10 ธันวาคม วันรัฐธรรมนูญ

โดย ส.สต

วันนี้เป็นวันหยุดราชการเนื่องในวันรัฐธรรมนูญ สืบสาวราวเรื่องมีข้อความควรบอกกล่าวตามหนังสือสมุดภาพ พระยาพหลพลพยุหเสนา ภาค 1 แห่งสำนักพิมพ์ต้นฉบับ ซึ่งมีธงชัย ลิขิตพรสวรรค์ เป็นบรรณาธิการ ในภาคงานฉลองรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2475 เดินเรื่องด้วยภาพที่ 1 ว่าพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงลงพระบรมนามาภิไธยในรัฐธรรมนูญ ฉบับ 2475 ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม ตามด้วยภาพที่ 2 ว่าอาลักษณ์อ่านกระแสพระบรมราชโองการพระราชทานรัฐธรรมนูญ ถัดมาเป็นภาพเจ้าพระยาพิชัยญาติ (ดั่น บุนนาค) อ่านคำกราบบังคมทูลแทนราษฎร ประทับพระราชลัญจกรลงบนรัฐธรรมนูญแล้วเสด็จออกมุขเด็จ พระที่นั่งอนันตสมาคม ตามด้วยภาพข้าราชการทหาร พลเรือน และราษฎรทั้งหญิงชายเข้าเฝ้า ด้านหน้าพระที่นั่งอนันตสมาคม พร้อมด้วยภาพขนาดใหญ่เต็ม 2 หน้า ใต้ภาพบรรยายว่าคณะผู้แทนราษฎรเฝ้า ในงานพระราชทานรัฐธรรมนูญ และมีภาพรัฐธรรมนูญประดิษฐานเหนือพานแว่นฟ้า

ภาพที่โอฬารตระการตา คือ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 7และพระบรมราชินีประทับ ณ พระที่นั่งชุมสายเพื่อทอดพระเนตรนักเรียนเดินแถวถวายตัว และรัฐธรรมนูญประดิษฐานบนรถม้าสี่ (ตัว) ผ่านหน้าพระที่นั่ง

ส่วนเหตุการณ์วันประกาศรัฐธรรมนูญฉบับถาวร เมื่อวันที่ 10 ธ.ค. 2475 เวลา 10.00 น. นั้น หนังสือบันทึก 54 รัฐบาลและฐานอำนาจรัฐ นำข้อความมาพิมพ์ว่า พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จออก ณ พระที่นั่งอนันตสมาคมในพระราชพิธีพระราชทานรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช 2475 ท่ามกลางอุดมสันนิบาต มีพระบรมวงศานุวงศ์ และทูตานุทูต ผู้แทนนานาประเทศ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

อาลักษณ์ได้อ่านพระราชปรารภในการพระราชทานรัฐธรรมนูญว่า "ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ได้ประกาศความพระราชปรารภว่า ข้าราชการทหาร พลเรือน และอาณาประชาราษฎรของพระองค์ได้นำความขึ้นกราบบังคมทูลพระกรุณาขอพระราชทานรัฐธรรมนูญ เพื่อให้สยามราชอาณาจักรได้มีการปกครองตามวิสัยอารยประเทศในสมัยปัจจุบัน

