ศตวรรษิกชน...คนร้อยปี (1)

โดย ศ.เกียรติคุณ ดร.ปราโมทย์ ประสาทกุล นักวิจัย สกว. ด้านประชากรศาสตร์ สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล

จากข้อมูลขององค์การสหประชาชาติปี 2015 ระบุว่า ปัจจุบันประชากรโลกมีผู้สูงวัยอายุเกิน 100 ปี จำนวน 4.51 แสนคน ในประเทศไทยก็ศึกษากลุ่มประชากรที่มีอายุสูงสุด หรือ "กลุ่มผู้สูงอายุวัยปลาย" โดยได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)

"โครงการศึกษาศตวรรษิกชนคนร้อยปีในประเทศไทย" แตกต่างจากการศึกษาเรื่องสังคมสูงวัยโครงการอื่น ตรงที่เจาะลึกประชากรอายุ 80 ปีขึ้นไป โดยเฉพาะอายุเกิน 100 ปี ซึ่งคณะผู้วิจัยเรียกว่า "ศตวรรษิกชน" เนื่องจากเป็นผู้มีอายุยืนยาวเป็นพิเศษกว่าอายุขัยของมนุษย์

จำนวนคน 100 ปีแต่ละประเทศถือเป็นดัชนีชี้วัดความยืนยาวของชีวิตและสภาวะสุขภาพของคน ดังนั้นประเทศใดมีคนอายุเกิน 100 ปี ที่มีสุขภาพดีจำนวนมาก ก็ยิ่งเสริมเกียรติภูมิศักดิ์ศรีของประเทศให้สูงขึ้น

คณะผู้วิจัยพบว่าช่วงเวลา 20 ปีที่ผ่านมา ขณะที่อัตราเพิ่มประชากรได้ชะลอตัวลง ผู้สูงอายุวัยปลายกลับเพิ่มขึ้นรวดเร็วเฉลี่ย 9.4% ต่อปี จาก ที่ประเทศไทยเคยมีผู้สูงอายุวัยปลายเพียง 4.4 แสนคน แต่ปี 2559 เพิ่มเป็น 1.5 ล้านคน และจะเพิ่มเป็น 3.9 ล้านคนในอีก 20 ปีข้างหน้า

แสดงให้เห็นว่าโครงสร้างอายุของประชากรสูงอายุวัยปลายกำลังเปลี่ยนไป คนไทยอายุยืนขึ้น สาเหตุที่คนอายุยืนถึง 100 ปี เป็นคำถามการวิจัยสำคัญที่ต้องหาคำตอบ ปัจจัยใดบ้าง? เรื่องกรรมพันธุ์ดูเหมือนเป็นปัจจัยสำคัญ ใครมีพ่อแม่พี่น้องอายุยืน ก็มีโอกาสอายุยืน

นักชีววิทยาศาสตร์อาจอธิบายได้ว่าคนอายุยืนมีปัจจัยทางพันธุกรรมเกี่ยวข้อง แต่จริงแล้วเรามีคำตอบไม่ชัดเจนนัก โภชนาการ หรืออาหาร

ในการไปสัมภาษณ์เพื่อคัดเลือก "แม่ร้อยปี" ของมหาวิทยาลัยมหิดล คณะวิจัยจะมีคำถามเกี่ยวกับอาหารที่แม่ร้อยปีกินเป็นประจำ เพื่อเป็นแนวทางให้คนอยากอายุยืนได้กินตามบ้าง

สิ่งแวดล้อมน่าจะมีส่วนอย่างมากทำให้คนอายุยืนถึง 100 ปีในอดีต มีรายงานว่าบางพื้นที่มีศตวรรษิกชนจำนวนมาก สรุปว่าน่าจะเป็นเพราะภูมิอากาศ เช่น พื้นที่สูงเหนือระดับน้ำทะเล พื้นที่อากาศบริสุทธิ์ ในไทยให้เหตุผลว่า จ.เลย มีศตวรรษิกชนอาศัยอยู่จำนวนมากเพราะอากาศดี เป็นต้น