เศรษฐกิจโตแต่รายได้แรงงานไม่ขยับ

ธนาคารแห่งประเทศไทย

ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ได้ทำการศึกษาเรื่องเศรษฐกิจกระจายตัวมากขึ้นหรือไม่ ในมุมมองตลาดแรงงานซึ่งในช่วงที่ผ่านมา เศรษฐกิจไทยเติบโตต่อเนื่องตามการขยายตัวของเศรษฐกิจโลกที่เข้มแข็งมากขึ้น ผลดีดังกล่าวได้ทยอยส่งผ่านมายังตลาดแรงงานไทย

โดยในช่วง 7 เดือนแรกของปี 2560 (ม.ค.-ก.ค.) แม้ว่าการจ้างงานของแรงงานนอกภาคเกษตรในภาพรวมจะยังทรงตัว แต่การจ้างงานปรับ เพิ่มขึ้นในบางธุรกิจที่ได้รับผลดีจากการส่งออกและการท่องเที่ยว ได้แก่ การขนส่ง โรงแรมและภัตตาคาร อาหารแปรรูป ยางและพลาสติก

โดยเริ่มเห็นสัญญาณการจ้างงานที่เพิ่มขึ้นกระจายไปในกลุ่มธุรกิจ ขนาดใหญ่และขนาดเล็กมากขึ้น หลังจากที่เห็นสัญญาณการจ้างงานของธุรกิจขนาดกลางขยายตัวดีตั้งแต่ช่วงต้นปี (ภาพ 2)

นอกจากผลดีด้านเศรษฐกิจที่ส่งผ่านมายังตลาดแรงงานในมิติของการจ้างงานแล้ว การเติบโตทางเศรษฐกิจจะมีคุณภาพมากน้อยเพียงใด ยังจำเป็นต้องพิจารณาในมิติของการ กระจายรายได้ของแรงงานด้วย

บทความนี้ได้ทำการวิเคราะห์ผลของการเติบโตทางเศรษฐกิจว่าเป็นไปอย่างทั่วถึงหรือไม่ โดยประเมินจาก (1) การกระจายรายได้ของลูกจ้างนอกภาคเกษตรจากเครื่องชี้สัมประสิทธิ์ Gini (Gini Coefficient) สะท้อนการ กระจายรายได้ โดยมีค่าตั้งแต่ 0 ถึง 1 หากมีค่าปรับลดลงหรือเข้าใกล้ 0 หมายถึง กลุ่มคนรายได้น้อยมีส่วนแบ่งในรายได้รวมของประเทศเพิ่มขึ้น ทำให้คนมีรายได้ใกล้เคียงกันมากขึ้น หรือคนมีการกระจายรายได้ที่ดีขึ้นจำแนกตามขนาดธุรกิจ และ (2) การจ้างงานนอกภาคเกษตรจำแนกตามระดับรายได้ของลูกจ้าง พบว่า

(1) การกระจายรายได้ของลูกจ้างนอกภาคเกษตรในภาพรวม ยังไม่ปรับดีขึ้น โดยเฉพาะลูกจ้างในกลุ่มธุรกิจขนาดเล็ก แต่เริ่มเห็นสัญญาณที่ดีขึ้นในลูกจ้างของกลุ่มธุรกิจขนาดใหญ่และขนาดกลางสะท้อนจากค่าสัมประสิทธิ์ Gini ของลูกจ้างนอก ภาคเกษตรโดยรวมที่ยังทรงตัวในช่วงครึ่งแรกของปี (ภาพที่ 3)

อย่างไรก็ดี เมื่อพิจารณาแยกตามขนาดธุรกิจ พบว่าการกระจายรายได้ของลูกจ้างนอกภาคเกษตรในกลุ่มธุรกิจขนาดใหญ่และขนาดกลางเริ่มดีขึ้น ต่างจากการกระจายรายได้ของลูกจ้างในกลุ่มธุรกิจขนาดเล็กที่กระจุกตัวเพิ่มขึ้นเล็กน้อย (ภาพที่ 4) ภาพดังกล่าวสะท้อนว่าการขยายตัวทางเศรษฐกิจ ในช่วงที่ผ่านมายังไม่ช่วยให้ลูกจ้าง ในกลุ่มธุรกิจขนาดเล็กมีการกระจายรายได้ที่ดีขึ้น

