Information Operation (1)

ปกาสิต ธนาวริทธิ์ ที่ปรึกษาองค์กร บริษัท เอสทีไอ คอนซัลติ้ง จำกัด

การเมืองไทยที่ผ่านมาได้มีพัฒนาการในการใช้สื่อต่างๆ เพื่อให้ได้กำลังมวลชนมาอยู่ฝ่ายตน ส่งผลให้มีการแบ่งฝ่ายในสังคมออกมาชัดเจน เหล่านี้เป็นผลมาจากความสามารถในการจัดการข่าวสารของฝ่ายต่างๆ โดยเฉพาะคู่ขัดแย้งทางการเมือง ปัจจัยหลักที่เป็นตัวส่งเสริมให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองที่รวดเร็วก็คือ เทคโนโลยีการสื่อสาร

ซึ่งตามที่ Alvin Toffler ได้ให้น้ำหนักไว้ว่า นับตั้งแต่การปฏิวัติเกษตรกรรม และการปฏิวัติอุตสาหกรรม การปฏิวัติครั้งที่ 3 คือการปฏิวัติทางด้านการสื่อสาร ซึ่งเป็นการปฏิวัติที่ส่งผลอย่างยิ่งต่อชีวิตของมนุษย์อย่างไม่เคยเป็นมาก่อน สำหรับสังคมไทยหากย้อนกลับไปเมื่อ 20 ปีก่อน (2540) คงจะเป็นการยากที่จะจินตนาการถึงชีวิตที่สามารถเข้าถึงเครือข่ายอินเทอร์เน็ตได้ตลอดเวลา ผ่านอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่ พกพาง่ายอย่างเช่น แท็บแล็ต และสมาร์ทโฟน

ความสามารถในการเข้าถึงความรู้ข้อมูล และข่าวสารจากทุกมุมของโลก ย่อมส่งผลต่อพฤติกรรม การตัดสินใจ และส่งผลต่อความเชื่อ ความคิดของมนุษย์ ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง ความเปลี่ยนแปลงของพฤติกรรมมนุษย์ในลักษณะดังกล่าว ถูกศึกษา และเกิดกระบวนการพัฒนาข่าวสารอยู่อย่างไม่จำกัด และกลายเป็นเครื่องมือในการชิงความได้เปรียบทางข่าวสาร ที่เรียกว่า การปฏิบัติการข่าวสาร (Information Operation : IO)

ในขณะที่ข้อมูลข่าวสาร และความรู้ในโลกอินเทอร์เน็ต มีทั้งเรื่องที่เป็นข้อเท็จจริง และเรื่องที่ผิดไปจากข้อเท็จจริงปะปนกันไป และที่สังเกตเห็นได้อีกอย่าง คือ แม้จะเป็นข้อมูลข่าวสารที่ผิดไปจากข้อเท็จจริง แต่กลับทำงานทางความคิดกับมนุษย์ได้ไม่แตกต่างไปจากข้อมูลที่ยืนอยู่บนฐานข้อเท็จจริง

อย่างในกรณีการอัดคลิปเล่าเรื่อง เปิดเผยข้อมูลเบื้องลึก เบื้องหลังของปรากฏการณ์ทางการเมือง โดยส่งผลให้มีคำที่เกิดขึ้นสืบเนื่อง เช่นคำว่า สงครามข้อมูลข่าวสาร (Information Warfare : IW) ซึ่งเป็นคำใหญ่และครอบคลุมสิ่งที่เรียกว่า การปฏิบัติการข่าวสาร (Information Operation : IO) อยู่ภายในนั้น

สงครามข่าวจึงมีความละเอียดอ่อนและล่อแหลมต่อสถานการณ์การเมือง มีการใช้ข้อมูลหรือข่าวลือเข้ามาสู่การยุยงปลุกปั่นกันทั้งสองฝ่าย การรับข้อมูลข่าวสารจึงเป็นการเลือกข้อมูลที่รักที่ชอบ ทำให้การคัดกรองหรือการตัดสินใจบางเรื่องถูกเบี่ยงเบนและขาดความรอบคอบ ส่งผลให้สถานการณ์ย่ำแย่ลง

ส่วนการสกัดกั้นค้นหาต้นตอเป็นไปได้ยาก หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงทำได้เพียงการตอบโต้ชี้แจงในประเด็นความผิดพลาดขึ้นเท่านั้น ถึงกระนั้นก็ยังไม่เป็นผลเพราะส่วนใหญ่เลือกเสพข่าวที่เป็นบวกกับฝ่ายตน

ในปี 2556 กรณีการชุมนุมของ กปปส.ได้ใช้การสื่อสารผ่านโลกออนไลน์เป็นหลัก และขณะเดียวกัน ฝ่ายรัฐบาลก็ได้ตอบโต้ผ่านทาง โซเชียลมีเดียเช่นกัน เพื่อสกัดกั้นไม่ให้ประชาชนเดินทางเข้าร่วมชุมนุมจนทำให้เกิดความวุ่นวาย

ส่วนหนึ่งของเป้าหมายเพื่อกันไม่ให้เกิดเหตุลุกลามไปสู่ความรุนแรง อีกด้านหนึ่งอาจทำให้ผู้ชุมนุมเกิดความหวาดกลัวไปด้วย ข่าวสารในลักษณะนี้ ที่อดีตเคยมีการนำมาใช้ในหลายสถานการณ์เป็นการ โยนเป้าเข้ากลางวงปืน จับทางกระสุนได้ยาก สงครามข่าวสารในสถานการณ์ตึงเครียดจึงถูกส่งเข้ามาในโซเชียลมีเดียเพื่อสร้างอารมณ์ร่วมอย่าง ต่อเนื่อง เป็นข่าวสารที่ถูกเสริมปั้นแต่งอย่างเป็นระบบ สร้างความ น่าเชื่อถือผ่านเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น โดยอาศัยเทคโนโลยีการสื่อสาร สมัยใหม่