ถ่ายภาพทางช้างเผือกตอนเที่ยงวัน

โดย ปริญญา ผดุงถิ่น

ตอนที่คิดจะถ่ายภาพ Camera Trap แนว “สัตว์ติดดาว” สิ่งที่ผมต้องทำ แค่ดูปฏิทินเพื่อหาช่วงคืนข้างขึ้นข้างแรม เพื่อมุ่งไปที่คืนเดือนมืดที่ดาวระยิบระยับเป็นหลัก

แต่ถึงเวลาจริงก็เอาแน่นอนอะไรไม่ได้ เพราะรอบการวางกล้องที่ยาวนานตั้งแต่ 2 สัปดาห์ขึ้นไป ตั้งกล้องไว้แต่คืนเดือนมืด แต่กว่าจะมีสัตว์มาเข้ากล้อง ก็เป็นช่วงคืนเดือนหงายไปแล้ว ก็เจอบ่อยไป

หลายคราวเจอปัญหา “ดาวเคลื่อนเดือนคล้อย” ฟ้ากลางคืน พระจันทร์ ดวงดาว พากันเปลี่ยนแปลงไปในทุกๆ คืน คืนเดียวกันอาจมีทั้งช่วงเวลาที่มืดสนิท และทั้งสว่างโพลนด้วยแสงจันทร์

ครั้นเริ่มแอดวานซ์ไปอีกขั้น อยากถ่ายภาพ Camera Trap แนว “สัตว์ติดทางช้างเผือก” คราวนี้มีสิ่งที่ผมต้องตั้งต้นเรียนรู้อีกมากมายเลยทีเดียว

ค้นหาอ่านนิดเดียว ก็เห็นว่าการเซตค่ากล้องเพื่อถ่ายให้ติดทางช้างเผือก ไม่ใช่เรื่องยากไรนัก แต่เรื่องที่ซับซ้อนกว่า คือต้องไปทำความรู้จักทางช้างเผือก มีวงโคจรในรอบปีอย่างไร?

เคยใช้แผนที่ดูดาว เป็นแผ่นกระดาษกลมๆ ของศึกษาภัณฑ์ มันก็ไม่ค่อยละเอียด เลยต้องพึ่งเทคโนโลยี ไปโหลดโปรแกรมแผนที่ดวงดาวมา คราวนี้ผมเห็นหมดเลย การเคลื่อนที่ของทางช้างเผือกในแต่ละเดือน แต่ละวัน แม้กระทั่งแต่ละชั่วโมง แต่ละนาที!

ผมมีความสุขเวลานั่งมอง “ทางช้างเผือกเสมือน” ในจอคอมพิวเตอร์ ได้มองเห็นไปในอนาคตของจักรวาลในแต่ละค่ำคืน คราวนี้ผมรู้แล้วจะตาม “ช้าง” อย่างไร

ไม่เชื่อก็ต้องเชื่อ จะถ่ายภาพสัตว์ป่าทั้งที ต้องมาศึกษาเรียนรู้อะไรขนาดนี้ (แต่ผมก็รู้สึกดีมากๆ กับเรื่องเหล่านี้ จะไม่ศึกษาก็ไม่ได้)

วิถีโคจรของทางช้างเผือกผูกพันกับทิศและเวลา สองสิ่งที่ว่านี้ สำหรับช่างภาพ “นักล่าช้าง” ทั่วไป มันไม่ใช่ปัญหาใหญ่ พวกเขาจะไปรอยังทิศทางและเวลาที่ถูกต้อง เวลาถ่ายก็มองเห็นด้วยตาเปล่าอยู่แล้ว ทางช้างเผือกอยู่ตรงไหน มีรูปทรงอย่างไร

แต่เมื่อเป็นการตั้ง Camera Trap เพื่อให้ติดทางช้างเผือก มันเป็นไปไม่ได้อยู่แล้วที่ผมจะบุกไปตามด่านสัตว์ตอนกลางคืน เพื่อค้นหาทางช้างเผือกด้วยตาตัวเอง

ผมต้องทำทุกอย่างล่วงหน้าในเวลากลางวัน บางครั้งเป็นตอนเที่ยงท่ามกลางแสงแดดแผดเผาเดือน เม.ย. โดยมีอุปกรณ์สำคัญคือ เข็มทิศลูกเสือ เล็งหาทิศที่ตั้งของทางช้างเผือก ซึ่งก็ประสาของเด็กเล่น เข็มมักแกว่งๆ สั่นๆ จนสั่นคลอนความมั่นใจของผมไปด้วย

(ตอนนี้ฉลาดขึ้นนิด ผมเพิ่งรู้ว่าแอพเข็มทิศดีๆ ในมือถือนั้น อยู่ในป่าก็ใช้การได้ ไม่ต้องมีเน็ต รอบหน้าได้ใช้บริการแน่)

ระหว่างตั้งกล้องกลางแดดเหงื่อโซมกาย จินตนาการเท่านั้นที่เปลี่ยนภาพฟ้าสีฟ้าตรงหน้า ให้เป็นภาพฟ้าสีดำอันเต็มไปด้วยดาว มีทางช้างเผือกพาดผ่าน

ตอนสัตว์ผ่านมาเข้ากล้อง ทางช้างเผือกยังไม่พ้นขอบฟ้าหรือลับฟ้าไปแล้ว ก็เป็นเรื่องเหนือการควบคุมแล้วละ ดวงสถานเดียว