สะพานบก

สมชาย สกุลสุรรัตน์

สัปดาห์ที่แล้ว มีข่าวที่น่าสนใจข่าวหนึ่งคือข่าวที่เรือรบสหรัฐชื่อยูเอสเอส แมคแคน ซึ่งเป็นเรือพิฆาตติดอาวุธนำวิถีที่ทันสมัยชนกับเรือบรรทุกน้ำมันสัญชาติไซบีเรีย จนได้รับความเสียหาย ลูกเรือบาดเจ็บสูญหายไป 15 คน ไม่มีข่าวความเสียหายของเรือบรรทุกน้ำมันซึ่งมีขนาดใหญ่กว่า 3 เท่า เพราะน่าจะได้รับความเสียหายเพียงเล็กน้อย

ผลของการที่เกิดอุบัติเหตุครั้งนี้ทำให้ผู้บัญชาการกองทัพเรือที่ 7 ของสหรัฐที่ควบคุมน่านน้ำในภูมิภาคนี้ถูกปลดจากตำแหน่งไปตามระเบียบ ไม่มีการลูบหน้าปะจมูก แม้จะเป็นนายพลเรือระดับ 3 ดาวที่มีอำนาจบัญชาการกองเรือที่ยิ่งใหญ่ที่สุดกองเรือหนึ่ง ของโลกก็ตาม

แต่ที่ผมว่าน่าสนใจ ไม่ใช่ข่าวการปลดผู้บัญชาการกองเรือหรือความ เสียหายของเรือพิฆาตที่ว่าทันสมัยมากลำหนึ่งของกองทัพเรือสหรัฐ เพราะว่าไปแล้ว ถึงกองทัพสหรัฐจะมีนายพล ไม่มาก แต่คงหาผู้บัญชาการคนใหม่ ไม่ยากเพราะมีระบบตัวตายตัวแทน ส่วนเรือรบถึงจะเสียหายก็ซ่อมเอง สร้างเองได้ เงินทองไม่รั่วไหลไปไหน ส่วนที่น่าสนใจจริงๆ น่าจะเป็นสถานที่เกิดเหตุครับ

อุบัติเหตุครั้งนี้เกิดขึ้นในช่องแคบมะละกา ซึ่งเป็นช่องแคบระหว่างแหลมมลายู กับเกาะสุมาตราของอินโดนีเซีย คืออยู่ใต้ประเทศสิงคโปร์และมาเลเซีย และอยู่ด้านเหนือของเกาะสุมาตรา ยาว 600 ไมล์

อย่างที่ทราบครับว่า ช่องแคบมะละกาเป็นเส้นทางขนส่งทางเรือที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของโลก เพราะเป็นเส้นทางเชื่อมที่ใช้ขนส่งสินค้าโดยเฉพาะอย่างยิ่งน้ำมันจากตะวันออกกลางผ่านมหาสมุทรอินเดียข้ามไปทะเลจีนใต้และมหาสมุทรแปซิฟิก จึงมีความสำคัญต่อเศรษฐกิจของประเทศที่ต้องใช้น้ำมันอย่างญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ไต้หวัน จีน อินเดีย หรือแม้แต่ไทย ประมาณการว่ามีเรือสินค้าและเรือบรรทุกน้ำมันผ่านช่องแคบมะละกาเดือนละพันลำต่อวัน มากกว่าคลองสุเอซ หรือคลองปานามา 3 เท่า และประมาณว่าหนึ่งในสามของการค้าโลกขนส่งผ่านช่องแคบแห่งนี้

แต่ช่องแคบนี้มีจุดอ่อนคือเป็น ช่องทางการเดินเรือที่แคบจริงสมชื่อ โดยส่วนที่แคบที่สุดกว้างเพียง 3.2 ไมล์ ประกอบกับช่องแคบมีระดับความลึกของท้องทะเลแตกต่างกันหลายระดับ มีหินโสโครก และสันดอนในบางพื้นที่ ทำให้การเดินเรือผ่านช่องแคบยากลำบาก ค่อนข้างเสี่ยงอันตรายจากการเกิดอุบัติเหตุ จนทำให้เกิดแนวความคิดที่จะตัดคลองลัดทางด้ามขวานของไทยเพื่อร่นระยะทางการเดินเรือระหว่างมหาสมุทรอินเดียกับอ่าวไทยโดยไม่ต้องอ้อมผ่านช่องแคบมะละกา

เรื่องของการขุดคลองนี้ มีข้อถกเถียงกันนานมากจนถึงทุกวันนี้ว่าสมควรหรือไม่สมควรที่จะให้มีการขุดคลองให้เรือผ่านทั้งเหตุผลด้านเศรษฐกิจ การเมือง และสังคม รวมทั้งความเป็นไปได้ที่จะเปลี่ยนเส้นทางการเดินเรือของเรือเดินสมุทรและเรือบรรทุกน้ำมันขนาดใหญ่ผ่านช่องแคบมะละกา ที่มีสิ่งอำนวยความสะดวกที่พร้อมจะให้บริการเรือเดินสมุทรขนาดใหญ่ครบถ้วนในประเทศสิงคโปร์ที่มีประสบการณ์ในการให้บริการมานานหลายสิบปีแล้ว ให้มาผ่านคลองที่จะ ขุดขึ้นใหม่ในประเทศไทย

