ซาอุฯ ปูพรมรับการเปลี่ยนแปลง

นันทิยา วรเพชรายุทธ

ถ้าจะมีข่าวอะไรที่ใหญ่ยิ่งกว่าการเปิดฉากเดินทางเยือน 5 ชาติเอเชียของผู้นำสหรัฐเมื่อวานนี้ ก็คงมีแค่ความเคลื่อนไหวใน "ซาอุดิอาระเบีย" เท่านั้น และอาจเรียกได้ว่าเป็นข่าวใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่มีการเปลี่ยนตัวมกุฎราชกุมารเมื่อเดือน มิ.ย.ที่ผ่านมาเลยทีเดียว

เมื่อวันเสาร์ที่ 4 พ.ย. มกุฎราชกุมารเจ้าชาย "โมฮัมเหม็ด บิน ซัลมาน" เพิ่งประกาศแต่งตั้งคณะกรรมการ ต่อต้านการคอร์รัปชั่น ซึ่งมีอำนาจครอบจักรวาลชนิดที่แทบไม่มีคณะกรรมการคอร์รัปชั่นประเทศไหนสู้ได้ เช่น การออกหมายจับ การห้ามเดินทาง การสั่งอายัดบัญชีธนาคาร และการห้ามถ่ายโอนทรัพย์สินอื่นๆ ที่แปลงเป็น เงินได้ง่าย

เพียงไม่กี่ชั่วโมงหลังการแต่งตั้ง คณะกรรมการชุดนี้ก็เริ่มทำหน้าที่ทันที โดยเข้าจับกุมเจ้าชาย 11 พระองค์ รัฐมนตรี 4 คน และอดีตรัฐมนตรีอีกหลายสิบคน ซึ่งนักวิเคราะห์ระบุว่า อาจเป็นการกวาดล้างครั้งใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีมาในซาอุฯ

รายงานข่าวท้องถิ่นระบุว่า มีการสั่งปิดโซนพื้นที่เครื่องบินส่วนตัวตามสนามบินต่างๆ เพื่อป้องกันการหนีออกนอกประเทศ และมีการเคลียร์คน ที่โรงแรม 5 ดาว ริตซ์ คาร์ลตัน โดยคาดว่าเพื่อใช้เป็นที่ควบคุมตัวผู้ต้องสงสัยเหล่านี้ที่ส่วนใหญ่ล้วนแต่เป็น เชื้อพระวงศ์ ซึ่งยังรวมถึงเจ้าชายอัลวาลีด บิน ทาลาล มหาเศรษฐีอันดับ 45 ของโลก โดยทั้งหมดนี้ถูกกล่าวหาว่าพัวพันการคอร์รัปชั่นเงินหลวงในสมัยน้ำท่วมใหญ่เมืองเจดดาห์ เมื่อปี 2009 และการรับมือโรคเมอร์สเมื่อไม่กี่ปีก่อน

ความเคลื่อนไหวดังกล่าวยังมีขึ้นตามมาไม่กี่ชั่วโมงหลังจากที่เพิ่งมีการปลดรัฐมนตรีเศรษฐกิจ และปลดเบอร์ 3 ในประเทศอย่างเจ้าชายมิเทบ บิน อับดุลเลาะห์ พระราชโอรสของกษัตริย์พระองค์ก่อน และยังเป็นผู้คุมกอง กำลังป้องกันประเทศออกจากตำแหน่ง

บรรดานักวิเคราะห์ต่างประเทศมองเรื่องนี้ว่าเป็นการก้าวข้ามเรื่องคอร์รัปชั่นไปหลายขั้นเลยทีเดียว จริงอยู่ว่าซาอุฯ ได้ชื่อว่ามีปัญหาการทุจริตมากที่สุดแห่งหนึ่ง แต่ส่วนหนึ่งก็เพราะการไม่มีเส้นแบ่งที่ชัดเจนมากพอในเรื่องการใช้เงินของผู้มีอำนาจ เรื่องนี้จึงถูกมองว่าเป็นการกระชับอำนาจปูทางสู่อนาคตของเบอร์ 2 โดยตรงมากกว่า ในประเทศที่มีเจ้าหญิง-เจ้าชายมากถึงราว 1.5 หมื่นพระองค์

มกุฎราชกุมารโมฮัมเหม็ด ซึ่งยังเป็นรัฐมนตรีกลาโหมด้วยนั้น เพิ่งได้รับการแต่งตั้งขยับจากเบอร์ 3 ขึ้นเป็นเบอร์ 2 เมื่อเดือน มิ.ย.ที่ผ่านมา ทำให้ปัจจุบันสามารถกุมกำลังพลต่างๆ แทบจะเบ็ดเสร็จทั้งกลาโหม มหาดไทย และกองกำลังป้องกันตนเอง ซึ่งเจ้าชายวัย 32 ปี พระองค์นี้ ถือเป็นสายเหยี่ยวด้านการเมืองที่ทำให้ทั้งภูมิภาคตึงเครียดขึ้น ทั้งในเยเมน กาตาร์ และล่าสุดในเลบานอน แต่ขณะเดียวกันก็เป็นคนรุ่นใหม่ที่ประกาศจะพลิกฟื้นอนาคตเศรษฐกิจประเทศครั้งใหญ่กับยุทธศาสตร์ซาอุดิฯ 2030 และ ยังเพิ่งเรียกเสียงฮือฮาไปทั่วโลกกับการประกาศจะให้ซาอุฯ กลับมาเป็นประเทศมุสลิมสายกลางด้วย

เพราะยุคสมัยใหม่ของอินเทอร์เน็ตที่ทำให้โลกนี้เปลี่ยนไป พร้อมการเข้ามาของเทคโนโลยีใหม่ที่จะค่อยๆ ลดความสำคัญของน้ำมันลง กำลังเป็นความท้าทายครั้งใหญ่ที่โลกอาหรับต้องเร่งปรับตัวรับการพลิกโฉมในอีกไม่นานนี้