แหล่งแร่กระดาษ

ถาวร หลีกภัย

ท่านอาจจะคุ้นเคยคำว่า "เหมืองแร่กระดาษ" ซึ่งหมายถึงแร่ที่มีใบอนุญาตถูกต้อง แต่อาจจะมีแร่น้อยหรือไม่มีการผลิตจริง จึงต้องหาแร่จากแหล่งอื่น ซึ่งส่วนใหญ่ไม่มีใบอนุญาตให้ทำเหมืองที่เรียกกันว่าแร่เถื่อนมาสวมสิทธิ์

ในกรณีนี้ เจ้าของเหมืองจะได้กำไรจากการซื้อถูกขายแพง ต่างจาก คำว่าแหล่งแร่กระดาษ

ที่ผมเรียกว่า แหล่งแร่กระดาษนี้ได้มาจากประสบการณ์จริงของผม ที่มีการเสนอขายแหล่งแร่ ที่ไม่เคยมีการทำเหมืองมาก่อน ที่พื้นที่ที่เสนอขายนั้นอาจจะมีแร่หรือไม่มี จะมีก็แต่ในแปลนที่เรียกกันว่าบอริ่งแปลนที่เขียนแต่งขึ้นเอง โดยได้มีการเจาะสำรวจจริงมาก่อน

แปลนที่ทำขึ้นนี้จะบอกผลการเจาะสำรวจเป็นตัวเลขที่เขียนขึ้นเอง ให้ดูเสมือนว่าเป็นพื้นที่มีแร่อยู่จริง มีความสมบูรณ์และมีราคาคุ้มค่ากับ การลงทุนทำเหมือง ผมจึงเรียกว่าแหล่งแร่กระดาษดังที่กล่าว

ในปี พ.ศ. 2514 ผมขอใช้ชื่อย่อของบุคคลว่า คุณ ว. ได้เสนอขายแหล่งแร่ดีบุกที่ จ.สุราษฎร์ธานี ให้กับบริษัทที่ผมทำงานอยู่ในขณะนั้นคือ บริษัท Hall Ralph and Associates Pty.ltd. โดยมีแปลนเจาะสำรวจของแหล่งแร่มาให้พร้อมด้วยเสร็จสรรพ

จะเป็นด้วยภาษาอังกฤษที่ดีและบุคลิกที่คล่องแคล่วของคุณ ว. ก็เป็นได้ที่ทำให้ทั้งมิสเตอร์ Frank de Keyser ผู้จัดการบริษัทซึ่งเป็นคนซื่อกับมิสเตอร์ Glen Chandler วิศวกรบริษัทเชื่อถือเป็นอย่างมาก

ผมซึ่งเป็นคนที่ฝรั่งเคยแซวว่าเป็น "Greenhorn" ได้เป็นผู้เตือน มิสเตอร์ Frank ด้วยความหวังดีว่า ระวังจะถูกหลอกเอาได้นะ

มิสเตอร์ Frank รับฟังแต่ไม่เชื่อ จึงได้มีการตกลงทำสัญญากันในเวลาต่อมา ที่สำนักงานทนายความแห่งหนึ่งแถวสีลม และมีการเปิดแชมเปญฉลองกันอย่างเอิกเกริก

ถึงแม้ว่าจะสายไป แต่ก็เพื่อความแน่นอน ในภายหลังทางบริษัทจึงได้จ้างทีมเจาะสำรวจด้วย เครื่องเจาะบังก้าเข้าไปเจาะสำรวจดูในพื้นที่ที่ได้มีการตกลงกันไว้ ในเขต อ.กาญจนดิษฐ์ ในขณะที่ผมได้ขับรถแลนด์โรเวอร์จากกรุงเทพฯ มุ่งตรงลงไปสุราษฎร์ธานีในทันที และเมื่อทุกฝ่ายพร้อมก็ได้ขอให้คุณ ว. บอกกำหนดจุดในภาคสนามออกมาเลยว่าในพื้นที่ใดที่มี ค่าความสมบูรณ์ของแร่ดีบุกตรง กับค่าความสมบูรณ์ที่ปรากฏอยู่ใน บอริ่งแปลน

แต่ปรากฏว่า เจาะไปได้เพียง 2 หลุม เมื่อเจาะไปถึงดินดาน (Bed rock) หินที่รองรับดิน ทราย กรวด ซึ่งก็รู้แล้วด้วยเหตุผลทางธรณีวิทยาว่า ไม่มีแร่ในพื้นที่ที่มีค่าความสมบูรณ์ตามที่ได้เสนอไว้ในบอริ่งแปลน ตัวเลขทั้งหมดเป็นการเขียนขึ้นมาเอง โดยไม่ได้มีการสำรวจมาก่อน

ผู้จัดการ Frank คนซื่อรวมทั้งแหม่ม Mariya ซึ่งเฝ้าดูการเจาะสำรวจอยู่ตลอดเวลา ต่างสะเทือนใจถึงกับน้ำตาคลอ เมื่อทราบว่าถูกหลอกโดยเฉพาะแหม่มได้กล่าวกับผมทั้งน้ำตาว่า "ถาวร เขาได้เงินจากการโกง แล้วเขาจะบอกลูกเมียของเขาอย่างไร เขาไม่ละอายใจหรือ" มิสเตอร์ Frank คนซื่อทราบชะตากรรมของตัวเองดีว่า ทำให้บริษัทเสียหาย จึงได้เดินทางกลับประเทศออสเตรเลียจากไปพร้อมภรรยาในที่สุด

เรื่องแหล่งแร่กระดาษนี้ ผมได้เล่าให้หลายคนรับทราบ ส่วนใหญ่ก็จะพูดว่าเป็นเพราะความบกพร่องของมิสเตอร์ Frank ที่เชื่อคนง่าย ไม่รอบคอบ และอ่อนประสบการณ์ แม้แต่ขนาดผมยังรู้ว่า ถูกหลอก

นาทีนี้ผมรู้ว่าใครที่แย่งตำแหน่ง "Greenhorn" ไปจากผมแล้ว n