มนุษย์อุโมงค์

ถาวร หลีกภัย

นักธรณีวิทยาอีกคนที่ได้เข้ามาช่วยงานของผมดังที่ได้เอ่ยชื่อในตอนที่ผ่านมาแล้วก็คือ คุณชาญวิทย์ เปรมกมล คนหนุ่มไฟแรงและเป็นนักทำกิจกรรมจากคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

คุณชาญวิทย์ อยากศึกษาเก็บรายละเอียดของแหล่งแร่ จึงได้รับ มอบหมายให้ทำงานติดตาม สายแร่ฟลูออไรด์ในอุโมงค์ที่เขาใบลานโดยเฉพาะ

เมื่ออุโมงค์ที่เขาใบลานมีถึง 5 อุโมงค์ ตามระดับความลึกที่ต่างกัน ซึ่งคุณชาญวิทย์จะต้องทำบันทึกประจำวันเอาไว้ทุกแห่งว่าสายแร่ มีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร และถ้าสายแร่หายไปจะต้องตามไปทาง ทิศใด เพราะหากตามไม่ถูกทางนอกจากจะเสียเวลาในการผลิตแล้วยังเป็นการเพิ่มต้นทุนให้สูงขึ้นด้วย ดังนั้นคุณชาญวิทย์จึงต้องเข้าไปภายในอุโมงค์บ่อย ทำงานอยู่ในอุโมงค์ จะเรียกว่าเป็นมนุษย์อุโมงค์ก็ไม่น่าจะผิดนัก

การทำเหมืองอุโมงค์ ที่เขาใบลานในเวลานั้น ก็อย่างที่ผมเคยว่าไว้ว่า ยังเป็นเรื่องแปลกใหม่สำหรับเมืองไทย จึงเป็นเรื่องน่าศึกษายิ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งนักธรณีวิทยายังเป็นงานน่าตื่นเต้นทั้งในการทำเหมืองและการติดตามสายแร่

ในปี พ.ศ. 2517 ทางเหมืองจึงได้มีโอกาสต้อนรับนิสิตภาควิชาธรณีวิทยาจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยการนำของอาจารย์ไสว สุนทโรวาท อดีตนักเรียนมัธยมปลายของประเทศที่สอบได้อันดับหนึ่ง อาจารย์ไสว แม้ว่าจะไม่เคยสอนผมในห้องเรียน ผมกับอาจารย์ไสวก็คุ้นเคยกันดี รู้จักกันดีมาก่อนแล้ว

ด้วยเหตุนี้ในวันหนึ่งเมื่อผมพาอาจารย์ไสวไปชมเหมืองบนเขา ใบลาน ผมจึงได้ชี้มือลงไปในป่าอันกว้างใหญ่ไพศาลที่อยู่เบื้องล่างพร้อมกับกล้าบอกกับอาจารย์ว่า

"อาจารย์มาชมเหมืองได้แค่นี้นะครับ ถ้าไปเลยเขตเหมืองพวกในป่าพวก ผกค. จะมาต้อนรับแทน" ผมพูดเช่นนี้ก็เป็นเพราะเหตุการณ์จากที่คุณวัชระ สุขเกษม เคยถูก ผกค.คุมตัวไว้ดังที่ได้เล่ามาแล้ว

ในยามว่างในเหมืองเมื่อพวกเรานักธรณีวิทยาได้มาอยู่พร้อมหน้ากันก็มักจะปรับทุกข์และระบายใจแก่กันถึงความยากลำบากความไม่มั่นคงในอาชีพ ในการทำงานที่เต็มไปด้วยอันตรายร้อยแปดในการออกสำรวจพื้นที่ ยิ่งโดยเฉพาะพื้นที่ที่อยู่ภายใต้อิทธิพลของพวก ผกค. หรือว่าผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์ในขณะนั้น "ชีวิตบัดซบ" มักเป็นคำพูดที่ผมได้ยินบ่อยในวงการสนทนา

นับเป็นการสะท้อนถึงความตกต่ำของนักธรณีวิทยาไทยที่ทำงานในภาคเอกชนในเวลานั้นได้อย่างชัดเจน

ขอบอกว่า ในการรับสมัครนักธรณีวิทยาเข้าทำงานในบริษัทนี้ ที่ผมเป็นคนคัดเลือกด้วยตัวเองนั้น มีหลายท่านที่มีความสามารถสูง แต่ผมไม่สามารถรับเข้าทำงานได้ เพราะตำแหน่งมีจำกัด และผมถือว่าโชคดีที่ท่านเหล่านั้นไม่ได้มาร่วมงานกับผมที่หาความแน่นอนของอนาคตไม่ได้เลย มีผู้ที่ได้ไปรับราชการและประสบความสำเร็จในหน้าที่การงานจนมีชื่อเสียงอยู่ในสังคมทุกวันนี้ก็หลายท่าน

การทำงานของนักธรณีวิทยาในภาคเอกชนในช่วงเวลายุคของ ผมนั้นต้องถือว่าจำกัดมาก นับว่าแตกต่างจากยุคปัจจุบันอย่างสิ้นเชิง งานของนักธรณีวิทยาในยุคปัจจุบันนี้แตกแขนงสาขาไปได้มาก และไม่ได้จำกัดเฉพาะพื้นที่ภายในประเทศไทยอีกแล้ว หากได้ขยาย ขอบเขตเปิดโอกาสกว้างไกลไปยังต่างประเทศด้วย โดยเฉพาะ อย่างยิ่งในด้านพลังงาน 15 ต.ค. 2551 จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ลงนามในบันทึกความร่วมมือกับบริษัท เชฟรอนประเทศไทยสำรวจและผลิต บริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม ในการจัดตั้งหลักสูตร มหาบัณฑิตธรณีศาสตร์ปิโตรเลียมขึ้น จะถือว่าเป็นยุคทองของนักธรณีวิทยาไทยก็คงจะไม่เกินจริง

อ้อเกือบลืมบอกไป คุณชาญวิทย์ เปรมกมล "มนุษย์อุโมงค์" ไม่ได้เป็นโรค Silicosis อย่างที่กลัวกัน คุณชาญวิทย์ปลอดภัยดี n