ขาดแคลนไกด์ไทย

ดร.รุจิระ บุนนาคกรรมการผู้จัดการMarut Bunnag International Law [email protected] Twitter : @RujiraBunnag

มัคคุเทศก์เถื่อนหรือไกด์เถื่อน ซึ่งเป็นไกด์ต่างชาติกลับมาเป็นข่าวอีกครั้งหนึ่ง หลังจากที่สมาพันธ์สมาคมมัคคุเทศก์เตรียมยื่นหนังสือเพื่อเรียกร้องให้รัฐบาลแก้ไขปัญหามัคคุเทศก์เถื่อน หรือไกด์ต่างชาติเข้ามาแย่งอาชีพไกด์ไทย รวมทั้งบริษัทนำเที่ยวที่พานักท่องเที่ยวไปซื้อสินค้าในร้านค้าเครือข่ายของตน ทำให้เงินรายได้จากนักท่องเที่ยวย้อนกลับไปยังประเทศของตน

สืบเนื่องจากในระยะหลังไกด์ต่างชาติเข้ามามีบทบาทในการนำเที่ยว ในประเทศไทย ประกอบกับปัญหาต่างชาติเข้ามาประกอบธุรกิจท่องเที่ยว ในไทยโดยใช้คนไทยเป็นตัวแทน หรือนอมินี ในการจดทะเบียนจัดตั้งบริษัท จึงทำให้เกิดไกด์ต่างชาติจำนวนมากเข้ามาแย่งอาชีพไกด์ไทย เช่น คดีทัวร์ศูนย์เหรียญ ที่ถูกพนักงานอัยการดำเนินคดีในความผิดฐานร่วมกัน เป็นอั้งยี่ ร่วมกันประกอบธุรกิจนำเที่ยวโดยไม่ได้รับค่าบริการ เป็นต้น

สำหรับไกด์เถื่อนหรือไกด์ต่างชาติจะจ้างไกด์ไทยที่มีบัตรหรือใบอนุญาตถูกต้องทำงานควบคู่กันไป ไกด์กลุ่มนี้จะได้เปรียบเรื่องภาษาจึงทำให้ได้กำไรมากกว่า ซึ่งความแตกต่างนั้นคือไกด์ไทยเป็นคนไทย ส่วนไกด์เถื่อนเป็นชาวต่างชาติ สถานที่ทำงานเป็นแหล่งเดียวกันไปพร้อมกัน อาจกลมกลืนกันจนแยกไม่ออกว่าเป็นไกด์ไทยหรือไกด์ต่างชาติ

ในเรื่องไกด์เถื่อนหรือไกด์ต่างชาติ โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ได้ออกมายืนยันว่า รัฐบาลไม่มีนโยบายให้คนต่างชาติมาเป็นมัคคุเทศก์ในประเทศไทย เพราะอาชีพมัคคุเทศก์เป็นหนึ่งในอาชีพที่สงวนไว้สำหรับคนไทย การออกมายืนยันของโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ถือเป็นเรื่องที่ดี แต่ในทางปฏิบัติในยุคปัจจุบันนี้หลายๆ อาชีพแม้จะเป็นอาชีพสงวนไว้ให้กับคนไทย แต่ต่างชาติยังดำเนินและประกอบธุรกิจได้โดยไม่กลัวผิดกฎหมาย

ปัญหาของไกด์ไทย คือไม่มีความเชี่ยวชาญในด้านภาษาเฉพาะอย่างเพียงพอ ส่วนมากไกด์ไทยจะพูดภาษาต่างประเทศได้แต่ภาษาอังกฤษ ส่วนภาษาอื่นๆ เช่น จีน เกาหลี เวียดนาม รัสเซีย สเปน มีน้อยมากหรือแทบจะไม่มีเลย แต่ปัจจุบันไกด์ไทยได้ปรับตัวเรียนรู้ภาษาอื่นๆ มากขึ้น

ปัญหาขาดแคลนไกด์ไทยเป็นปัญหาที่เรื้อรังมานาน ข้อมูลล่าสุดเมื่อวันที่ 30 มิ.ย. 2560 มีไกด์ไทยที่ขึ้นทะเบียนกับกรมการท่องเที่ยวทั้งสิ้น 70,655 คน ซึ่งในจำนวนนี้เป็นกลุ่มที่ใช้ภาษาอังกฤษเป็นหลักมากที่สุด รองลงมาคือ จีนและญี่ปุ่น

จากข้อมูลดังกล่าวข้างต้น จำนวนไกด์ไทยยังมีปริมาณไม่เพียงพอต่อกลุ่มนักท่องเที่ยวที่เดินทางมายังประเทศไทยปีละหลายล้านคน เพราะหน่วยงานของรัฐคือกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาเน้นให้ความสำคัญกับยอดนักท่องเที่ยว บางครั้งนักท่องเที่ยวเข้ามามากเกินไป จนสร้างปัญหาให้กับคนไทยตามสถานที่คนไทยเคารพบูชา หรือแม้กระทั่งบางครั้งกลุ่มนักท่องเที่ยวบางประเทศไม่ยอมเข้าคิวต่อแถวเวลาซื้อของในร้านสะดวกซื้อ และพูดจากันเสียงดัง

