สารานุกรมสีอาเซียน ต่อยอดงานออกแบบ

โดย...ชลธิชา ภัทรสิริวรกุล

ยิ่งศึกษาตลาดและเข้าใจความต้องการลูกค้ามากเท่าไหร่ ก็ยิ่งได้เปรียบในการแข่งขัน แม้ว่าจะเป็นเพียงเรื่องเล็กน้อยอย่าง “สี” ก็มีผล เพราะแค่ในอาเซียน ความเชื่อและรสนิยมเกี่ยวกับสีก็ต่างกันมาก ดังนั้นศูนย์เศรษฐกิจสร้างสรรค์ มหาวิทยาลัยมหิดล จึงได้จัดทำสารานุกรมสีอาเซียน เพื่อให้นักออกแบบนำไปใช้ต่อยอดงานดีไซน์

สุรพงษ์ เลิศสิทธิชัย ผู้อำนวยการศูนย์เศรษฐกิจสร้างสรรค์ บอกถึงแนวคิดการจัดทำสารานุกรมสีอาเซียนว่า มาจากการลงพื้นที่งานวิจัยแล้วพบว่า แต่ละประเทศอาเซียนมีชื่อเรียกและคติความเชื่อเกี่ยวกับสีที่ต่างกัน แม้ว่าจะเป็นสีเดียวกัน สะท้อนให้เห็นถึงวัฒนธรรมของแต่ละประเทศ เช่น สีเขียวในเวียดนาม หมายถึงความอิจฉาริษยา แต่ในอินโดนีเซียกลับเป็นสีที่ใช้ยกย่องแทนเทพเจ้า จึงไม่เหมาะที่จะนำมาใช้กับสิ่งของต่ำอย่างรองเท้าไม่ได้ ทำให้กลายเป็นอัตลักษณ์หนึ่งของประเทศ

“การศึกษาและทำความเข้าใจในคุณค่าของสีแต่ละประเทศ เมื่อนำมาผนวกใช้กับงานดีไซน์ออกแบบ จึงสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ผู้ผลิตสินค้าและบริการในการทำตลาดที่เหมาะสมกับแต่ละประเทศได้ รวมทั้งยังเป็นการสนับสนุนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ภายใต้นโยบายไทยแลนด์ 4.0” สุรพงษ์ กล่าว 

สุรพงษ์ บอกอีกว่า การจัดทำสารานุกรมฯ เป็นการแสดงความพร้อมของประเทศไทย ซึ่งจากการศึกษาวิจัยเรื่องสีอาเซียน ยังไม่มีข้อมูลชี้ชัดว่ามีประเทศใดทำการรวบรวมข้อมูลคำเรียกสีใน 10 ประเทศอาเซียนเพื่อนำไปพัฒนาต่อยอดการออกแบบ จึงถือว่าไทยมีโอกาสเป็นประเทศแรกที่มีความคิดที่จะใช้สีอาเซียนในเชิงธุรกิจโดยในสารานุกรมนี้ ได้รวบรวม 10 กลุ่มสีหลักในแต่ละประเทศอาเซียน รวมกัน 400 กว่าเฉดสี

ความสำคัญของการจัดทำสารานุกรมสีอาเซียนคือ การสร้างความตระหนักและความเข้าใจในความแตกต่างของวัฒนธรรมประเทศอาเซียนจากพื้นฐานของสีที่เหมือนและต่างกัน เพื่อสามารถใช้ความคิดสร้างสรรค์ในการผลิตสินค้าที่มีความเหมาะสมกับอัตลักษณ์ของแต่ละประเทศได้ จึงมุ่งเน้นที่จะสร้างสารานุกรมนี้ให้กลุ่มนักออกแบบเป็นกลุ่มเป้าหมายหลัก ในการนำไปสร้างผลิตภัณฑ์หรือพัฒนาต่อยอดเป็นสื่อโฆษณาสมัยใหม่ เพื่อใช้เจาะตลาดซีแอลเอ็มวี (กัมพูชา ลาว เมียนมา และเวียดนาม)

ทั้งนี้ ศูนย์ฯ ยังได้นำสารานุกรมสีอาเซียน ไปต่อยอดรวมกับลวดลายที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะชาติ มาทดลองผลิตสีและลวดลายตัวอย่าง เพื่อนำมาประยุกต์ใช้กับสินค้าและผลิตภัณฑ์ประเภท เสื้อผ้า เครื่องประดับ ของใช้ในบ้าน และกระเบื้องเซรามิก เพื่อทำเป็นต้นแบบให้นักออกแบบไทยและเจ้าของธุรกิจได้เห็นถึงประโยชน์และการนำสีอาเซียนไปต่อยอดสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

นอกจากสารานุกรมตารางสีอาเซียนแล้ว ยังได้สร้างแอพพลิเคชั่นสีอาเซียน ชื่อว่า “Colour of ASEAN” เพื่อรองรับการใช้งานบนโทรศัพท์มือถือ โดยทั้งสารานุกรมและแอพพลิเคชั่นสีอาเซียนจะเปิดตัวอย่างเป็นทางการ 19 ก.ค.นี้ 

อย่างไรก็ดี ศูนย์เศรษฐกิจสร้างสรรค์ เพิ่งเริ่มตั้งขึ้นได้ไม่นาน ทำให้ยังต้องได้รับเงินทุนสนับสนุนจากมหาวิทยาลัยมหิดลเป็นหลักปีละ 10-40 ล้านบาท คาดว่าในปีหน้า ศูนย์จะเริ่มสร้างรายได้เพื่อเลี้ยงตัวเองผ่าน 5 โครงการที่จัดทำ ได้แก่ ศาลายาเมืองสร้างสรรค์ แอพพลิเคชั่นจูนเครื่องดนตรีไทย การ์ตูนแอนิเมชั่น “ของขวัญจากดิน” ที่จะเปิดตัว 5 ธ.ค.นี้ สารานุกรมและแอพพลิเคชั่นสีอาเซียน และแอพพลิเคชั่น ออกแบบลายผ้าบาติก