ทรงพระราชดำริเห็นว่า สมเด็จพระเจ้าแผ่นดินสยามในพระบรมราชจักรีวงศ์ ได้เสด็จเถลิงถวัลยราชย์ผ่านสยามพิ ภพ ทรงดำเนินพระราโชบายปกครองราชอาณาจักร ด้วยวิธีสมบูรณาญาสิทธิราชย์ภายในทศพิธราชธรรมจรรยา ทรงทำนุบำรุงประเทศให้รุ่งเรืองไพบูลย์สืบมาครบ 150 ปีบริบูรณ์ ประชาชนชาวสยามได้รับพระบรมราชบริหารในวิถีความเจริญนานาประการโดยลำดับ จนบัดนี้มีการศึกษาสูงขึ้นแล้ว ข้าราชการประกอบด้วยวุฒิปรีชา ในรัฐาภิบาลโนบาย สามารถนำประเทศชาติของตนในอันที่จะก้าวหน้าไปสู่สากลอารยธรรมแห่งโลกโดยสวัสดี สมควรแล้วที่จะพระราชทานพระบรมราชวโรกาส ให้ข้าราชการ และประชาชนของพระองค์ได้มีส่วนมีเสียงตามความเห็นดีเห็นชอบ ในการจรรโลงประเทศสยามให้วัฒนาการในภายภาคหน้า จึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทานรัฐธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามตามความประสงค์ เมื่อวันที่ 29 มิถุนายน พุทธศักราช 2475 เป็นการชั่วคราว พอให้สภาผู้แทนราษฎร และคณะกรรมการราษฎรได้จัดรูปงานดำเนินประศาสโนบายให้เหมาะสมกับที่ได้เปลี่ยนแปลงการปกครองใหม่ ครั้นแล้ว โปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้สภาผู้แทนราษฎรปรึกษากันร่างพระราชกำหนดบทรัฐธรรมนูญอันจะพึงตรึงเป็นหลักถาวรแห่งประศาสนวิธีต่อไป ซึ่งสภาผู้แทนราษฎรได้แต่งตั้งอนุกรรมการขึ้นคณะหนึ่งประกอบการร่างรัฐธรรมนูญนั้น

บัดนี้ อนุกรรมการได้เรียบเรียงรัฐธรรมนูญฉบับถาวรสนองพระเดชพระคุณสำเร็จลงด้วยดี นำเสนอสภาผู้แทนราษฎร และสภาผู้แทนราษฎรได้พิจารณาปรึกษาลงมติแล้ว จึ่งทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายคำปรึกษาแนะนำด้วยความยินยอมพร้อมที่จะตราเป็นรัฐธรรมนูญการปกครองแผ่นดินได้ เมื่อทรงพระราชวิจารณ์ถี่ถ้วนทั่วกระบวนความแล้ว ทรงพระราชดำริเห็นสมควรพระราชทานพระบรมราชานุมัติ

จึ่งมีพระบรมราชโองการ ดำรัสเหนือเกล้าเหนือกระหม่อม สั่งให้ตรารัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม ประสิทธิ์ประสาทประกาศพระราชทานแก่ประชากรของพระองค์ให้ดำรงอิสสราธิปไตยโดยบริบูรณ์ ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป ขอให้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรของเรานี้ จงเป็นหลักที่สถาพรสถิตประดิษฐานสมรรถภาพอันประเสริฐ เป็นบ่อเกิดความผาสุกสันติคุณวิบูลราศี แก่อาณาประชาชนตลอดจำเนียรกาลประวัติ นำประเทศสยามบรรลุสรรพพิพัฒนชัยมงคล อเนกศุภผลสกลเกียรติยศมโหฬาร ขอให้พระบรมวงศานุวงศ์ และข้าราชการทหาร พลเรือนทวยอาณาประชาราษฎร จงมีความสมัครสโมสรเป็นเอกฉันท์ในอันที่จะรักษาปฏิบัติรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยามนี้ ให้ยืนยงอยู่คู่กับสยามรัฐราชสีมา เท่าตราบกัลปาวสานสมดั่งพระราชปณิธาน ทุกประการเทอญ"

การมีรัฐธรรมนูญใหม่ เป็นของขวัญของชาวไทย จึงมีงานเฉลิมฉลองกันอย่างเอิกเกริก แต่รัฐธรรมนูญฉบับถาวรแรกที่มี 68 มาตรา ก็มีเวลารับใช้บ้านเมืองได้ 13 ปี 4 เดือน 29 วัน ต้องถูกยกเลิกไปเมื่อวันที่ 9 พ.ค. 2489

ล่าสุด พ.ศ. 2560 ประเทศไทยมีรัฐธรรมนูญฉบับที่ 20 แล้วครับ