เสียน้อยเสียยาก เสียมากเสียง่าย

กุลเดช สินธวณรงค์ประธานกรรมการบริหาร กลุ่มบริษัท จาร์เค็น

หลายท่านคงได้พบเห็นข่าวเรื่องอาคาร Grenfell Tower ที่ไฟไหม้แล้วลุกลามอย่างรวดเร็วที่ประเทศอังกฤษ เมื่อไม่นานมานี้แล้วนะครับ อยากเล่าให้ทราบกันอีกครั้งว่า สาเหตุหลักๆ ที่ทำให้มีผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บมากมายขนาดนั้นส่วนหนึ่งมาจากการเลือกใช้วัสดุที่ติดไฟง่ายเกินไป ถึงแม้จะมีคุณภาพสูง สวยงามมาก แต่ก็เป็นวัสดุที่ไฟสามารถลุกลามอย่างรวดเร็ว

ทั้งนี้ บริษัทสถาปนิกที่เป็นผู้ออกแบบก็ระบุว่าแผ่น Cladding วัสดุตัวปัญหาชิ้นนี้ จริงๆ แล้วมีรุ่นหรือออปชั่นที่ไม่ติดไฟง่ายเหมือนกัน แต่เจ้าของโครงการกลับไม่ยอมเลือกเอง เพราะ Cladding ที่เลือกใช้นี้ แม้จะเป็นรุ่นที่ติดไฟง่ายนั้นราคาถูกกว่าแบบที่ปลอดภัยกว่าเกือบ 25% ซึ่งในประเด็นนี้เจ้าของโครงการเองก็ออกมาแก้ตัวว่า เป็นทางผู้ออกแบบต่างหากที่ควรจะรู้ว่าวัสดุแบบนี้ผิดกฎหมาย และโดนแบนทั้งในยุโรปและสหรัฐอยู่แล้ว แต่กลับเอามาเสนอเจ้าของโครงการแต่แรก แถมไม่ได้บอกข้อมูลให้ครบ ซึ่งเรื่องใครถูกหรือผิดนี้ก็คงต้องรอดูกันต่อไป

สำหรับการออกแบบหรือตกแต่งบ้าน ขั้นตอนสำคัญอย่างหนึ่งคือการซักถามสถาปนิกและผู้ผลิตให้ทราบถึงรายละเอียดของวัสดุแต่ละแบบครับ คุณสมบัติที่ดี ใครก็อ้างได้ทั้งนั้นว่า ทนน้ำ ทนฝน ทนไฟ กันเสียง ฯลฯ แต่เอาเข้าจริงที่ว่า ทนไฟนั้น ทนได้ขนาดไหน คุณสมบัติในการทนไฟ กับกันไฟนั้น มันก็ไม่เหมือนกัน

การที่วัสดุนั้นมีการันตีมาตรฐานสิ่งแวดล้อม ก็ไม่ได้แปลว่ามันจะเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมทั้งหมด เดี๋ยวนี้โรงแรมต่างๆ เริ่มระบุแล้วว่า วัสดุตกแต่งเกือบทั้งหมดต้องผ่านมาตรฐานที่สำคัญของยุโรปและสหรัฐ ยกตัวอย่าง พรม วอลเปเปอร์ ผ้าม่าน หรือแม้แต่สีทาผนังต้องไม่ติดไฟ คุณสมบัติทนไฟได้กี่นาที เป็นระยะเวลาที่นานพอจะทำการอพยพผู้คนออกได้หรือไม่ ที่เป็นเช่นนี้ เพราะวัสดุตกแต่งส่วนใหญ่มักจะมีส่วนผสมของสารเคมีที่ติดไฟได้ทั้งนั้น

นอกจากนี้ การเลือกพื้นผิววัสดุประเภทไม้ปูพื้นก็เช่นกันครับ ปัจจุบันเราใช้ไม้สำเร็จรูปกันเยอะมาก ซึ่งเมื่อขึ้นชื่อว่าไม้ มันก็ต้องตามมาด้วยเรื่องของการติดไฟได้ง่าย การใช้วัสดุที่อาจติดไฟไหม้ลามได้อย่างรวดเร็วสามารถทำให้เกิดความสูญเสียอย่างสูงกว่าอย่างคาดไม่ถึง

ปัจจุบันผู้ผลิตส่วนใหญ่จึงไม่ใช้ทินเนอร์หรือกาวยางเป็นตัวประสานไม้แล้ว แต่ใช้กาวเคมีที่มีสัดส่วนของ Fluorocarbon ที่นอกจากระงับการติดไฟได้ยังลดการระบายแก๊สดำเขม่าควันที่ถูกปล่อยออกมาจากการเผาไหม้

อย่างไรก็ดี คงทราบกันดีอยู่แล้วว่า ควันคือสาเหตุหลักในการทำให้เหยื่อเพลิงไหม้เสียชีวิตจากคาร์บอนไดออกไซด์ ไม่ใช่จากความร้อนของตัวไฟเอง ผู้ผลิตแต่ละรายมักจะแข่งขันกันที่ราคาไว้ก่อน โดยเฉพาะประเทศที่เรานำเข้าวัสดุราคาถูกมาเยอะๆ

ขณะที่เจ้าของโครงการหรือเจ้าของบ้านบางครั้งก็ไม่ได้มองมุมนี้เหมือนกัน เลยไม่แปลกใจกัน ที่เรามีอุบัติเหตุเรื่องไฟไหม้กันเยอะมาก ทั้งที่เป็นข่าวหรือไม่เป็นข่าว อาจจะเป็นเพราะเราพยายามทำเป็นลืมๆ เรื่องความปลอดภัยเหล่านี้ หรือเห็นว่าราคาเป็นเงื่อนไขหลักในการตัดสินใจ ใส่ใจกันสักนิดเรื่องความปลอดภัยของวัสดุก่อสร้าง ก่อนอันตรายจะเกิดขึ้นในภายหลัง