ธปท.เปิด3จิ๊กซอว์ เร่งสังคมไร้เงินสดโต

วารุณี อินวันนา

จากนโยบายของรัฐบาลไทยที่ต้องนำพาธุรกิจเข้าสู่สังคมดิจิทัล เพื่อก้าวข้ามกับดักประเทศที่มีรายได้ปานกลางไปสู่ประเทศที่มีรายได้สูง จึงได้เร่งปฏิวัติระบบการชำระเงินไปสู่สังคมไร้เงินสด

ทั้งนี้ ที่ผ่านมารัฐบาลได้วางระบบโครงสร้างพื้นฐานการชำระเงินผ่านทางอิเล็กทรอนิกส์ ภายใต้ชื่อ พร้อมเพย์ ที่ใช้เลขที่บัตรประชาชน หรือเบอร์โทรศัพท์ ผูกกับเลขที่บัญชีเงินฝาก เพื่อเป็นบริการทางเลือกใหม่ให้ประชาชน ธุรกิจ หน่วยงานราชการ และหน่วยงานต่างๆ ใช้ในการโอนและรับเงิน ให้เกิดความสะดวก รวดเร็ว ต้นทุนต่ำ และโปร่งใส เป็นบริการเพิ่มจากการโอนเงินแบบเดิมที่ใช้เงินสด

สำหรับปีแรก ที่กรมสรรพากรมีการคืนภาษีผ่านระบบพร้อมเพย์ เข้าบัญชีผู้ขอคืนภาษีที่สมัครบริการพร้อมเพย์ 2 ล้านรายการ ประหยัดต้นทุนในการออกเช็คได้ 150 ล้านบาท เพราะการออกเช็คสั่งจ่ายเงิน 1 ใบ จะมีต้นทุน 80 บาท ซึ่งเป็นการเริ่มนับต้นทุนตั้งแต่ธนาคารแรกออกเช็ค ประชาชนนำเช็คไปฝาก ธนาคารรับฝากเช็ค และการนำเช็คไปเก็บ โดยปีหน้าทางกรมสรรพากรคาดหวังว่าจะมีการขอคืนเงินภาษีผ่านระบบพร้อมเพย์ 3 ล้านรายการ จะประหยัดต้นทุนได้ 200 ล้านบาท

ณพงศ์ธวัช โพธิกิจ ผู้อำนวยการ ฝ่ายนโยบายระบบการชำระเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย กล่าวว่า ขณะนี้ ภาครัฐบาล รวมถึงธนาคารแห่งประเทศไทย ธนาคารพาณิชย์ ได้ร่วมกันพัฒนาระบบโอนเงินรูปแบบใหม่ๆ ผ่านทางอิเล็กทรอนิกส์ออกมาอย่างต่อเนื่อง โดยจะทยอยออกมาให้บริการจนถึงปลายปี ซึ่งจะเป็นการเร่งให้สังคมไร้เงินสดเติบโตขึ้นอีก

ปัจจุบันเริ่มไปแล้ว 1 บริการ คือ การสนับสนุนให้ชำระเงินผ่านบัตรเดบิต เพราะรัฐและธนาคารเข้าใจว่าทุกคนไม่ได้มีสมาร์ทโฟน แต่เกือบทุกคนมีบัตรเดบิต เห็นได้จากปริมาณบัตรเดบิตที่ธนาคารพาณิชย์ออกให้ประชาชนมีจำนวนทั้งหมด 54 ล้านบาท สามารถที่จะรูดซื้อสินค้า ชำระค่าสินค้าได้ จะช่วยลดการใช้เงินสดลง และลดต้นทุนของประเทศได้

"เดิมไม่เป็นที่นิยม เพราะเครื่องรับบัตรเดบิตไม่ได้แพร่หลาย ส่วนใหญ่จะอยู่ในร้านค้าขนาดใหญ่ และหลายคนยังไม่ทราบว่าสามารถรูดซื้อสินค้าได้ ส่วนใหญ่จึงใช้เพื่อถอนเงินสดแล้วนำไปชำระค่าสินค้า" ณพงศ์ธวัช กล่าว

ณพงศ์ธวัช กล่าวอีกว่า ปัจจุบันภาครัฐและธนาคารพยายามผลักดันด้วยการส่งเสริมให้ร้านค้าที่จดทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ที่มีมูลค่าธุรกิจพอสมควร ขอใช้บริการเครื่องรับบัตรกับธนาคารพาณิชย์ได้โดยไม่เสียค่าเช่าเครื่อง แต่จะมีการขอเก็บเงินมัดจำค่าเครื่องที่ไม่เกินราคาของเครื่อง

ขณะที่จะมีการคิดค่าธรรมเนียมในการรูดบัตรไม่เกิน 0.05% จากเดิมต้องเสียค่าธรรมเนียมในการรูดบัตรครั้งละ 1.5-2.5% ของยอดขาย ซึ่งจะช่วยให้ร้านค้าเกิดความคล่องตัวเพราะสามารถรับบัตรเดบิตได้ทุกธนาคาร สามารถเพิ่มยอดขายได้ ในกรณีที่ลูกค้าไม่มีเงินสดในมือขณะนั้น และไม่ต้องกลัวถูกขโมยเงิน