อย่างไรก็ตาม ถ้าประเทศไทยสามารถเปิดด้ามขวานทองให้เป็นทางผ่านเชื่อมระหว่างทะเลอันดามันกับอ่าวไทยได้ย่อมส่งผลดีต่อการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศอย่างมหาศาล เพราะจะทำให้เกิดการลงทุนในอุตสาหกรรมหนักหลายชนิดทางภาคใต้ของประเทศไทย และทำให้การขนส่งสินค้าจากประเทศเมียนมา เป็นวัตถุดิบในการผลิตสินค้าสะดวกรวดเร็วขึ้น ลดต้นทุนวัตถุดิบลง เช่น การนำเข้าสินค้าประมงจากตอนใต้ ของเมียนมาเข้าโรงงานแปรรูปสินค้าอาหารทะเลแถว จ.สมุทรสาคร ในประเทศไทย เป็นต้น

เช่นเดียวกับไทยจะสามารถส่งสินค้าไปขายในประเทศเมียนมาและเอเชียใต้ เช่น อินเดีย และบังกลาเทศ จากภาคใต้ของไทยหรือจากท่าเรือฝั่งตะวันออกข้ามอ่าวไทยมาขึ้นที่ท่าเรือฝั่งตะวันตกเพื่อส่งต่อไปยังประเทศเหล่านั้นอีกฟากหนึ่งของแหลมทองของไทย

ท่านผู้อ่านคงเคยได้ยินคำว่า Land Bridge หรือสะพานบก เชื่อมอ่าวไทยตอนล่างกับทะเลอันดามันที่อยู่ฝั่งตรงกันข้ามมาบ้างแล้ว สะพานบกนี้น่าจะเป็นทางเลือกที่เหมาะสมกับสภาวะเศรษฐกิจในปัจจุบันที่ต้องการให้มีการพัฒนาพื้นที่ในภูมิภาคต่างๆ ของประเทศให้เชื่อมโยงกับประเทศเพื่อนบ้านในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เพื่อเป็นฐานการพัฒนาอุตสาหกรรมการเกษตรและการแปรรูปการเกษตร รวมทั้งการท่องเที่ยวในภูมิภาคตามที่ได้มีการศึกษาไว้แล้ว

สะพานบกหรือ Land Bridge ที่ว่าประกอบด้วยถนนซูเปอร์ไฮเวย์ รถไฟ และท่อส่งน้ำมัน ข้ามจากฟากอ่าวไทย ผ่านพรมแดนข้ามไปประเทศเมียนมาเพื่อออกทะเลอันดามัน และมหาสมุทรอินเดียแทนการขุดคลองที่ใช้เงินลงทุนมากกว่า และอาจทำให้ เกิดปัญหาทั้งด้านสังคมและความมั่นคงตามมา แต่ได้ผลใกล้เคียงกับ การขุดคลอง

ท่านอาจไม่ทราบว่าสะพานบก ข้ามภาคใต้ของไทยผ่านประเทศ เมียนมานั้น ปัจจุบันมีเส้นทางที่ใช้งานได้อยู่แล้ว รวมระยะทางทั้งสิ้นไม่ถึง 200 กิโลเมตร และทางด้านอ่าวไทยมีท่าเรือน้ำลึกที่สามารถรับเรือเดินสมุทรพร้อมใช้งานอยู่แล้ว

ถ้าหากมีการพัฒนาเส้นทางให้ได้มาตรฐาน การขนส่งสินค้าจากอ่าวไทยฝั่งตะวันออกไปขึ้นที่ท่าเรือฝั่งตะวันตกในระบบการขนส่งที่ไม่ต้องมีการถ่ายสินค้าขนส่งหลายหน เพื่อผ่านประเทศเมียนมาตอนใต้ไปลงท่าเรือในประเทศนั้นเพื่อขนถ่ายส่งต่อไปจำหน่ายทั้งในประเทศเมียนมาและเอเชียใต้สามารถเป็นจริงได้ทันที ในระหว่างที่มีการพัฒนาระบบการขนส่งทางรางและทางท่อ รวมทั้งการพัฒนาท่าเรือและอุตสาหกรรมในประเทศเมียนมาที่รัฐบาลประเทศนั้นมีคำสั่งเร่งดำเนินการอยู่และต้องการร่วมมือกับไทยเพื่อให้มีการพัฒนาเศรษฐกิจทั้งสองประเทศควบคู่กันไปแบบได้ประโยชน์ร่วมกันทั้งสองฝ่าย

ผมเชื่อว่ารัฐบาลมองเห็นประโยชน์ของการพัฒนาสะพานบกที่กล่าวถึง เพราะรัฐมีแผนพัฒนาระบบโลจิสติกส์เชื่อมโยงพื้นที่เศรษฐกิจตามแนวฝั่งตะวันออก-ตะวันตก เหนือ-ใต้ และแนวใต้อยู่แล้ว และรัฐบาลกำลังเร่งรัดให้มีการดำเนินการให้เป็นรูปธรรมโดยเร็วที่สุด เพื่อทำให้เศรษฐกิจไทยขยายตัวพ้นจากกับดักของประเทศที่มีรายได้ปานกลางในอีก 5 ปีข้างหน้า

ก็ขอเอาใจช่วยครับ ถึงสะพานบกจะไม่สามารถแทนที่ช่องแคบมะละกาในฐานะเส้นทางเดินเรือเชื่อม 2 มหาสมุทรได้ แต่อย่างน้อยก็เป็นทางเลือกสำหรับประเทศไทยและคนไทย อีกทางเลือกหนึ่ง n