วิวัฒนาการของคลาวด์

ดร.พนิตา พงษ์ไพบูลย์ ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค)

เทคโนโลยีคลาวด์หรือคลาวด์คอมพิวติ้ง (Cloud Computing) เริ่มถูกพูดถึงเมื่อ 10 ปีที่แล้ว และก้าวผ่านช่วงเวลาแห่งความคาดหวัง ความสับสน มาจนถึงปัจจุบันกลายเป็นเทคโนโลยีที่ถูกใช้อย่างกว้างขวางทั้งในระดับผู้บริโภครายย่อยและระดับองค์กร Killer Application หรือตัวกระตุ้นในเกิดการใช้คลาวด์อย่างแพร่หลาย ได้แก่ บริการฝากไฟล์ เก็บไฟล์ข้อมูลอย่าง icloud หรือ Dropbox ที่อนุญาตให้ผู้ใช้บริการเก็บไฟล์ รูปภาพ เพลงสำรองไว้บนเซิร์ฟเวอร์ของผู้ให้บริการ

ดังนั้นเวลาพูดถึงคำว่าคลาวด์ คนทั่วไปจึงมักนึกถึงแต่คลาวด์ที่ใช้เก็บข้อมูล แต่ความจริงแล้วเทคโนโลยีคลาวด์มีความหมายกว้างกว่านั้น มันคือบริการใดๆ ที่จัดสรรทรัพยากรให้ผู้ใช้ใช้งานร่วมกัน โดยผู้ใช้ไม่จำเป็นต้องรู้ว่าทรัพยากรที่ตนใช้อยู่นั้นตั้งอยู่ที่ใด มีการหลอมรวมทรัพยากรให้ดูเหมือนมาจากแหล่งเดียวกัน แม้ในความจริงทรัพยากรนั้นๆ อาจติดตั้งอยู่ต่างศูนย์ข้อมูล ต่างเมืองหรือต่างประเทศก็ได้ แนวคิดการเรียกชื่อว่าคลาวด์หรือกลุ่มเมฆคงมาจากความคลุมเครือของแหล่งหรือต้นทางของทรัพยากรที่ให้บริการนั่นเอง

ทรัพยากรนี้เป็นได้ตั้งแต่ทรัพยากรประมวลผล เช่น เดิมเวลานักวิจัยจะทำงานที่ต้องใช้กำลังประมวลผลสูงต้องเขียนโปรแกรมและกระจายงานไปยังคอมพิวเตอร์แต่ละเครื่องเอง ต้องระบุว่าโปรแกรมนี้จะกระจายไปรันกี่เครื่อง แต่เมื่อใช้คลาวด์สมัยใหม่ นักวิจัยแค่ระบุว่าต้องการหน่วยประมวลผลแรงแค่ไหน ไม่จำเป็นต้องรู้ว่าเบื้องหลังแล้วงานที่ส่งไปนั้นไปรันที่คอมพิวเตอร์หรือเซิร์ฟเวอร์ไหนบ้าง หรือในกรณีทรัพยากรดิสก์ ในบริการฝากไฟล์ผู้ใช้ไม่จำเป็นต้องรู้ว่าไฟล์ของตนนั้นวางอยู่ที่ดิสก์ไหนเซิร์ฟเวอร์ใด ไฟล์รูปภาพดูเหมือนอยู่บนฮาร์ดดิสก์เดียวกันหมด แต่ความจริงอาจถูกจัดเก็บอยู่หลายฮาร์ดดิสก์ ในหลายศูนย์ข้อมูลก็ได้ ข้อนี้เป็นความแตกต่างจากบริการแบ่งปันไฟล์ด้วย FTP (File Transfer Protocol) ที่ผู้ใช้ต้องรู้หมายเลขของเซิร์ฟเวอร์สำหรับเก็บไฟล์

นอกเหนือจากนี้ ทรัพยากรคลาวด์ ยังหมายรวมถึงสิ่งที่จับต้องไม่ได้ เช่น ซอฟต์แวร์ต่างๆ ที่แต่เดิมต้องซื้อไลเซนส์มาติดตั้งบนคอมพิวเตอร์แต่ละเครื่อง เช่น ซอฟต์แวร์บัญชี ซอฟต์แวร์พิมพ์งาน เมื่อนำแนวคิดของคลาวด์มาประยุกต์ ผู้ใช้แต่ละรายไม่จำเป็นต้องติดตั้งซอฟต์แวร์บนเครื่องของตัวเอง แต่ใช้บริการซอฟต์แวร์บนคลาวด์ที่เรียกว่า Software-as-a-service แทน เช่น ใช้ Office 365 เพื่อแก้ไขพิมพ์งานได้เหมือน Microsoft Office แต่ทำบนคอมพิวเตอร์ใดก็ได้ โดยจ่ายค่าบริการรายเดือนแทนการซื้อไลเซนส์

เงื่อนไขที่สำคัญของการใช้คลาวด์ คือผู้ใช้ต้องมีช่องทางเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตความเร็วสูง และนี่อาจเป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้สัดส่วนการใช้คลาวด์ในประเทศไทยยังค่อนข้างต่ำ

อีกเงื่อนไขสำคัญคือความปลอดภัยและความเป็นส่วนตัวของข้อมูล ซึ่งแม้จะมีมาตรฐานระดับโลก เช่น ISO 27001 และ ISO 20000 รับรองอยู่ แต่หลายองค์กรยังมีความกังวลเรื่องการประมวลผลหรือเก็บข้อมูลภายนอกบริษัท ส่งผลให้เกิดบริการคลาวด์ส่วนตัว (Private Cloud) หรือการยกคลาวด์มาวางไว้ในศูนย์ข้อมูลของบริษัทเอง แม้ว่าวิธีนี้จะตอบโจทย์เรื่องความเป็นส่วนตัวของข้อมูล แต่คุณค่าเดิมของคลาวด์ในแง่การแบ่งปันทรัพยากรหายไปและภาระในการดูแลระบบทางกายภาพ ยังคงอยู่

เทคโนโลยีคลาวด์ผ่านร้อนผ่านหนาวมามาก และคาดว่าจะยังคงอยู่ไปอีกนาน โดยเฉพาะในปัจจุบันที่เป็นยุคข้อมูลครองโลก คลาวด์จะถูกวิวัฒนาการต่อไปจาก Public Cloud ไป Private Cloud และจะไปสู่ Hybrid Cloud หรือการเชื่อมโยงกันระหว่าง Private Cloud กับ Public Cloud มากกว่าหนึ่งแห่ง Hybrid Cloud จะมีประโยชน์อย่างไรบ้าง โปรดติดตามตอนต่อไป n