เกาะติดไทย-สหรัฐ ปมคำสั่ง "ทรัมป์"

โดย...กองบรรณาธิการโพสต์ทูเดย์

สำนักงานผู้แทนการค้าสหรัฐ (ยูเอสทีอาร์) เปิดเผยรายงาน "อุปสรรคการค้าระหว่างประเทศ" ประจำปี 2017 โดยในส่วนของประเทศไทย พบว่า การกำกับดูแลหลายด้านยังไม่โปร่งใสและมีการเลือกปฏิบัติต่อสหรัฐ ซึ่งหลายประเด็นสหรัฐเตรียมหยิบยกขึ้นในที่ประชุมองค์การการค้าโลก (ดับเบิ้ลยูทีโอ) และการเจรจาทวิภาคีในการประชุมกรอบความร่วมมือด้านการค้าและการลงทุน (ทีฟ่า)

รายงานดังกล่าว ระบุว่า รัฐบาลสหรัฐจะผลักดันให้ไทยยกเลิกการห้ามนำเข้าอาหารสัตว์หรือส่วนผสมอาหารสัตว์ที่มาจากเนื้อวัว หลังไทยมีคำสั่งห้ามตามหลังการระบาดของโรควัวบ้าในสหรัฐเมื่อปี 2556 รวมถึงผลักดันให้ไทยยกเลิกการห้ามนำเข้าเนื้อหมูที่มีสารเร่งเนื้อแดงจากสหรัฐ ซึ่งมีระดับสารดังกล่าวไม่เกินมาตรฐานสากล โดยสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ของไทยได้เก็บข้อมูลและประเมินความเสี่ยงการใช้สารเร่งเนื้อแดงหลายครั้ง แต่ยังไม่ได้ผลสรุปชัดเจน

นอกจากนี้ ยูเอสทีอาร์ ยังแสดงความกังวลต่อความโปร่งใสของกระบวนการทางศุลกากรของไทย และการมีอำนาจตัดสินใจที่มากเกินไปของเจ้าหน้าที่กรมศุลกากร ที่สามารถพิจารณาขึ้นมูลค่าศุลกากรได้ด้วยเหตุผลที่เหนือระเบียบปฏิบัติของดับเบิ้ลยูทีโอ รวมถึงยังมีกระบวนการของวิธีการประเมินมูลค่าศุลกากรที่ไม่ต่อเนื่อง ส่งผลให้รัฐบาลสหรัฐจะผลักดันให้กรมศุลกากรไทยเดินหน้าการปฏิรูป เช่น การเปิดเผยร่างกฎศุลกากรใหม่หากจะมีการเปลี่ยนแปลง รวมถึงเปิดให้สาธารณชนสามารถแสดงความคิดเห็นต่อร่างดังกล่าวได้ โดยการปฏิรูปดังกล่าวล่าช้ากว่ากำหนด

อย่างไรก็ตาม สหรัฐยังแสดงความกังวลต่อความโปร่งใสในการร่าง พ.ร.บ.ควบคุมการส่งเสริมการตลาดอาหารสำหรับทารกและเด็กเล็ก พ.ศ. ...หรือ พ.ร.บ.โค้ดมิลค์ โดยสหรัฐต้องการให้การร่าง พ.ร.บ.อยู่บนพื้นฐานวิทยาศาสตร์เพื่อหลีกเลี่ยงการใส่มาตรการจำกัดการค้าที่ไม่จำเป็น ขณะที่ยังแสดงความกังวลต่อความไม่ชัดเจนของมาตรการเรื่องฉลากและบรรจุภัณฑ์ของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ตามประกาศคณะกรรมการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไข เกี่ยวกับฉลากของเครื่องดื่ม แอลกอฮอล์ พ.ศ. 2558 อีกด้วย

ในส่วนการควบคุมราคานั้น ยูเอสทีอาร์ เปิดเผยว่า แม้ไทยจะมีอำนาจชอบด้วยกฎหมายในการควบคุมราคา และมีการพิจารณารายชื่อสินค้าหรือบริการต่างๆ ในทุกปี แต่กระบวนการพิจารณารายชื่อดังกล่าวไม่โปร่งใส ขณะที่ในทางปฏิบัติ รัฐบาลไทยมีอิทธิพลต่อราคาในตลาดท้องถิ่นด้วยการผูกขาดผ่านรัฐวิสาหกิจ เช่น ปิโตรเลียมและการบิน

ในด้านทรัพย์สินทางปัญญา สหรัฐตระหนักดีถึงความพยายามของไทยในการแก้ไขการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา อย่างไรก็ตาม สหรัฐยังคงกังวลต่อการปกป้องและการบังคับใช้กฎหมายเกี่ยวกับทรัพย์สินทางปัญญาอยู่ และสหรัฐจะผลักดันในเรื่องดังกล่าว รวมถึงต้องการให้มีบทลงโทษเพียงพอต่อการป้องกันการกระทำผิด

 

นายอมรเทพ จาวะลา ผู้อำนวยการอาวุโส สำนักวิจัย ธนาคารซีไอเอ็มบี ไทย กล่าวว่า คำสั่งของทรัมป์ให้สืบสวนและประเมิน 16 ชาติ รวมทั้งไทยที่สหรัฐขาดดุลการค้าด้วย ถือเป็นการเล่นเกมสงครามการค้า ที่กำลังจะลามเป็นสงครามการเงิน ทั้งนี้ ไทยไม่น่าได้รับผลกระทบทางตรงจากคำสั่งดังกล่าวมากนัก รวมทั้งข้อกล่าวหาเรื่องการปล่อยให้ค่าเงินอ่อนเกิน เพราะสหรัฐขาดดุลการค้าไทยด้วยเหตุผลง่ายๆ คือ ไทยสามารถผลิตสินค้าได้ถูกกว่าที่สหรัฐผลิต และบริษัทต่างชาติมากมาย รวมถึงบริษัทอเมริกันที่ใช้ไทยเป็นฐานการผลิตเพื่อส่งออก หากมีการตอบโต้ทางภาษี บริษัทอเมริกันเองก็จะได้รับผลกระทบไปด้วย

อย่างไรก็ดี ที่น่าห่วงคือผลกระทบทางอ้อม หากสหรัฐตอบโต้ทางการค้ากับจีนจริงๆ เพื่อลดการขาดดุลการค้า และเปิดโอกาสให้บริษัทอเมริกันย้ายฐานกลับประเทศ ประเทศไทยและอาเซียนอื่นๆ ที่มีสัดส่วนการค้ากับจีนมาก และเป็นห่วงโซ่อุปทานให้กับภาคการผลิตของจีนอาจมีปัญหา เพราะจีนจะลดการนำเข้าลง และส่งผลให้การค้าภายในอาเซียนชะลอลงด้วย