นอกจากนี้ ค่าธรรมเนียมดังกล่าวร้านค้ายังสามารถนำไปหักภาษีได้ 2 เท่า และลูกค้า ร้านค้า ที่ชำระเงินผ่านเครื่องรับบัตรเดบิต จะมีสิทธิร่วมชิงโชค 1 ล้านบาท ซึ่งจะแจกทุกเดือน โดยร้านค้าและลูกค้า จะได้คนละ 1 ล้านบาท

การใช้บัตรเดบิตในการชำระค่าสินค้า จะช่วยลดปัญหาการทอนเงิน แก้ปัญหาเงินสดไม่พอขณะซื้อสินค้า ไม่ต้องพกเงินสดครั้งละมากๆ และประชาชนไม่ต้องกังวลเรื่องการถูกล้วงกระเป๋า

"รัฐใช้งบประมาณเพื่อนำมาแจกรางวัลผู้ซื้อและชำระค่าสินค้าผ่านบัตรเดบิต 84 ล้านบาท ถือว่าคุ้ม เมื่อเทียบกับค่าใช้จ่ายในการจัดการเงินสดปีละ 1 หมื่นล้านบาท ซึ่งในเดือน พ.ค.ปี 2560 ที่ผ่านมา ปริมาณธุรกรรมทางการเงินผ่านบัตรเดบิตเพิ่มขึ้น 30% และมูลค่าเงินที่ทำผ่านธุรกรรมนี้ก็เพิ่มขึ้นในสัดส่วนที่ใกล้เคียงกัน เมื่อเทียบกับเดือน พ.ค. 2559" ณพงศ์ธวัช กล่าว

ณพงศ์ธวัช กล่าวว่า อีกหนึ่งบริการที่จะเกิดขึ้นในช่วงปลายปี คือ บริการเรียกเก็บเงิน หรือ รีเควสทูเพย์ (Request to Pay) ที่ให้ผู้รับเงิน ไม่ว่าจะเป็นธุรกิจหรือผู้ขายสินค้าสามารถเรียกเก็บเงินจากผู้ซื้อสินค้าได้โดยตรงผ่านระบบพร้อมเพย์ เมื่อผู้ซื้อยืนยันการจ่ายเงิน ระบบจะทำการโอนเงินอัตโนมัติไปที่บัญชีเจ้าของธุรกิจที่เรียกเก็บเงิน สามารถตรวจสอบได้ว่าลูกค้าคนไหนโอนเงินแล้ว ทำให้มีช่องทางการรับเงินที่หลากหลายขึ้น

ขณะที่การชำระค่าสินค้าและบริการในปัจจุบัน ผู้ซื้อจะทำการโอนผ่านบัตรเอทีเอ็ม หรือโอนผ่านธนาคารไปให้ผู้ขาย ก่อให้เกิดการทุจริต เช่น โอนเงิน 500 บาท แต่ไปแก้ไขในสลิปว่าโอน 5,000 บาท หรือเกิดความวุ่นวายในการตรวจสอบรายชื่อผู้โอนเงิน และเกิดความไม่ปลอดภัย จากการที่เห็นข่าวอยู่เนืองๆ ว่ากดเงินสดออกมาเพื่อไปชำระค่าสินค้าแต่ถูกปล้น

บริการชำระเงินตามใบแจ้งหนี้ (Bill Payment) ข้ามธนาคารได้ ไม่ว่าจะเป็นจะเป็นใบแจ้งหนี้ที่สั่งจ่ายผ่านธนาคารใดก็ตาม เพียงเจ้าของธุรกิจ ร้านค้า รับชำระเงินเข้าบัญชีผูกพร้อมเพย์ไว้กับธนาคารใดธนาคารหนึ่ง จะทำให้ธุรกิจไม่ต้องเปิดบัญชีหลายธนาคาร ลดต้นทุนในการบริหารเงินสด

ในอดีตจนถึงปัจจุบัน ธนาคารแต่ละแห่งจะให้บริการชำระเงินแก่ลูกค้าของธนาคารเท่านั้น ธุรกิจจะต้องเปิดบัญชีธนาคารหลายแห่งเพื่อลดต้นทุนในการรับชำระเงิน หลังจากนั้นก็จะทำการโอนเงินจากบัญชีธนาคารหนึ่งไปยังบัญชีหลักของธุรกิจต่อไป

ณพงศ์ธวัช สรุปว่า การชำระเงินผ่านทางอิเล็กทรอนิกส์ ภายใต้ชื่อ ระบบพร้อมเพย์ จะทำให้ประเทศไทยลดต้นทุนในการจัดการเงินสดได้เฉลี่ยปีละ 1 หมื่นล้านบาท ต้นทุนต่ำ ก่อให้เกิดความสะดวก รวดเร็ว ลดความผิดพลาด โปร่งใสสามารถตรวจสอบได้