อุตสาหกรรม 4.0 โอกาสและความเสี่ยงอาเซียน (2)

ผศ.ดร.การดี เลียวไพโรจน์ [email protected]

การปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งที่ 4 ไม่ใช่เรื่องของอนาคตอีกต่อไป การเปลี่ยนแปลงกำลังเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วในทุกส่วนของโลก อาเซียนกำลังหาหนทางก้าวข้ามข้อจำกัดในการใช้ทรัพยากรแบบเดิม พร้อมกับความฝันกับการเป็นศูนย์กลางการผลิตของโลก

การปรับตัวให้ทันกับอุตสาหกรรม 4.0 ยังมีข้อท้าทาย ในขณะที่บางประเทศกำลังสร้างความพร้อมกับอุตสาหกรรม 5.0 ที่มนุษย์และหุ่นยนต์สมองกลจะทำงานร่วมกันอย่างไร้รอยต่อกันมากขึ้น อาเซียนต้องเปลี่ยนวิธีคิดและปรับตัว "ร่วมกัน" โรงงานนิคมอุตสาหกรรมจะกลายเป็นแนวคิดล้าสมัย

เมื่อการปฏิวัตอุตสาหกรรมปรับเปลี่ยนการผลิตจากความจำเป็นต้องใช้พื้นที่โรงงานขนาดใหญ่และมีคนงานจำนวนมากมาสู่การสร้างมูลค่าในระดับย่อย หรือ Localization และ Sharing Economy จนถึงในระดับครัวเรือนที่สามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้สูงกว่าการผลิตแบบในอดีต

ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีเปลี่ยนโลกอย่างสมองกล Artificial Intelligence, Machine Learning และ Big Data ที่สามารถประมวลผลได้รวดเร็วและแม่นยำได้ดีกว่ามนุษย์ ทั้งในภาคอุตสาหกรรม การเกษตร และบริการ ทำให้หลายประเทศจำเป็นต้องเร่งพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อคนอาเซียนอายุยืนยาวขึ้น แต่โอกาสการทำงานกลับน้อยลงไป

ประเทศสิงคโปร์ได้รับการยอมรับว่ามีความพร้อมด้วยเทคโนโลยีทันสมัย มีการวางแผนประเทศสู่ประเทศอัจฉริยะอย่างเป็นรูปธรรมทั้งในด้านเทคโนโลยี โครงสร้างพื้นฐานในระดับเมือง และการพัฒนาคนอย่างต่อเนื่อง ตัวอย่างที่ดีและอาเซียนควรปรับใช้ในแต่ละประเทศ คือ โครงการ SkillsFuture ที่รัฐบาลส่งเสริมให้ชาวสิงคโปร์ไม่ว่าจะอยู่ในสาขาอาชีพใด

ตั้งแต่คนขับรถแท็กซี่ไปจนถึงซีอีโอจำเป็นต้องมีการพัฒนาขีดความสามารถอย่างต่อเนื่อง โดยแจกเครดิต 500 ดอลลาร์สิงคโปร์ ให้กับทุกคนที่มีอายุ 25 ปีขึ้นไป ในการเข้าหลักสูตรที่รัฐให้การเห็นชอบ ซึ่งมีความหลากหลายตั้งแต่หลักสูตรการอบขนมปัง การนำเสนออย่างมืออาชีพ ไปจนถึงการเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์

ในช่วงปีที่ผ่านมาพบว่าราวร้อยละ 63 ของผู้ใช้เครดิตของ SkillsFuture มีอายุตั้งแต่ 40 ปีขึ้นไป และหลักสูตรด้านไอทีเป็นหลักสูตรที่ได้รับความนิยมสูงที่สุด แทนที่จะแจกเงินให้ชาวบ้านในแต่ละปีเหมือนบ้านเรา การแจกโอกาสทางการศึกษาให้ทั่วถึง แม้จะดูยากแต่เกิดผลดีในระยะยาว

อาเซียนยังมีปัญหาสมองไหลที่คนเก่งออกนอกภูมิภาค คงเหลือไว้แต่แรงงานทักษะปานกลางและแรงงานด้อยฝีมือ ซึ่งนับว่าเป็น ข้อท้าทายสำคัญในการก้าวสู่อุตสาหกรรม 4.0 ฉบับหน้าติดตามกัน ต่อค่ะ