คลื่นความถี่สำหรับ IoT

ดร.พนิตา พงษ์ไพบูลย์ ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค)

อาทิตย์ที่แล้ว กสทช.อนุมัติให้นำร่างประกาศที่เกี่ยวกับการใช้คลื่นความถี่ 920-925 เมกะเฮิรตซ์ จำนวน 3 ฉบับ ไปรับฟังความคิดเห็นสาธารณะ

ร่างทั้ง 3 ฉบับได้แก่ 1.(ร่าง) ประกาศ กสทช. เรื่อง หลักเกณฑ์การอนุญาตให้ใช้คลื่นความถี่ย่าน 920-925 เมกะเฮิรตซ์ 2.(ร่าง) ประกาศ กสทช. เรื่อง มาตรฐานทาง เทคนิคของเครื่องโทรคมนาคมและอุปกรณ์ สำหรับเครื่องวิทยุคมนาคมประเภท Radio Frequency Identification : RFID และ 3.(ร่าง) ประกาศ กสทช. เรื่อง มาตรฐานทางเทคนิคของเครื่องโทรคมนาคมและอุปกรณ์สำหรับเครื่องวิทยุคมนาคมที่ไม่ใช่ ประเภท Radio Frequency Identification : RFID ซึ่งใช้คลื่นความถี่ย่าน 920-925 เมกะเฮิรตซ์ และแนวทางการพิจารณาอนุญาตประกอบกิจการโทรคมนาคมเพื่อรองรับการใช้งานในลักษณะอินเทอร์เน็ต ออฟ ธิงส์ (IoT)

ความหมายก็คือเรายังใช้คลื่นชุดนี้ ไม่ได้อย่างถูกกฎหมายจนกว่า ร่างประกาศ เหล่านี้จะผ่านกระบวนการประชาพิจารณ์ แก้ไข และประกาศใช้ในราชกิจจานุเบกษา ก่อน

คลื่นเหล่านี้เกี่ยวข้องกับ IoT อย่างไร ปัจจุบันการสื่อสารไร้สายที่นิยมใช้งาน กับ IoT มีตั้งแต่การใช้คลื่นวิทยุช่วง 433 กิโลเฮิรตซ์ คลื่นความถี่สาธารณะช่วง 2.4 กิโลเฮิรตซ์ ที่ใช้กับ ไว-ไฟ บลูทูธ Zigbee ไปจนถึงคลื่นความถี่ที่ต้องมีใบอนุญาตให้ บริการ เช่น 850 900 1800 2100 เมกะเฮิรตซ์ สำหรับบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ระบบ 3จี 4จี

สำหรับคลื่นในช่วง 920-925 เมกะเฮิรตซ์ นั้น เดิมกสทช.ได้อนุญาตให้ใช้งานได้เฉพาะ RFID แต่ที่ผ่านมามีการสื่อสารไร้สายแบบใหม่หลายตัวที่ถูกออกแบบมาสำหรับ IoT โดยเฉพาะ คือรองรับการส่ง ข้อมูลขนาดเล็ก แบนด์วิดท์ต่ำ เน้นการสื่อสาร แบบที่เรียกว่า Low Power Wide Area Network (LPWAN) นั่นคือ การสื่อสารระยะ ไกล ครอบคลุมระยะทางหลายกิโลเมตรแต่ใช้พลังงานต่ำ เหมาะสำหรับการใช้งานกับอุปกรณ์เซ็นเซอร์ที่อยู่กลางแจ้ง เช่น เซ็นเซอร์การเกษตร มิเตอร์น้ำ มิเตอร์ไฟฟ้า ตัวอย่างกลุ่ม LPWAN ได้แก่ NB-IoT LoRaWAN และ SigFox

สำหรับ NB-IoT มีผู้ให้บริการโทรศัพท์ เคลื่อนที่ในประเทศได้ประกาศว่าจะให้บริการ NB-IoT โดยแบ่งใช้คลื่นความถี่ที่ได้รับสัมปทานในช่วงของ 4จี แต่สำหรับ LoRaWAN และ SigFox ที่ผ่านมายังไม่มีความชัดเจนว่าจะต้องขอสัมปทานคลื่นความถี่หรือไม่ จนกระทั่ง กสทช. มีร่างประกาศ 3 ฉบับข้างต้น ให้ใช้คลื่นในย่าน 920-925 เมกะเฮิรตซ์ ได้โดยไม่มี ค่าใช้จ่าย

ประเด็นที่ต้องจับตากันต่อไปก็คือ การอยู่ร่วมกันระหว่าง RFID และ LPWAN ที่ใช้คลื่นความถี่ทับซ้อนกัน แม้ว่าในร่าง ประกาศของ กสทช.จะกำหนดระดับกำลังส่ง ที่เหมาะสมเพื่อป้องกันสัญญาณรบกวนกันแต่ในทางปฏิบัติก็ไม่รู้ว่าจะวุ่นวายขนาดไหน เพราะในอดีต RFID เคยมีปัญหาส่งสัญญาณรบกวนกับโทรศัพท์เคลื่อนที่ในย่าน 900 เมกะเฮิรตซ์มาแล้ว

ระหว่างนี้ก็ขอให้ศึกษากันให้ดีว่าจะเลือกใช้ NB-IoT LoRaWAN หรือ SigFox ที่เป็นคู่แข่งกันมาหลายปี และยังไม่มีผู้นำชัดเจน n