ชีวิต ธรรมศาสตร์ ตลาดวิชา

ผมโชคดีที่ได้เข้าเรียน คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ สมัยเป็นตลาดวิชาไม่ต้องสอบเข้า รุ่น 2502 จึงมีเพื่อนร่วมรุ่น 3,000 คน แต่จบภายใน 4 ปี พ.ศ. 2506 มีเพื่อนประมาณ 500 คนเท่านั้น ที่เหลือจบกันตามๆ มา คือภายใน 8 ปี ตามอายุความให้เรียน ปัจจุบัน นิติ (มธ.) 2502 เหลืออยู่พันกว่าคน และผมเป็นประธานรุ่น

เพื่อนสนิทผม 2 คน วาที อรุโณทอง และชลอ มงคลร้อย ได้ร่วมกันทำโน้ตย่อคำบรรยายของอาจารย์สมัยนั้น อาจารย์ไม่พิมพ์คำบรรยาย ส่วนมหาวิทยาลัยก็ไม่ได้จัดทำ นักศึกษาต้องทำกันเอง

นอกจากคำบรรยายแล้ว พวกผมจะศึกษาล่วงหน้า และเมื่อเปิดเทอมภาคแรกก็จะออก “โน้ตย่อ” กลางๆ เทอม จะนำข้อสอบเก่าๆ มาเฉลย เป็นคำถาม คำตอบ ปลายเทอมใกล้สอบจะออกชีตเก็งข้อสอบ แบบถามตอบ โน้ตย่อ หรือชีต จะขายเล่มบาท สองบาท พวกผมมีรายได้พิเศษตั้งแต่เป็นนักศึกษา

ผมเรียนธรรมศาสตร์ปีแรกเสียค่าเรียน 40 บาท ปีต่อมามหาวิทยาลัยขึ้นค่าเรียนเป็น 400 บาท นักศึกษาติดโปสเตอร์ชุมนุมคัดค้าน ผมคิดว่า 400 บาท ไม่แพง สมัยนั้นคนเรียนธรรมศาสตร์จะเป็นคนทำงานแล้ว รับราชการแล้วก็มี เอกชนก็มี เป็นพวกตั้งใจเรียน แตกต่างจากสมัยนี้ ตั้งใจเรียนเองก็มี พ่อแม่บังคับก็มี การใฝ่รู้จึงต่างกัน สรุปว่าผมจบธรรมศาสตร์เสียค่าเล่าเรียน 4 ปี 1,240 บาท แต่หลังขึ้นค่าเล่าเรียนก็มีการปรับปรุงห้องสมุดดีขึ้นจึงเป็นประโยชน์

ผมทำงานหนักตั้งแต่เด็ก ตอนเรียนธรรมศาสตร์ผมเลี้ยงไก่ไข่พันตัว ตอนเช้าให้อาหารไก่ เก็บไข่ไก่ แล้วไปเรียน ตอนเย็นกลับมาดูแลต่อ และนอนในเล้าไก่ วันเสาร์ไปซื้ออาหารไก่ มีรำข้าว ปลายข้าว จากโรงสี รางโพธิ์ วันอาทิตย์เอาไข่ไปส่งที่ร้านเสรีวัฒน์ สะพานหัน

ร้านเสรีวัฒน์ ขายอุปกรณ์ เครื่องครัว เครื่องทำขนมเค้ก เป็นร้านโกรเซอรี่ ทันสมัยยุคนั้น ลูกค้าล้วนมีสตางค์ กระเป๋าหนัก ผมนั่งคิดว่าผมจะขายไข่ไก่ให้สูงกว่าราคาตลาดได้อย่างไร ผมตั้งชื่อฟาร์มไก่ว่า “ฟาร์มมณี” ทำตรายางประทับบนไข่ทุกฟอง ขายราคาสูงขึ้นฟองละ 10 สตางค์ เพื่อประกันคุณภาพไข่ไก่สดทุกฟอง ผมเป็นรายแรกที่ใช้กลยุทธ์การตลาดแบบ ประทับตราไข่ไก่ เมื่อ 58 ปีก่อน เป็นการล้ำยุคสมัย

ชีวิตผมผูกพันกับธรรมศาสตร์มาตลอด อยู่สมาคมธรรมศาสตร์ เคยดำรงตำแหน่งอุปนายก เคยเป็นนายกสมาคมนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ผมร่วมงานวันสถาปนามหาวิทยาลัย วันธรรมศาสตร์ วันนิติศาสตร์รำลึก วันปรีดี พนมยงค์ วันสัญญา ธรรมศักดิ์ ทำบุญรำลึกศาสตราจารย์ จิตติ ติงศภัทิย์ ฯลฯ

เรารักธรรมศาสตร์ เพราะธรรมศาสตร์ สอนให้เรารักประชาชน

ธรรมศาสตร์ทำให้เราเป็นตัวตนของ สัก กอแสงเรือง ในทุกวันนี้ โชคดีที่มีธรรมศาสตร์