คมน์ ศิลปาจารย์ กองหนุนประมงยั่งยืน

โดย สิทธิณี ห่วงนาค

ประเทศไทยมีกองเรือประมงที่มีศักยภาพในการทำประมงสูงทั้งในทะเลอาณาเขตและนอกน่านน้ำไทย มีประมงชายฝั่งที่หล่อเลี้ยงชุมชนท้องถิ่น และมีธุรกิจแปรรูปและส่งออกสินค้าประมงติดอันดับโลก สร้างรายได้เข้าประเทศปีละเกือบแสนล้านบาท โดยมีองค์กรอย่าง "ซีฟเดค" ทำงานอยู่เบื้องหลัง

คมน์ ศิลปาจารย์ เลขาธิการศูนย์พัฒนาการประมงแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ Southeast Asian Fisheriea Development Center (SEAFDC) หรือซีฟเดค กล่าวว่า ซีฟเดคก่อตั้งเมื่อปี 2510 มีประเทศสมาชิกรวม 11 ประเทศ ได้แก่ บรูไน กัมพูชา อินโดนีเชีย ญี่ปุ่น สปป.ลาว มาเลเชีย เมียนมา ฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ ไทย และเวียดนาม และกำลังจะฉลองครบรอบการก่อตั้ง 50 ปี ในวันที่ 15 พ.ย. 2560 ที่กรุงเทพฯ โดยมีกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เป็นเจ้าภาพ

เลขาธิการซีฟเดค ยอมรับว่า แม้จะก่อตั้งมาถึง 50 ปีในไทย แต่คนไทยกลับไม่รู้จักหน่วยงานแห่งนี้ อย่างไรก็ตาม ซีฟเดคยังคงดำเนินการตามภารกิจหลักต่อไป ในการให้ความรู้ด้านการประมงกับประเทศสมาชิกเพื่อความยั่งยืนของทรัพยากรทางทะเลอย่างไม่หยุดยั้ง

"ผมเข้ามารับหน้าที่เมื่อปี 2559 และจะเกษียณอายุในปี 2561 เหลือเวลาอีก 1 ปี ตั้งใจว่าจะทำให้ ซีฟเดคมีชื่อติดหูคนไทยให้มากขึ้น เพราะงานพวกนี้ เป็นงานแนวร่วม ภาพผลงานไม่ชัด เราทำงานแบบผสมกลมกลืนไปกับน้ำทะล" คมน์ กล่าว

สำหรับภารกิจของซีฟเดคใน 5 ด้าน ได้แก่ การพัฒนาการทำประมงทะเล การแปรรูปและการปรับปรุงคุณภาพสัตว์น้ำและสินค้าสัตว์น้ำ การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ การจัดการประมงทะเล และการประมงน้ำจืด หากลงรายละเอียดจะพบว่า แนวทางทั้งหมดสอดคล้องกับการทำประมงที่ไม่ผิด กฎหมาย ขาดการรายงาน ไร้การควบคุมหรือไอยูยู ที่มุ่งส่งเสริมการทำประมงที่ถูกกฎหมาย เพื่อความยั่งยืนของทรัพยากรโลก

นอกจากนี้ ยังมีภารกิจสำคัญมากอีกหลายด้าน อาทิ การร่วมมือกันในการศึกษาสำรวจสมุทรศาสตร์ ที่ศึกษาและติดตามการเปลี่ยนแปลงของคุณภาพทรัพยากรทางทะเล ตั้งแต่น้ำ ปริมาณแพลงตอน ปริมาณสัตว์น้ำทะเล การร่วมกันจัดทำฐานข้อมูลทรัพยากรประมงทั้งชนิดเรือ ประเภท และเครื่องมือประมงของอาเซียน ซึ่งจะมีประโยชน์ในการใช้เป็นฐานข้อมูลสำหรับประเทศสมาชิกที่จะตรวจสอบเรือที่เข้ามาในน่านน้ำ หรือสำหรับคำนวณค่าศักยภาพการอนุญาตให้มีเรือประมงสอดคล้องกับปริมาณสัตว์น้ำ หรือ MSY

รวมทั้งการศึกษาการเคลื่อนย้ายวงจรชีวิตของสัตว์น้ำ เพื่อนำมากำหนดมาตรการใช้ประโยชน์หรืออนุรักษ์ร่วมกัน เช่น กำลังศึกษาปลาทูน่าชายฝั่ง ปลาโอดำ เต่าทะเล ฉลามและปลาไหลสองน้ำ ซึ่งกรณีปลาทูน่าชายฝั่ง มีพื้นที่เคลื่อนย้ายตั้งแต่ชายฝั่งกัมพูชามาถึงอ่าวไทย และไปยังมหาสมุทรอินเดีย

กรณีการศึกษาการเคลื่อนย้ายเหล่านั้น เพื่อศึกษาการแพร่ กระจายของวงจรการขยายพันธุ์ ของปลาของสัตว์น้ำประมง เราพบว่าบางพื้นที่ไม่ได้รับ ประโยชน์จากการเดินทางของ สัตว์น้ำเหล่านั้น เนื่องจากบางประเทศ เช่น ไทย มี การอนุรักษ์พันธุ์ปลา ห้ามจับสัตว์น้ำในแต่ละเดือน แต่บางประเทศไม่มีการอนุรักษ์ ทำให้การรักษาหรืออนุรักษ์สูญเปล่า เพราะปลาขาดโอกาสขยายพันธุ์

คมน์ ระบุว่า ในอีก 1 ปีที่เหลือ จะใช้เวลาในการขับเคลื่อนเป้าหมายสำคัญให้ทำพันธกิจของหน่วยงานให้สำเร็จ ทั้งการพัฒนาและส่งเสริมการวิจัยเทคโนโลยีหลังการจับสัตว์น้ำ การแปรรูป เพื่อนำไปสู่การใช้ประโยชน์สูงสุด การพัฒนาความปลอดภัยด้านอาหาร การสร้างระบบควบคุมและรับรองคุณภาพ การวิเคราะห์อันตรายและการสร้างมาตรฐานการผลิตที่ดีด้านการประมง การพัฒนาและสร้างระบบตรวจสอบย้อนกลับ ซึ่งเป็นหนึ่งในมาตรการสำคัญของสินค้าประมง

"ถือเป็นภารกิจหนุนไอยูยูแบบเป็นแนวรบด้านหลัง" คมน์ ระบุ

สำหรับอนาคตประมงโลก คมน์ ระบุว่า การเพาะเลี้ยงชายฝั่งจะมาแทนประมงทะเล เพราะการแปรปรวนของสภาพอากาศ กระทบต่อป่าชายเลน แพลงตอน ส่งผลต่อปริมาณทรัพยากรทางทะเลลดลง ซึ่งในหลายประเทศมีการส่งเสริมการทำประมง เพาะเลี้ยงมาก เช่น กุ้งเลี้ยง เวียดนามมีผลผลิตมาก ถึง 6 แสนตัน/ปี การเพาะเลี้ยงสาหร่ายทะเล ที่อินโดนีเซีย สามารถส่งออกได้ถึง 12 ล้านตัน/ปี ในขณะที่ไทยยัง ส่งเสริมน้อยมาก แต่ยังมีโอกาสอีกมากโดยเฉพาะในกลุ่มของปลา หอย สาหร่าย และปูม้า