(2) การจ้างงานในกลุ่มลูกจ้างนอกภาคเกษตรที่มีรายได้ปานกลาง (1-3 หมื่นบาท/เดือน) ปรับเพิ่มขึ้น ขณะที่การจ้างงานในกลุ่มลูกจ้างรายได้สูงและต่ำทรงตัวหรือปรับลดลง (ภาพที่ 5)

ดังนั้น ค่าสัมประสิทธิ์ Gini ของรายได้ลูกจ้างในกลุ่มธุรกิจขนาดใหญ่และขนาดกลางที่ลดลงตามข้อ (1) จึงอาจเกิดจากการจ้างงานในกลุ่มลูกจ้างรายได้ปานกลางเพิ่มขึ้น ขณะที่การจ้างงานในกลุ่มลูกจ้างรายได้สูง ลดลงบ้าง หลังจากที่ปรับสูงขึ้นในช่วงก่อนหน้า แต่การกระจายรายได้ในภาพรวมยังไม่เข้มแข็งเพราะการจ้างงาน ในกลุ่ม

ลูกจ้างรายได้ต่ำยังไม่ฟื้นตัว นอกจากนี้ยังต้องติดตามผลกระทบต่อเศรษฐกิจที่เกิดจากการจ้างงาน ในกลุ่มลูกจ้างรายได้สูงที่มีแนวโน้มลดลงอีกด้วย

สำหรับจำนวนแรงงานนอกภาคเกษตรทั้งหมด ซึ่งครึ่งหนึ่งเป็นกลุ่ม ผู้มีรายได้น้อย ในช่วงเดือน ม.ค.-ก.ค. 2560 พบว่า ลูกจ้างรายได้ต่ำกว่า 1 หมื่นบาท/เดือน มีรายได้ลดลง เล็กน้อย เช่นเดียวกับกลุ่มลูกจ้าง รายได้สูงกว่า 3 หมื่นบาท/เดือน รายได้ก็ลดลงเช่นกัน ขณะที่กลุ่มรายได้ปานกลางถึงสูงหรือมีรายได้ 2-3 หมื่นบาท/เดือน กลับมีรายได้เพิ่มขึ้นเป็นกลุ่มที่ได้ประโยชน์จากการขยายตัว ของเศรษฐกิจ และกลุ่มรายได้ 1-2 หมื่นบาท/เดือน ก็มีรายได้ปรับขึ้น เล็กน้อยด้วย

โดยสรุปหากพิจารณาในมุมมองของตลาดแรงงาน พบว่าคุณภาพ ของการขยายตัวทางเศรษฐกิจ ยังไม่เข้มแข็งเท่าที่ควร การกระจายรายได้ในภาพรวมยังไม่ปรับดีขึ้น แม้จะเห็นการจ้างงานในบางธุรกิจ ที่ได้รับผลดีจากการส่งออกและ การท่องเที่ยวปรับเพิ่มขึ้นและเริ่มกระจายไปในธุรกิจหลากหลายขนาดมากขึ้น

รวมทั้ง การกระจายรายได้ของลูกจ้างในกลุ่มธุรกิจขนาดใหญ่และขนาดกลางเริ่มเห็นสัญญาณปรับ ดีขึ้น แต่การจ้างงานในกลุ่มผู้มีรายได้น้อยและการกระจายรายได้ของลูกจ้างในกลุ่มธุรกิจขนาดเล็กยัง ไม่ปรับดีขึ้น จึงต้องติดตามพัฒนาการในตลาดแรงงานต่อไปอย่างใกล้ชิด เพื่อให้เห็นว่าประโยชน์จากการขยายตัวทางเศรษฐกิจกระจายไปยังคน ส่วนใหญ่มากน้อยเพียงใด ทั้งในด้านปริมาณและคุณภาพ n