แก้ปัญหาสหกรณ์เสียที

เป็นปัญหาเรื้อรังยาวนานหลายปี กรณีของผู้บริหารสหกรณ์ออมทรัพย์ฉ้อโกงสหกรณ์โดยยักย้ายถ่ายเททรัพย์สินออกไปให้พรรคพวก สร้างความเสียหายให้กับสมาชิกสหกรณ์และผู้ฝากเงินจำนวนมาก ทั้งที่หน่วยงานกำกับดูแลสหกรณ์คือ กรมส่งเสริมสหกรณ์ ในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้มีผู้ตรวจบัญชีไปดูแลใกล้ชิด แต่ก็เกิดคำถามว่าทำไมจึงเกิดกรณีสหกรณ์มีปัญหาขาดสภาพคล่องและปล่อยปละละเลยให้ผู้บริหารฉ้อโกงสหกรณ์ไปเป็นมูลค่ามหาศาล

ตัวอย่างความเสียหายมหาศาลที่เกิดกับสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนคลองจั่น ได้สร้างผลกระทบไปถึงสหกรณ์ออมทรัพย์อื่นที่นำเงินมาฝากไว้ที่นี่ด้วย ทำให้เกิดแนวคิดที่จะให้แยกเอาการกำกับดูแลสหกรณ์ออมทรัพย์ไปไว้ที่กระทรวงการคลัง หรือธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เพราะถือว่าเป็นสถาบันการเงินที่สำคัญประเภทหนึ่งซึ่งมีผลกระทบต่อประชาชนจำนวนมาก แต่ทั้งสองหน่วยงานเองก็ไม่ยินดีที่จะรับเอาการกำกับดูแลสหกรณ์ออมทรัพย์มาดูแล เพราะไม่มีความเชี่ยวชาญและขาดบุคลากรที่จะมาจัดการ

ปัจจุบันสหกรณ์ออมทรัพย์ที่มีสินทรัพย์ 5,000 ล้านบาทขึ้นไปมี 134 แห่ง ซึ่งมีสินทรัพย์รวม 2 ล้านล้านบาท คิดเป็น 80% ของสินทรัพย์ของระบบสหกรณ์ทั้งประเทศ 2.5 ล้านล้านบาท โดยแบ่งเป็นสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน 1 แห่ง และสหกรณ์ออมทรัพย์ 133 แห่ง นี่ยังไม่นับสหกรณ์ออมทรัพย์ย่อยๆ อีกจำนวนมาก

ถ้านับรวมสหกรณ์ออมทรัพย์ทั้งระบบมีขนาดสินทรัพย์ใหญ่เป็น ลำดับที่ 3 รองจากธนาคารพาณิชย์และสถาบันการเงินเฉพาะกิจ และเป็นผู้ให้กู้แก่ภาคครัวเรือนถึง 15.3% ของสินเชื่อครัวเรือนทั้งหมด จึงถือว่าสหกรณ์ออมทรัพย์มีบทบาทและความสำคัญต่อระบบเศรษฐกิจและสังคมไทยมาก

หาก ธปท.รับเรื่องนี้ไปดูแลคงจะต้องเพิ่มบุคลากรจำนวนมาก ซึ่ง ธปท.ยืนยันว่าการดูแลสหกรณ์ออมทรัพย์ไม่ใช่พันธกิจของ ธปท.ที่จะต้องดูแลนโยบายการเงินและภาพรวมของเศรษฐกิจ ส่วนกระทรวงการคลังเองก็ไม่อยากจะเพิ่มงานให้ตัวเอง ซึ่งเป็นงานที่ไม่ง่ายอีกด้วย

เพื่อแก้ไขปัญหาไม่มีใครยอมดูแลสหกรณ์ออมทรัพย์ กรมส่งเสริมสหกรณ์ได้เสนอร่าง พ.ร.บ.ควบคุมการบริหารงานของสหกรณ์ออมทรัพย์และสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน จะมีการเสนอหน่วยงานใหม่ซึ่งจะเป็นองค์กรอิสระขึ้นกำกับสหกรณ์ออมทรัพย์ทั้งระบบ และคาดว่าจะยกร่างกฎหมายเสนอ ครม.เห็นชอบ โดยมีเป้าหมายให้เริ่มดำเนินการภายในปี 2561

ในเบื้องต้นรูปแบบก็คล้ายๆ กับการจัดตั้งสำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย (คปภ.) ที่จะมีตัวแทนกระทรวงการคลัง ธนาคารแห่งประเทศไทย นักวิชาการ เป็นผู้ออกกฎเกณฑ์กำกับและใช้กรมส่งเสริมสหกรณ์และกรมตรวจสอบบัญชีเป็นฝ่ายปฏิบัติการแทน มีคนจากหน่วยงานต่างๆ เข้ามาร่วมเป็นกรรมการ

การเสนอตั้งองค์กรอิสระขึ้นมาดูแลเป็นการผ่าทางตันที่ดี เหมือนการแยกเอาธุรกิจประกันภัยและประกันชีวิตมาให้ คปภ.ดูแล และให้อยู่ภายใต้สังกัดกระทรวงการคลังแทนที่จะอยู่ในการกำกับดูแลของกระทรวงพาณิชย์เหมือนในอดีต การมีองค์กรดูแลจะทำให้เกิดความคล่องตัวในการช่วยดูแลกำกับยกระดับการบริหารสหกรณ์ให้เป็นแบบมืออาชีพมากยิ่งขึ้น หากเกิดปัญหาก็จะตรวจพบได้เร็วทำให้ความเสียหายจำกัดวง ให้น้อยลงได้ n