอกสมาชิกไม่ให้ทำข้อตกลงการค้ากับอังกฤษที่ให้ประโยชน์แก่สหราชอาณาจักรเกินไปนัก โดยแหล่งข่าวระบุว่า การเจรจาการค้าระหว่างอียูและอังกฤษจะต้องไม่ทำให้ประเทศอื่นไม่สบายใจ

"ถ้าเราให้ข้อตกลงที่เอียงเข้าข้างอังกฤษ เมื่อนั้นคู่ค้าอื่นๆ ซึ่งพวกเรามีข้อตกลงที่ได้ประโยชน์ในสัดส่วนพอๆ กัน จะกลับมาหาพวกเราและตั้งคำถามต่อข้อตกลงการค้านั้น" แหล่งข่าวเปิดเผยกับการ์เดี้ยน

บาร์นิเยร์ ยังเปิดเผยเมื่อเดือน ต.ค.ที่ผ่านมาว่า อังกฤษอาจได้รับ ดีลการค้าในรูปแบบเดียวกับข้อตกลงค้าเสรีอียู-แคนาดา โดยการพูดคุย การค้านอกเหนือไปจากข้อตกลงในลักษณะดังกล่าวจะพูดคุยกันอีกที ภายหลัง โดยเฉพาะด้านภาคส่วนการเงินที่อาจจะต้องเลื่อนไปจนถึงปี 2020

แม้ข้อตกลงในรูปแบบเดียวกับ อียู-แคนาดา จะยกเลิกกำแพงภาษีกับสินค้าและบริการ 98% ระหว่างทั้งสองฝ่าย แต่ไม่ได้ลดอุปสรรคการค้าที่ไม่ใช่ภาษี และยังไม่ได้รับสิทธิที่เปิดทางให้ภาคการเงินทำธุรกรรมกับอียูได้เทียบเท่าที่อังกฤษเคยได้รับในสมัยที่ยังเป็นสมาชิก

การเจรจาให้ลงตัวสำหรับอังกฤษและอียูจึงกลายเป็นเรื่องยากสำหรับทั้งสองฝั่ง

ในช่วงเช้าของวันที่ 8 ธ.ค.ที่ผ่านมา ซึ่งเป็นวันเดียวกับที่อียูและสหราชอาณาจักรบรรลุข้อตกลงในเบื้องต้น หลังจากเริ่มต้นเจรจาเบร็กซิตกันอย่างเป็นทางการมาตั้งแต่เดือน มิ.ย.ปีนี้ โดนัลด์ ทุสก์ ประธานกรรมาธิการสหภาพยุโรป กล่าวเตือนว่า การเจรจาในขั้นตอนต่อไปจะเป็นเรื่องยาก ในขณะที่กำหนดเส้นตายขยับใกล้เข้ามาทุกที

"หนึ่งปีกับอีกครึ่งปีได้ผ่านไปนับตั้งแต่การทำประชามติอังกฤษ เวลาทั้งหมดใช้ไปกับงานที่ง่ายกว่า และตอนนี้ เพื่อที่จะได้เจรจาหาข้อตกลงการเปลี่ยนผ่านและกรอบแผนงานสำหรับความสัมพันธ์ของเราในอนาคต พวกเราเหลือเวลาน้อยกว่าปีเดียว" ทุสก์ กล่าว n