อย่างไรก็ตาม ปัญหาขาดแคลนไกด์ไทยซึ่งตอนนี้ สมาคมไทยธุรกิจการท่องเที่ยว (แอตต้า) กับสมาคมมัคคุเทศก์ กำลังแก้ปัญหาโดยการนำไกด์เจ้าของภาษามาทำการฝึกสอนไกด์ไทย โดยเฉพาะภาษาจีน เกาหลีใต้ เวียดนาม และรัสเซีย ซึ่งที่ว่าน่าจะเป็นแนวทางที่ช่วยแก้ไขปัญหาได้ในระดับหนึ่ง แต่ขึ้นอยู่กับว่าไกด์ไทยจะมีพัฒนาการและเรียนรู้ ได้เร็วแค่ไหนเช่นกัน

เหตุใดไกด์ไทยจึงอ่อนด้านภาษาต่างชาติ อาจเป็นเพราะส่วนหนึ่งเราไม่ได้ปรับตัวเข้ากับความเปลี่ยนแปลงของโลกให้ทัน การเชื่อมต่อโลก ในปัจจุบันสามารถเข้าถึงกันหมดได้ทุกชาติต่างเปิดเสรีทางการค้า รวมถึง ด้านการท่องเที่ยวด้วย และนิสัยของคนไทยส่วนหนึ่งไม่ค่อยยอมรับความเปลี่ยนแปลง

ไกด์เถื่อนหรือไกด์ต่างชาติ ได้สร้างความเสียหายให้แก่ภาพลักษณ์การท่องเที่ยวของไทย เพราะไม่เข้าใจในประเพณีและวัฒนธรรมของไทยอย่างเพียงพอ ซึ่งนับวันไกด์ต่างชาติยิ่งเพิ่มมากขึ้นทุกวัน หากจัดการแก้ไขอย่างจริงจัง และหากจะสนับสนุนหรือส่งเสริมให้ขึ้นทะเบียนไกด์ต่างชาติได้ถูกกฎหมาย เป็นเรื่องที่ไม่สมควรอย่างแน่นอน เพราะอาชีพไกด์ต้องเข้าใจประเพณีและวัฒนธรรมของชาตินั้นๆ หากไปแนะนำหรือกระทำในสิ่งไม่สมควรย่อมเกิดความเสียหายแก่ประเทศ

การขาดแคลนไกด์ไทย จึงเป็นปัญหาที่รัฐบาลควรยื่นมือเข้ามาแก้ไขอย่างจริงจังและไม่ใช่เพียงแต่สนับสนุนด้านการท่องเที่ยวเพียงอย่างเดียว และปัญหานอกจากการขาดแคลนไกด์ไทยแล้วยังมีเรื่องการ บริการจัดการอีก ยิ่งบางครั้งทัวร์นักท่องเที่ยวลงทีละหลายทัวร์ตามสถานที่ท่องเที่ยว จะเกิดความวุ่นวายมาก เพราะนอกจากคนไทยส่วนมากจะไม่ค่อยสื่อสารภาษาต่างชาติได้แล้ว นักท่องเที่ยวต่างชาติที่มาท่องเที่ยวเองยังพูดภาษาอังกฤษซึ่งเป็นภาษาสากลไม่ได้ด้วย ทำให้ยากต่อการสื่อสารระหว่างกัน

หากจะเปรียบเทียบกับเพื่อนบ้านบางประเทศ อย่างเช่น ประเทศกัมพูชา จะเห็นว่าไกด์ชาวกัมพูชาที่พานักท่องเที่ยวชมนครวัด จะสามารถพูดภาษาต่างประเทศแปลกๆ ได้หลายภาษา ที่น่าจะหาได้ยากสำหรับไกด์ไทย ซึ่งล้วนแต่มาจากความอุตสาหะพยายามในการเล่าเรียนภาษาต่างๆ จึงกลายเป็นจุดอ่อนที่ทำให้ไกด์ต่างชาติเข้ามาแบ่งงาน

ในอนาคตอันใกล้นี้ได้แต่หวังว่า การท่องเที่ยวของไทยกับไกด์ไทยต้องเดินไปควบคู่และสมดุลกับจำนวนนักท่องเที่ยวที่เพิ่มมากขึ้นในแต่ละปีและไกด์ไทยต้องมีคุณภาพอย่าให้ไกด์ต่างชาติเข้ามาแย่งอาชีพ ที่เป็นอาชีพสงวนของคนไทยที่ถือกำเนิดโดยสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ซึ่งท่านได้หวงแหนอาชีพนี้ไว้ให้ลูกหลานชาวไทยได้ทำมาหากินกันสืบไป